Tiyanşan Talebe Birliği: Uygur Gençlerinin İlim ve Kimlik Mücadelesinde Yeni Bir Dönem

Giriş: Ümmetin Umudu ve İlim Safındaki Gençler

Günümüzde Doğu Türkistan Müslümanlarının karşı karşıya kaldığı ağır zulüm ve kimlik soykırımına karşı direnişte ilim ve irfan en güçlü silaha dönüşmektedir. "Tiyanşan Talebe Birliği", tam da böyle bir tarihi süreçte Uygur gençlerinin bilim, kültür ve inanç alanındaki potansiyellerini bir araya getirmek ve onları geleceğin liderleri olarak yetiştirmek amacıyla ortaya çıkmış önemli bir platformdur. İslam'ın ilk emri olan "Oku!" (İkra) düsturunda olduğu gibi, bu birlik de faaliyetlerini Müslüman gençlerin zihinlerini uyandırmak ve onları modern bilgilerle donatmak esasına dayandırmıştır. [idsb.org](https://www.idsb.org/en/members/east-turkistan-education-and-solidarity-association/)

Tiyanşan Talebe Birliği’nin Amacı ve İslami Değerleri

Tiyanşan Talebe Birliği (Tianshan Talents Alliance), sadece bir öğrenci organizasyonu değil, Uygur gençlerinin dünya çapında kendi kimliklerini temsil etmesini hedefleyen bir harekettir. Birliğin temel amaçları şunlardır:

1. **İslami Kimliği Korumak:** Yurt dışında eğitim gören Uygur gençlerinin dini inançlarından uzaklaşmamaları için dini ve ahlaki eğitimler vermek. 2. **Akademik Başarı:** Gençlerin dünyanın önde gelen üniversitelerinde eğitim almalarına yardımcı olmak ve onlara burs imkanları sağlamak. [eastturkistanassociation.com](https://eastturkistanassociation.com/our-program/) 3. **Milli Kültürü Yaşatmak:** Uygur dili, tarihi ve sanatını genç nesillere öğreterek Çin'in kültürel soykırımına karşı durmak.

Birliğin faaliyetleri İslami değerlerle sıkı sıkıya bağlı olup, gençleri "ümmetin bir parçası" olarak yetiştirmeyi esas alır. Özellikle Türkiye, Avrupa ve Amerika'daki Uygur gençleri arasında yardımlaşma ve dayanışma ruhunu güçlendirmek amacıyla çeşitli konferanslar ve eğitim kursları düzenlenmektedir. [akademiye.org](https://akademiye.org/ug/?p=15871)

2025-2026 Yıllarındaki Önemli Gelişmeler ve Faaliyetler

Son bir yıl içinde Tiyanşan Talebe Birliği ve bağlı gençlik grupları bir dizi büyük ölçekli etkinlik gerçekleştirdi. Bunların en dikkat çekeni, Mayıs 2025'te Almanya'nın Münih kentinde düzenlenen "Uluslararası Uygur Gençlik Zirvesi"dir. [turkistantimes.com](https://turkistantimes.com/en/news-1033.html)

Bu zirveye dünyanın 22 ülkesinden 50'den fazla genç aktivist ve öğrenci katılmış; Uygur davasının uluslararası platformlarda nasıl daha etkili duyurulacağı, Çin'in dezenformasyonuna karşı nasıl mücadele edileceği ve dijital çağda kültürün nasıl korunacağı gibi konuları tartışmışlardır. Zirvenin bir diğer önemli yönü ise gençlerin kendi aralarındaki ağları güçlendirerek gelecekteki ortak projeler için zemin hazırlaması olmuştur.

Aynı zamanda, Eylül 2025'te Ankara'da düzenlenen "Uygur Gençleri Liderlik Eğitim Programı" da gençlerin siyasi ve sosyal alanlardaki yetkinliklerini artırmada önemli bir rol oynamıştır. [akademiye.org](https://akademiye.org/ug/?p=15871) Bu tür eğitimler, gençlerin sadece birer öğrenci değil, aynı zamanda milletlerinin haklarını savunan donanımlı aydınlar olarak yetişmesini hedeflemektedir.

