Filipinler Adalet Hareketi'nden İnsan Hakları ve Hukukun Üstünlüğü İçin Acil Çağrı

Giriş: Adalet İçin Acil Uyarı

Bugün, 28 Şubat 2026'da, Filipinler'in başkenti Manila'da faaliyet gösteren "Filipinler Adalet Hareketi" (Philippine Justice Movement), ülkenin insan hakları durumu ve hukukun adaleti hakkında acil bir bildiri yayımladı. Bu bildiri, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) eski Başkan Rodrigo Duterte aleyhine yürüttüğü tarihi dava ile aynı zamana denk geldi. Hareket liderleri, Başkan Ferdinand Marcos Jr. hükümetini "boş vaatler" vermekle suçlayarak, ülkenin güneyindeki Bangsamoro Müslüman Özerk Bölgesi'nde zulmün ve yargısız infazların hala devam ettiğini vurguladı [hrw.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGuI6h1f1c9hPcb5OjhuOqVbWORXVNcNajP148lt-TWrnzz8Hlh73jVYhGG9l1-g9Laft-6VrsniZncMJ28FesRk5kv-rkNucYlVSW4o7D-5sgnVJaHZxxkJ_9zfoGiqmk8D87DIDQaCYBIvd7RVfWrNU1UkImcYnYHKWWTyyfNfqurTvha1yywrPDe6YvJHVU=).

Duterte'nin Yargılanması ve Geciken Adalet

Eski Başkan Rodrigo Duterte'nin Mart 2025'te tutuklanmasının ardından, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde suçlamaların teyit edildiği duruşmalar 23-27 Şubat 2026 tarihleri arasında gerçekleşti [abs-cbn.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE8pZg6bPDx0S3WsdEmSAA9MqbYmfLx0osi5GWByfauWxSpZMkfCssG7MjjTlfRa6B9IpT6H87zwC4DcI_QKqYTcDoykkCyEarYifOZ1qXI4xSaHRyNeSdCDue-63m1BG5SjTYvB6PaqukNGD3p9cmH2xSSVPiudHTce9PSAeuTR6UsP0WLK6tt1VgP7G1t8dL1SN3xrD4v). Duterte, "uyuşturucuyla savaş" sürecinde aralarında çok sayıda masum Müslümanın da bulunduğu binlerce kişinin yasa dışı yollarla öldürülmesi emrini vermekle suçlanıyor. Filipinler Adalet Hareketi bu davayı "adaletin ilk adımı" olarak nitelendirse de, mevcut Marcos hükümetinin ülke içindeki suçluları korumaya devam etmesini eleştirdi.

İslami bir perspektiften bakıldığında, adalet (adl) İslam'ın temel direğidir. Filipinler Müslümanları uzun yıllardır devlet tarafından sistematik olarak dışlanmış ve zulme uğramıştır. Duterte'nin yargılanması sadece bir bireyin cezalandırılması değil, aynı zamanda bütün bir zulüm sisteminin ifşa edilmesidir [amnesty.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFcf6NxuaGFV7K2rJZG2d8HaYqVVSq2mFdeThFKDhqTV1BeTG5U5YVoMVUDkm_7NZVHiXzb9bXgEa2Rl7h1zyg2bL2CAI3KCvc741iUZPGxYVr2Q7OjlQDZtoRkNSWPvV2-n40yyGOkg-kNaTsBWPLv3k5k0Sv8IWa_TukL49wFQm5aK16tHArmJcnJKhfLWA5y0Bxlez9FqWIifJkvCapK4qYNx_8GPkRDlO4QAy0anLNQJY-Lt9OBXXs2Qz2zEMI=).

Marcos Hükümeti ve Devam Eden Zulüm

Başkan Marcos Jr. iktidara geldiğinde insan haklarını koruma sözü vermesine rağmen, pratikte durum iyileşmedi. Şubat 2026 verilerine göre, Marcos döneminde uyuşturucuyla mücadele operasyonları sırasında 1100'den fazla kişi hayatını kaybetti [inquirer.net](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE4d9f3QEnBKoc3iELmE74JNs6D7f3z6cYLMyKbcdROvnYVkfIZnnxe8Ht2EhhRT0kwxYgr6lyfb9jZsiMJlYbkhSe2__1K27nfWRVfIkp9A5UIt5vEcUsmPdzNHFRJA-NkfThTVarb5cy_MxXzb0MU_Wqz1-ENQkRJ2oXFGCj8IKuJ_aIo5ErZGTb7jBIe6KSFPGK24EMELXYs5cQ=). Bunun yanı sıra, aktivistlerin "kırmızı etiketlenmesi" (komünist olarak suçlanması) ve terör finansmanı iddialarıyla hedef alınması sistematik bir hal aldı. Örneğin, Ocak 2026'da gazeteci Frenchie Mae Cumpio, terör finansmanı suçlamasıyla haksız bir mahkumiyet kararıyla karşı karşıya kaldı [amp.ngo](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEWaWdOmpgX0Jwe0E2RjT_VJE2UnEsdtx3lexdob_oGHBODXWP-WUwByUbogVJcBk0qENcUy0q8z3LoOJQ4sWrYkMwVb1G0-pGpKZZEHZwHSM7saMW01gh6Ys9ZBIlIxIsOYS1KYp-xdeCZMsnonb48QVhHZ40G7zTu70nORaYf0bVL2B85f6WeUztJJey4oDDnXwWlnXmFfw372A2XDuBeBRU=).

