Doğu Türkistan Ümmet Kurtuluş Merkezi, Bölgedeki İnsani ve Siyasi Gelişmelere İlişkin Kapsamlı Bir Bildiri Yayınladı ve Acil Uluslararası Eylem Çağrısında Bulundu

Giriş: Yaralı Ümmetin Kalbinden Bir Çığlık

Çin işgal yetkililerinin Doğu Türkistan'daki Uygur Müslümanlarına ve diğer Türki halklara yönelik sistematik ihlallerinin tırmandığı bir ortamda, **Doğu Türkistan Ümmet Kurtuluş Merkezi**, 28 Şubat 2026 tarihinde kapsamlı ve tarihi bir bildiri yayınladı. Bu bildiri, davanın tarihinde kritik bir dönemeçte geliyor; zira baskı artık sadece geçici güvenlik kampanyalarından ibaret değil, İslami kimliği kökünden kazımayı amaçlayan bütünleşik bir sisteme dönüşmüş durumda. Merkez bildirisinde, bugün yaşananların "İslam'a karşı ilan edilmiş bir savaş" [1.13](https://uyghurstudy.org/ar/%d8%aa%d8%b1%d9%83%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%b1%d9%82%d9%8a%d8%a9-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1/) olduğunu vurgulayarak, İslam ümmetini ve uluslararası toplumu kağıt üzerindeki kınamaların ötesine geçmeye ve "yasal kurumsallaşma ve teknolojik denetim" [1.12](https://arabi21.com/story/1572979/%d8%a8%d8%a7%d8%ad%d8%ab-%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d9%84%d9%80%d8%b9%d8%b1%d8%a8%d9%8a21-%d9%85%d8%b3%d9%84%d9%85%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1-%d9%8a%d8%aa%d8%b1%d8%b1%d8%b6%d9%88%d9%82-%d9%84%d9%82%d9%85%d8%b9-%d9%86%d8%a7%d8%b9%d9%85-%d9%84%d9%83%d9%86%d9%87-%d8%a3%d8%ae%d8%b7%d8%b1-%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d8%a9-2017) aşamasına giren soykırımı durdurmak için fiili harekete geçmeye çağırdı.

2026 İnsani Gerçekliği: Kamplardan Açık Dijital Hapishanelere

Bildiri, 16 Şubat 2026'da İstanbul'da açıklanan "2025 Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri Endeksi"ne dayanarak, Çin'in baskı stratejisindeki tehlikeli dönüşümü gözler önüne serdi [1.4](https://uyghurtimes.com/east-turkistan-human-rights-violations-index-2025-released-in-istanbul/). Pekin dünyayı "yeniden eğitim" kamplarının kapatıldığına ikna etmeye çalışırken, saha raporları bu merkezlerin kapatılmadığını, aksine resmi hapishanelere ve zorunlu çalışma tesislerine dönüştürüldüğünü teyit ediyor [1.12](https://arabi21.com/story/1572979/%d8%a8%d8%a7%d8%ad%d8%ab-%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d9%84%d9%80%d8%b9%d8%b1%d8%a8%d9%8a21-%d9%85%d8%b3%d9%84%d9%85%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1-%d9%8a%d8%aa%d8%b1%d8%b1%d8%b6%d9%88%d9%82-%d9%84%d9%82%d9%85%d8%b9-%d9%86%d8%a7%d8%b9%d9%85-%d9%84%d9%83%d9%86%d9%87-%d8%a3%d8%ae%d8%b7%d8%b1-%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d8%a9-2017).

