Avrupa Doğu Türkistan Birlik Birliği, Uluslararası Platformlarda Uygur Davasını ve İnsan Haklarını Savunma Faaliyetlerini Artırıyor

Giriş: Zulme Karşı Birlik ve Hak Mücadelesi

Günümüzde Doğu Türkistan meselesi sadece bölgesel bir insan hakları sorunu olmaktan çıkıp, tüm İslam ümmetinin vicdan sınavına dönüşmüştür. Avrupa Doğu Türkistan Birlik Birliği (European East Turkistan Union), son yıllarda, özellikle 2025 ve 2026'nın başlarında, uluslararası platformlarda Uygur davasını ilerletmek ve Çin'in sistematik zulmünü ifşa etmekte aktif bir rol oynamaktadır. Bu kuruluş, Avrupa'daki Uygur diasporasının gücünü birleştirerek uluslararası toplumu, özellikle de İslam dünyasını mazlum Uygur halkına sahip çıkmaya çağırmaktadır [uyghurcongress.org](https://www.uyghurcongress.org).

Münih Deklarasyonu: Gençlerin Uyanışı ve Stratejik Dönüşüm

23-25 Mayıs 2025 tarihlerinde Almanya'nın Münih kentinde düzenlenen "3. Doğu Türkistan Milli Zirvesi" ve "Uluslararası Uygur Gençlik Kurultayı", Uygur davasının yeni bir aşamaya geçtiğinin sembolü oldu [turkistantimes.com](https://turkistantimes.com/uy/news-17165.html). Bu kurultaya dünyanın 22'den fazla ülkesinden gelen 50'den fazla Uygur kuruluşunun liderleri, genç aktivistler ve aydınlar katıldı.

Kurultay sonunda yayımlanan "Münih Deklarasyonu"nda, Çin'in Doğu Türkistan'da yürüttüğü soykırım politikaları sert bir dille kınandı. Deklarasyonda özellikle vurgulanan nokta, Doğu Türkistan'daki zulmün sadece siyasi bir oyun değil, aynı zamanda İslami kimliği yok etmeye yönelik sistematik bir saldırı olduğudur. Bildiride Müslüman ülkelere hitap edilerek; 16 binden fazla caminin yıkılmasına, Kur'an-ı Kerimlerin yakılmasına ve milyonlarca Müslümanın kamplara hapsedilmesine sessiz kalınmaması talep edildi [uyghurcongress.org](https://www.uyghurcongress.org/en/declaration-of-the-iii-east-turkistan-uyghur-national-summit-uyghur-youth-summit/).

Avrupa Parlamentosu'ndaki Diplomatik Başarılar

Avrupa Doğu Türkistan Birlik Birliği, diğer kardeş kuruluşlarla birlikte, Avrupa Birliği'nin Çin politikasına etki etme konusunda önemli sonuçlar elde etti. 1 Ekim 2025 tarihinde, Çin'in Doğu Türkistan'ı işgalinin 76. yılı ve sözde "Özerk Bölge"nin kuruluşunun 70. yılı münasebetiyle Avrupa Parlamentosu'nda bir yuvarlak masa toplantısı düzenlendi [uyghurcongress.org](https://www.uyghurcongress.org/en/press-release-70-years-of-autonomy-in-east-turkistan-european-parliament-roundtable/).

Bu toplantıda, Çin'in "özerklik" adı altında Uygurların siyasi, dini ve kültürel haklarını nasıl çiğnediği kanıtlarla ortaya konuldu. Avrupa Parlamentosu üyeleri, Çin'in zorla çalıştırma ürünlerini yasaklama ve soykırımı resmen tanıma konularında daha kararlı adımlar atmaya çağrıldı. Özellikle, Hollanda'nın Amsterdam Belediye Meclisi'nin Temmuz 2025'te "Sincan" ismi yerine "Doğu Türkistan" ismini kullanma kararı alması, bu mücadelenin sistematik bir başarısı olarak değerlendirildi [bitterwinter.org](https://bitterwinter.org/amsterdam-city-parliament-votes-to-use-east-turkestan-instead-of-xinjiang/).