Bu tür politikalar, özellikle Müslümanların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde halkın özgürlüklerini kısıtlamaktadır. Filipinler Adalet Hareketi, bu durumu "devlet terörünün yeni bir biçimi" olarak kınadı.

Bangsamoro: Barış Süreci Tehlike Altında

Müslümanlar için en kritik mesele Bangsamoro Müslüman Özerk Bölgesi'nin (BARMM) geleceğidir. 27 Şubat 2026 tarihli raporlara göre, Bangsamoro barış süreci büyük bir belirsizlik içindedir [mindanews.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQG_b9bukAIvpnpUbS4lR7dNNHeAgX9F0jeMunNQeFDnOSWI-zI29WUoaHD_Enxw3Cp2NHIPp2vpi7huck8pbTyziufR-cOJVCOm3CjQqOvhBVifWwf_jhO50FAvksRn6g-4oafLGALPpU0vY5rrkRQjMn6Vm1IyaRdFUiE5WULIWPy7z_FY_xgitbBNmbk=). Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MILF), hükümetin barış anlaşmasını uygulamada yavaş kaldığını, özellikle hükümet tarafındaki müzakere heyeti başkanının eksikliği nedeniyle görüşmelerin durma noktasına geldiğini belirtti.

Mayıs 2025'teki ara seçimler sırasında Bangsamoro bölgesinde ciddi şiddet olayları yaşandı. Ülke genelindeki seçim bağlantılı şiddet olaylarının %38'i bu bölgede meydana geldi [eastasiaforum.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEP83sSE468TOjHzAg-hdTLp7MwAkLYlh62RxTPqw3XClPH7SqPyr-iHUh40sV0JGxlsGpWF7iaiojTwdi-Wpz-V7tuFMZBJiNhBgLureWq36lGyIGUwO_DRXktMWTxPHL5h8O4SFsoh8GhhgtrPfYZXF3Oh8a2gxaY5T-xf5G5rl3xybpKLh7cx4AGc2ATlmH4txe4398s7_uuoLsV_OTJRNELcg==). Bu durum, Müslümanların kendi kaderini tayin etme hakkına olan güvenini sarsmaktadır. Filipinler Adalet Hareketi, Bangsamoro'daki silahlı çatışmaların ve aile kavgalarının (Rido) arkasında siyasi güçlerin olduğunu ve amacın Müslümanların birliğini parçalamak olduğu konusunda uyardı.

İslami Sorumluluk ve Ümmetin Görevi

Filipinler Adalet Hareketi'nin çağrısı sadece siyasi değil, aynı zamanda ahlaki bir zorunluluktur. Kur'an-ı Kerim'de Allah Teâlâ şöyle buyurmaktadır: "Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun" (Mâide Suresi, 8. Ayet). Filipinler'deki Müslüman kardeşlerimizin bugün karşı karşıya kaldığı zulümlere sessiz kalmak, İslami kardeşlik ruhuna aykırıdır.

Ülkenin güneyinde 125.000'den fazla kişi hala yerinden edilmiş durumda ve bunların büyük çoğunluğu Müslümanlardır [reliefweb.int](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGSWuDQvEuwvLz3QFtFErgiuMJhedGrXDcJspOEhHeh7ybD_5bfEdNEh7F-43qIXFEaqJH64t6c9wXpMj-wnWvnT1H9Ju1VWlLxgTzmsLLPj_sv60OAUum9lRzGsA304u9kahNg0WlsefHEpKGFi_h1CpNd9hdpOmY44U8CGUiBZKiK3vkznNjkSan3xmzIzUhwAHWI0A9OEDmY6eITcLhadznjwKNWki7LiE19s77YSptN5RIkovFAEr8d-cOv-IRXB4Te1g==). Bu insanların haklarını savunmak ve onlar için adalet talep etmek, tüm İslam ümmetinin stratejik ve dini sorumluluğudur. Filipinler hükümetinin uluslararası toplum önünde verdiği sözleri yerine getirmesi için İslam ülkeleri ve uluslararası kuruluşlar baskı yapmalıdır.

Sonuç: Adalet Yolunda Mücadele

Filipinler Adalet Hareketi'nin bugünkü çağrısı ülkenin geleceği için hayati önem taşımaktadır. Eski Başkan Duterte'nin yargılanması bir başlangıçtır; ancak gerçek adalet, Bangsamoro sokaklarında ve Manila'nın yoksul mahallelerinde barış ve hukukun üstünlüğü tesis edildiğinde sağlanacaktır. Marcos hükümeti, "uyuşturucuyla savaşı" resmen sona erdirmeli, siyasi mahkumları serbest bırakmalı ve Bangsamoro barış anlaşmasına sadık kalmalıdır.

Bizler Müslümanlar olarak, Filipinler'deki adalet mücadelesini destekliyor ve dünyanın her yerindeki adalet yanlısı güçleri bu acil çağrıya ses vermeye davet ediyoruz. Adalet gecikebilir ama asla yok olmaz.