Merkez, 2025 yılının zorunlu "iş gücü transferi" programlarında bir artışa tanıklık ettiğini açıkladı. Çin, "yoksulluğu azaltma" adı altında milyonlarca Müslümanı hedef alıyor; bu durum aslında Uygur ailelerini parçalamayı ve bireyleri kontrol altında tutmak için Çin'in iç kesimlerindeki uzak fabrikalara dağıtmayı amaçlayan modern bir kölelik sistemidir [1.6](https://ohchr.org/en/press-releases/2026/01/un-experts-alarmed-reports-forced-labour-uyghur-tibetan-and-other-minorities). Ayrıca bildiri, yapay zeka ve biyometrik gözetim teknolojilerinin Müslümanların her hareketini takip etmek için kullanıldığı "açık dijital hapishane" olgusuna dikkat çekti. Bu durum, evlerin içinde bile herhangi bir dini ibadetin yerine getirilmesini engelleyen kalıcı bir korku atmosferi yaratmaktadır [1.12](https://arabi21.com/story/1572979/%d8%a8%d8%a7%d8%ad%d8%ab-%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d9%84%d9%80%d8%b9%d8%b1%d8%a8%d9%8a21-%d9%85%d8%b3%d9%84%d9%85%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1-%d9%8a%d8%aa%d8%b1%d8%b1%d8%b6%d9%88%d9%82-%d9%84%d9%82%d9%85%d8%b9-%d9%86%d8%a7%d8%b9%d9%85-%d9%84%d9%83%d9%86%d9%87-%d8%a3%d8%ae%d8%b7%d8%b1-%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d8%a9-2017).

Siyasi Gelişmeler: İslam Kuruluşlarının Hayal Kırıklığı ve Çıkar Ortaklığı

Bildiri, uluslararası siyasi tutumu, özellikle de İslam İşbirliği Teşkilatı'nın (İİT) tutumunu eleştirmeye geniş yer ayırdı. Merkez, Teşkilat Genel Sekreteri'nin 26 Ocak 2026'da Pekin'de Çinli yetkililerle yaptığı görüşmeyi sert bir dille kınayarak [1.10](https://turkistanpress.com/ar/news/oic-china-meeting-condemned-as-betrayal-of-uyghur-muslims/), bunu "emanete ihanet ve soykırım suçlarının aklanması" olarak nitelendirdi [1.7](https://east-turkistan.net/the-tribune-east-turkistan-govt-in-exile-condemns-oic-visit-to-china-accuses-bloc-of-legitimising-genocide/). Bildiride, Teşkilat'ın 16.000'den fazla caminin yıkılmasını, oruç ve namaz yasağını görmezden gelmeye devam etmesinin İslam ümmetinin sırtına saplanmış bir hançer olduğu belirtildi [1.7](https://east-turkistan.net/the-tribune-east-turkistan-govt-in-exile-condemns-oic-visit-to-china-accuses-bloc-of-legitimising-genocide/).

Jeopolitik düzeyde Merkez, Çin'in Ukrayna'daki savaş ve Gazze'ye yönelik saldırılar gibi küresel krizleri Doğu Türkistan meselesinden dikkatleri dağıtmak için kullanması konusunda uyarıda bulundu [1.12](https://arabi21.com/story/1572979/%d8%a8%d8%a7%d8%ad%d8%ab-%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d9%84%d9%80%d8%b9%d8%b1%d8%a8%d9%8a21-%d9%85%d8%b3%d9%84%d9%85%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1-%d9%8a%d8%aa%d8%b1%d8%b1%d8%b6%d9%88%d9%82-%d9%84%d9%82%d9%85%d8%b9-%d9%86%d8%a7%d8%b9%d9%85-%d9%84%d9%83%d9%86%d9%87-%d8%a3%d8%ae%d8%b7%d8%b1-%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d8%a9-2017). Bildiri, Pekin'in baskıcı politikalarını bir "ulusal güvenlik doktrini"ne entegre ettiğini, bunun da gelecekte Çin liderliğinde yaşanacak herhangi bir değişikliğin, sert ekonomik ve siyasi yaptırımlar dayatan gerçek bir uluslararası baskı olmadığı sürece acıları dindirmeyebileceği anlamına geldiğini vurguladı [1.12](https://arabi21.com/story/1572979/%d8%a8%d8%a7%d8%ad%d8%ab-%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d9%84%d9%80%d8%b9%d8%b1%d8%a8%d9%8a21-%d9%85%d8%b3%d9%84%d9%85%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%88%d9%8a%d8%ba%d9%88%d8%b1-%d9%8a%d8%aa%d8%b1%d8%b1%d8%b6%d9%88%d9%82-%d9%84%d9%82%d9%85%d8%b9-%d9%86%d8%a7%d8%b9%d9%85-%d9%84%d9%83%d9%86%d9%87-%d8%a3%d8%ae%d8%b7%d8%b1-%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d8%a9-2017).

