Uluslararası Uygur İnsan Hakları ve Demokrasi Vakfı, Uygur Halkının Hak ve Özgürlük Mücadelesini Uluslararası Arenada Duyurmak İçin Önemli Adımlar Atıyor

Giriş: Ümmetin Kanayan Yarası ve Hak-Adalet Mücadelesi

Bugün Doğu Türkistan'daki Uygur Müslümanlarının maruz kaldığı ağır zulüm ve insan hakları ihlalleri, tüm İslam ümmetinin kalbinde derin bir yara haline gelmiştir. Bu süreçte, "Uluslararası Uygur İnsan Hakları ve Demokrasi Vakfı" (IUHRDF), Uygur halkının sesini uluslararası platformlarda duyurmak ve onların hak ve özgürlük faaliyetlerini daha ileri bir seviyeye taşımak için kilit bir rol oynamaktadır. 2026 yılının başı itibarıyla vakıf, diplomatik ve tanıtım faaliyetlerini daha da genişleterek, özellikle İslam dünyası ve uluslararası kuruluşlarla olan iş birliğini yeni bir aşamaya taşımıştır [uyghurtimes.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE2oYwb4DlE5AOyRGJl7deYQu_S5no6z2qh0M1qTwKMlbkBmu16F8iSVz7VzxUIZNnDehJx9CgFeYwT99W9nSFzLm7fa6RDGW4JD3prPA4i6oR09yyxjdav4-OqAZ2pDw3tkTHcXmxoKotdROfDgxWC0e9Nx04i5ZOsermCbI_UwpZFFqv0V-FFCJ6Q225kf1PSJFdZXc414jLB_e_uGEi1kvTxGVgid24XVlWl57ReIU5bbEc=).

Rabia Kadir ve Vakfın Tarihi Sorumluluğu

Uluslararası Uygur İnsan Hakları ve Demokrasi Vakfı, Uygur milli hareketinin lideri ve "Uygur Ana" olarak anılan Sayın Rabia Kadir tarafından kurulmuş olup, uzun yıllardır Uygur davasının uluslararası alandaki en önemli sütunlarından biri olmaya devam etmektedir. Rabia Kadir, kişisel hayatını, servetini ve ailesini feda etme pahasına Çin'in zulmünü dünyaya ifşa etmeyi sürdürmektedir [bushcenter.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEPyRZo0JF8IIDPDkliSBNbPL0e6Dp3eiNSIy4tQnvGDLpUbArxLYnTX03bzDbEJg1BH-X90xl3vlmBk2rjJLgSAdicL2DhLJFp2adyFI2aZS-0Uy2W33zgS8YaHJ9Vkjc285jLsovsvvhFgTL1eOVBCKB7BQ4uV8mfyQpL3QmKZti7uFHsJfM=).

2025 yılının sonunda Rabia Kadir, Washington'da Güney Moğolistan Kurultayı Başkanı ile görüşerek Çin hükümetinin sistematik asimilasyon ve soykırım politikalarına karşı ortak mücadele konularını ele almıştır [southmongolia.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEmK37yHxhOUNnFr7TbhqtPyPVPib0HdOeP6eq61t8__PXnK3lygxt5gOYtXgwIlRME77MiJXSmRzxdMtMf2S0_FSNGl_egG1WQm6EUO71-uOmgRvcFdxNftAH21A==). Bu görüşme, vakfın sadece Uygurlar için değil, Çin zulmü altındaki tüm mazlum halklar için bir umut ışığı olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır.

2025-2026 Stratejik Faaliyetler ve Uluslararası Atılımlar

Vakıf, geçtiğimiz bir yıl içinde bir dizi önemli uluslararası faaliyete öncülük etmiştir. Özellikle Aralık 2025'te Washington'da düzenlenen "Uygur Soykırımına Karşı Durma" konferansında IUHRDF, diğer 20'ye yakın Uygur ve uluslararası kuruluşla birlikte Uygur soykırımını durdurmak için somut adımlar atılması çağrısında bulunmuştur [uygurnews.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEREiOCfEdqKFKp6ewXvXBClTfWFYKnwyEy3AvrHOpQugh6VFL4EO0Px3tUlapmMSbN4VWIUm5StNcmCxI2xdaIGMwNjlL7tw0K57_GKL4aiPbj9hyOHNEY6FowQqaF42F_UxG4bUWuBrdX3PQWWl9EDez2KpH14vXnN_7vYF2Tx9LIjtpyO427IjbSbbC7fV5Vgcvk2BU4WJQ=).