Uluslararası Baskılar ve Öğrencilerin Karşılaştığı Zorluklar

Tiyanşan Talebe Birliği'nin faaliyetleri Çin hükümetinin yoğun dikkatini çekmektedir. Çin makamları, yurt dışındaki Uygur öğrencilere baskı yaparak ve memleketteki ailelerini rehin alarak onları susturmaya çalışmaktadır. [sheffield.ac.uk](https://www.sheffield.ac.uk/news/we-know-you-better-you-know-yourself-chinas-transnational-repression-uyghur-diaspora)

Sheffield Üniversitesi tarafından yayımlanan bir rapor, Türkiye ve Avrupa'daki Uygur gençlerinin çoğunun Çin'in "sınır ötesi baskılarına" maruz kaldığını göstermektedir. Bu baskılar gençlerin psikolojik sağlığını ve eğitim süreçlerini olumsuz etkilese de Tiyanşan Talebe Birliği gibi kuruluşlar gençlere manevi destek sunarak onların korkusuzca ilerlemesine vesile olmaktadır. [thefunambulist.net](https://thefunambulist.net/magazine/24-the-space-of-the-camp/the-uyghur-diaspora-in-central-asia-and-europe-against-the-chinese-concentration-camps-dilnur-reyhan)

İslam Dünyasının Sorumluluğu ve Jeopolitik Etki

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve diğer Müslüman ülkelerin Uygur meselesindeki tutumu Tiyanşan Talebe Birliği için hayati önem taşımaktadır. 2025 yılı başında İstanbul'da düzenlenen "Doğu Türkistan Teşkilatlar Birliği" istişare toplantısında, Müslüman ülkelerle ilişkilerin güçlendirilmesi ve Uygur gençlerinin Arap dünyası, Güney Asya ve Güneydoğu Asya'daki etkisinin artırılması gerektiği vurgulanmıştır. [udtsb.com](https://udtsb.com/en/international-union-of-east-turkistan-organizations-1st-expanded-consultation-meeting-report-of-2025/)

İslam ümmetinin bir parçası olan Uygurların davası, sadece milli bir mesele değil, aynı zamanda bir inanç ve insanlık meselesidir. Tiyanşan Talebe Birliği, gençler aracılığıyla bu gerçeği tüm İslam dünyasına ulaştırmaya çalışmaktadır. Özellikle Pakistan, Malezya ve Endonezya gibi ülkelerdeki Müslüman öğrenci teşkilatlarıyla bağları kuvvetlendirmek, Çin'in ekonomik gücünü kullanarak Uygur meselesini örtbas etme çabalarına karşı koymak açısından kritik öneme sahiptir. [rfa.org](https://www.rfa.org/uyghur/xەۋەرلەر/تالىبان-خىتاي-ئۇيغۇر-08302021162431.html)

Ekonomik Mücadele ve Zorunlu Çalıştırmaya Karşı Direniş

Birliğin bir diğer önemli çalışma alanı, Çin'in Doğu Türkistan'daki zorunlu çalıştırma politikalarını ifşa etmektir. ABD ve Avrupa Birliği'nin "Uygur Zorunlu Çalıştırmayı Önleme Yasası"nı (UFLPA) uygulama sürecinde, genç akademisyenlerin ve araştırmacıların sunduğu kanıtlar büyük rol oynamıştır. [dhs.gov](https://www.dhs.gov/news/2023/09/26/dhs-announces-three-additional-prc-based-companies-result-forced-labor-enforcement)

Örneğin, "Xinjiang Tianshan Wool Textile Co., Ltd." gibi şirketlerin zorunlu çalıştırma ile bağlantılarının ortaya çıkarılması, Çin'in ekonomik zulüm zincirine vurulmuş ağır bir darbedir. [wikipedia.org](https://en.wikipedia.org/wiki/Uyghur_Forced_Labor_Prevention_Act) Tiyanşan Talebe Birliği, gençleri bu alandaki araştırmalara yönlendirerek uluslararası toplumun Çin üzerindeki ekonomik baskısını artırmasına katkı sağlamaktadır.

Sonuç: Geleceğin Işığı

Tiyanşan Talebe Birliği, zulüm altındaki bir milletin geleceğini ilim ve inançla yeniden inşa etme iradesinin sembolüdür. Bu birliğin yetiştirdiği gençler, gelecekte sadece hür bir Doğu Türkistan'ın direkleri olmakla kalmayacak, aynı zamanda tüm İslam ümmetinin gururu olacaklardır. Bizler Müslümanlar olarak, bu gençlerin ilim yolundaki mücadelesini desteklemeli, seslerini dünyaya duyurmalı ve karşılaştıkları zorluklarda onları yalnız bırakmamalıyız. Çünkü bir milletin gençleri uyanırsa, o milletin yeniden dirilişi mukadderdir.