Kimlik Savaşı: "İslam'ın Çinlileştirilmesi" ve Köklerin Kazınması

Bildiri, Çin'in "İslam'ın Çinlileştirilmesi" (Sinicization of Islam) olarak adlandırdığı, İslami inancı Komünist Parti ideolojisine uyacak şekilde yeniden şekillendirmeyi amaçlayan süreci derinlemesine ele aldı [1.10](https://turkistanpress.com/ar/news/oic-china-meeting-condemned-as-betrayal-of-uyghur-muslims/). Merkez, Çinli yetkililerin temel dini uygulamaları suç saydığını; Müslümanların Kur'an-ı Kerim bulundurmak, sakal bırakmak ve hatta devlet tarafından düzenlenen zorunlu yarışmalarda alkol içmeyi reddetmek nedeniyle cezalandırıldığını belirtti [1.30](https://hizb-ut-tahrir.info/ar/index.php/leaflets/turkey/31518.html).

Bildiri ayrıca, ailelerinden koparılan ve beyinlerinin yıkanması, dillerinden ve dinlerinden arındırılmaları için devlet bakım evlerine yerleştirilen Uygur çocuklarının trajedisine de ışık tuttu. BM uzmanları son raporlarında bu durumu, insanlığa karşı suçlar seviyesine varan ağır bir çocuk hakları ihlali olarak tanımlamıştır [1.14](https://uhrp.org/united-nations-responses-to-the-uyghur-crisis/).

Acil Uluslararası ve İslami Eylem Çağrısı

Bildirisinin sonunda **Doğu Türkistan Ümmet Kurtuluş Merkezi**, birkaç temel talebi içeren acil bir çağrıda bulundu: 1. **Birleşmiş Milletler'e:** Uluslararası hesap verebilirlik mekanizmalarının etkinleştirilmesi, bölgeye girmek için bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulması ve 2022'den bu yana insanlığa karşı suçların işlendiğini teyit eden İnsan Hakları Yüksek Komiserliği raporunun güncellenmesi gerekliliği [1.5](https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/08/china-still-no-accountability-for-crimes-against-humanity-in-xinjiang-three-years-after-major-un-report/). 2. **İslam İşbirliği Teşkilatı'na:** Çin anlatısını desteklemeyi derhal durdurması, Doğu Türkistan davasını bir işgal ve soykırım davası olarak tanıması ve zorunlu çalıştırmaya karışan Çinli şirketlere ekonomik yaptırımlar uygulaması [1.16](https://udtsb.com/ar/statement-on-continuous-cooperation-between-oic-and-china/). 3. **Müslüman Halklara:** Doğu Türkistan'daki kardeşleriyle dayanışma ruhunu canlandırmaları, zorunlu çalıştırma ürünü olan Çin mallarını boykot etmeleri ve davaya dair farkındalığı her platformda yaymaları [1.23](https://www.iumsonline.org/ar/ContentDetails.aspx?ID=24835).

Sonuç: Ümmetin Boynundaki Emanet

Doğu Türkistan Ümmet Kurtuluş Merkezi'nin bildirisi sadece ihlallerin bir dökümü değil, iki milyarlık Müslüman ümmetine bir imdat çağrısıdır. Kaşgar ve Urumçi'de olup bitenlere sessiz kalmak, işgalciye kadim bir İslam medeniyetinin izlerini silmeye devam etmesi için yeşil ışık yakmaktır. Şer'i ve ahlaki görev, her Müslüman erkek ve kadının, Doğu Türkistan özgür ve onurlu bir şekilde geri dönene, çocuk ile yaşlı, cami ile okul ayrımı yapmayan baskı makinesi durana kadar sessizlerin sesi olmasını gerektirir.

"Müminler ancak kardeştir" ve bu bildiri bize Doğu Türkistan'ın yarasının ümmetin tek vücudundaki bir yara olduğunu ve bu vücudun, bir uzvu soykırım altında inlediği sürece huzur bulamayacağını hatırlatmaktadır [1.23](https://www.iumsonline.org/ar/ContentDetails.aspx?ID=24835).