Dijital Irkçılık ve İslami Kimliğe Yönelik Tehditler

16 Şubat 2026'da İstanbul'da açıklanan "2025 Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri Endeksi", Çin zulmünün yeni bir aşamaya —dijital ırkçılık aşamasına— geçtiğini gösterdi [uyghurtimes.com](https://uyghurtimes.com/index.php/east-turkistan-human-rights-violations-index-2025-released-in-istanbul/). Rapora göre Çin hükümeti, yapay zeka ve otomatik gözetleme sistemleri aracılığıyla Uygurların her adımını kontrol etmektedir.

Bu sistem özellikle Müslümanların dini faaliyetlerini hedef almakta olup; namaz kılmak, oruç tutmak veya sadece "Selamun Aleyküm" demek "radikallik" belirtisi olarak değerlendirilmektedir. Avrupa Doğu Türkistan Birlik Birliği, bu dijital zulmün tüm dünyadaki Müslümanlar ve özgürlüksever halklar için bir tehdit olduğu, eğer bugün Doğu Türkistan'da buna karşı durulmazsa yarın diğer Müslüman ülkelerde de benzer teknolojilerin kullanılacağı konusunda uyarıda bulunmaktadır [ohchr.org](https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/01/un-experts-alarmed-reports-forced-labour-uyghur-tibetan-and-other-minorities).

İslam Ümmetinin Sorumluluğu: Sessizlikten Eyleme

İslam dininin prensiplerine göre, bir Müslümanın zulme uğraması tüm ümmetin acısıdır. Avrupa Doğu Türkistan Birlik Birliği, faaliyetlerinde İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkeleri, Çin'in ekonomik çıkarları uğruna din kardeşlerini kurban etmemeye çağırmaktadır.

2025 yılındaki Uluslararası Uygur Gençlik Kurultayı'nda, Müslüman devletlerin Çin'in yalan propagandalarına inanmaması, aksine sahadaki gerçek durumu görmesi talep edildi. Çin'in "yoksulluğu giderme" adı altında yürüttüğü zorla çalıştırma politikasının, aslında Müslümanları kendi topraklarından koparmak ve onları Çin fabrikalarında köleleştirmek olduğu Birleşmiş Milletler uzmanları tarafından da teyit edildi [ohchr.org](https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/01/un-experts-alarmed-reports-forced-labour-uyghur-tibetan-and-other-minorities). Bu açıdan bakıldığında, Doğu Türkistan davasını desteklemek sadece siyasi bir zorunluluk değil, aynı zamanda imani bir sorumluluktur.

Sonuç: Adalet Galip Gelecektir

Avrupa Doğu Türkistan Birlik Birliği önderliğindeki bu mücadele, zulüm ne kadar ağır olursa olsun hakikatin üstün geleceğine olan inancı artırmaktadır. 2026 yılına girerken, Uygur davası uluslararası platformlarda daha güçlü bir sese sahip olmuştur. Bizler Müslümanlar olarak, Doğu Türkistanlı kardeşlerimizin yanında durmalı, onların haklarını korumalı ve bu zulmün durdurulması için dua ve fiili eylemlerle çaba göstermeliyiz. Adalet ve özgürlük yolundaki bu kutsal mücadele mutlaka zaferle sonuçlanacaktır, çünkü Allah mazlumlarla beraberdir.

---

**Kaynaklar:** 1. [Dünya Uygur Kurultayı - Münih Deklarasyonu 2025](https://www.uyghurcongress.org/en/declaration-of-the-iii-east-turkistan-uyghur-national-summit-uyghur-youth-summit/) 2. [Turkistan Times - Münih'te Üçüncü Doğu Türkistan Milli Zirvesi](https://turkistantimes.com/uy/news-17165.html) 3. [Bitter Winter - Amsterdam Belediye Meclisi'nin Doğu Türkistan Kararı](https://bitterwinter.org/amsterdam-city-parliament-votes-to-use-east-turkestan-instead-of-xinjiang/) 4. [Uyghur Times - Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri Endeksi 2025](https://uyghurtimes.com/index.php/east-turkistan-human-rights-violations-index-2025-released-in-istanbul/) 5. [OHCHR - BM Uzmanlarının Sincan'da Zorla Çalıştırma Raporu 2026](https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/01/un-experts-alarmed-reports-forced-labour-uyghur-tibetan-and-other-minorities) 6. [Uygur Kurultayı - Avrupa Parlamentosu Yuvarlak Masa Toplantısı 2025](https://www.uyghurcongress.org/en/press-release-70-years-of-autonomy-in-east-turkistan-european-parliament-roundtable/)