Bunun yanı sıra, ABD Senatosu'nda gündeme gelen "2025 Uygur Politikası Yasa Tasarısı", vakfın uzun yıllara dayanan lobi faaliyetlerinin bir sonucudur. Bu yasa tasarısı, BM'nin özel bir raportör atamasını ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ile koordineli bir şekilde Uygurların dini ve kültürel haklarının korunmasını talep etmektedir [campaignforuyghurs.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHDC5cPP3WKco1SVfqyOHeZ7Ik9CigGqQjK1FhBG_nIQn71NxczrdeNoxh5w-n-5b0d69IPFo2oHHiDXVJR2b2Z8grQTgK6D0F_VcnFzrB37ZW2soC6RX4fIBoVKQYsHlml9EmmUY5-cs-70etKKKCCqxveSy3wrUexiztaQfuFqQPdc267-mRg1g==).

İslam Dünyası ile İlişkiler: Ümmetin Birliği

İslami değerler açısından bakıldığında, bir Müslümanın zulme uğraması tüm ümmetin acısıdır. Uluslararası Uygur İnsan Hakları ve Demokrasi Vakfı, bu hakikat çerçevesinde Müslüman ülkelerdeki etkisini artırmaya özel bir önem vermektedir. Nisan 2025'te Endonezya'da gerçekleştirilen tanıtım faaliyetlerinde ve daha sonra Kenya'da düzenlenen dini özgürlükler toplantılarında, Uygurların dini kimliklerinin yok edildiği, camilerin yıkıldığı ve Kur'an-ı Kerim'in yasaklandığı kanıtlarla ortaya konulmuştur [uyghurpost.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQH9mUNZan9Q9jkUYelH6njz4VIgnNH9XNWGjRDdzpw8QBSJgyhSELis7SW4rBZuVGJmjk1X0PhaZGMIbXRYj8fgLuGc5thb4VjfyAlnri4oOYl0iy6JYjN25F655hKxEEUA0JsQ4JZz-yDgVfwHZDrov6xEMLXlReI8OGFaRBBThhIWrgVCFuqVJtKnAdnBwiUlIcT4wv5Tm9ZV-Cxa2sLC1ZXQEUzvinCde3zEuI5JfnzZxNi-dLk=).

Son haberlere göre, Çin makamlarının Kaşgar'daki Heytgah Camii'nde turistlerin dans etmesine izin vermesi gibi İslami kutsallara yönelik hakaretler vakıf tarafından şiddetle kınanmıştır [istiqlalhaber.com](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQG4hoaofoxETjhVY6LZjWVpwLYBLnM0hCDNCzpCWQgkMjgxQJlOjfuCSAQZOar_625Ozhyde4_wSnLxYvft1lHLC7LEx3u9skKxZMEj4HjrGIqNZmzUEQvYMwMuO-Cis95cnWjTeKhpHg==). Vakıf, Müslüman ülkeleri Çin'in "terörle mücadele" adı altındaki yalan propagandalarına inanmamaya ve kardeşlerinin haklarını savunmaya çağırmaktadır.

Dini Zulüm ve Kültürel Soykırımın Belgelenmesi

IUHRDF'nin bir diğer önemli çalışması, Çin'in Doğu Türkistan'daki dini zulmünü sistematik olarak belgelemektir. 2025 yılında yayımlanan raporlarda, Çin'in Uygur çocuklarını ailelerinden ayırarak yatılı okullarda dinsiz bir şekilde yetiştirmesi "nesil soykırımı" olarak nitelendirilmiştir [uhrp.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEkxZDu0ndHBp01yTwNrdqNbD2Pnuu2xPrMjSJktN4U36Sw_f9NaK6FsPWnQ09xjIK1XyvVc3aeprzlkksoAARKLUSDd47-wDSi8jH5). Bu çalışmalar, uluslararası toplumun ve özellikle BM uzmanlarının dikkatini çekerek, Çin'in kültürel ve dini ifadeleri suç sayma politikalarının kınanmasına vesile olmuştur [ohchr.org](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGg96S_otrq5vBHHU59ykfHOviOekAOCbznTIIs74kNcnqHI9s1qUB9iBNSdw_e2wVNn15tdCj_gPZ891BJHbzIY5QhULMLpdkrv-so6th6RsRpSagt_8858j--l3FD4jJbfxykyxy3g-eTDJdJ2U6A8QmOc4Qr8XYtL55K0P9qZltZx9eBIgzS0llWiIxdp63bZYUW7QCs09YP7t3Jk3NzB40KHG6_XRaBF0302rw=).

Sonuç: Adalet Yolunda Kararlı İrade

Uluslararası Uygur İnsan Hakları ve Demokrasi Vakfı, Uygur halkının özgürlük mücadelesindeki öncü kuruluş olarak 2026 yılında da faaliyetlerini kararlılıkla sürdürmektedir. Uygur davası sadece siyasi bir mesele değil, aynı zamanda insanlığın vicdan sınavı ve Müslüman ümmetinin birlik testidir. Müslümanlar olarak adaletin yanında durma ve mazlumlara yardım etme sorumluluğumuzu unutmamalıyız. Vakfın çabaları bir gün mutlaka meyvesini verecek ve Doğu Türkistan topraklarında ezan sesleri yeniden özgürce yankılanacaktır, inşallah.