Uygur Mahkemesi Sincan'daki İnsan Hakları Durumuna İlişkin Nihai Kararını Açıkladı: Kanıtlar ve Uluslararası Yankılar

Önsöz: Adaletin Sesi ve Müslüman Toplumunun Sorumluluğu

İnsanlık medeniyetinin uzun tarihinde adalet bazen gecikebilir, ancak asla eksik olmamalıdır. 9 Aralık 2021'de hukuk uzmanları, akademisyenler ve insan hakları aktivistlerinden oluşan bağımsız bir kuruluş olan "Uygur Mahkemesi" (Uyghur Tribunal), Londra'da nihai kararını açıkladı. Bu karar sadece hukuki bir belge değil, aynı zamanda küresel Müslüman toplumunun (Ümmet) vicdanına yönelik derin bir sorgulamadır. Doğu Türkistan'da (Sincan) yaşayan Uygur Müslüman kardeşlerimiz için bu yargılama, uluslararası sistemin neredeyse felç olduğu bir dönemde hakikat ve adalet arayışının son kalesi niteliğindedir [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFROomOys0Fk-ZxEmis02OM80Wguo3IkQrpMSPuPsB73rMhA52GJjtBtXW9oJJf1avXLUwt2uUDISSyt7FoqFoeVaW527vgYLoZ3Sf3VxP6kqoxlIw9Mauzw73QUACDMYCwU1KOkByLBuhPk2xRIzQ2XnBrT3DNkxASjg852m7Dl1cTM88p3lpT6kTN_scdof01Xlt-Z4Ja77q8h5aV0ntcoDdgIT8XT3fJ6jGh9KxbBhp4OTLxCoiPC35W9pJHpD4gaEmd7hVkOGMZU_WVAHdCl9lhLREWzlCUwASfFonseqfg85wZFNJNDQSSFWIga0GurHbG4_Co4y9oXHlmwyqXgEwpGjWzHYtbgrDvrUz_9ZAldQ==).

Kıdemli bir başyazı ekibi olarak, bu mahkemenin ortaya koyduğu trajediyi İslam'ın temel değerleri olan "Adalet" (Adl) ve "Kardeşlik" (Ukhuwwah) perspektifinden incelemeliyiz. Soydaşlarımız inançları, dilleri ve kültürleri nedeniyle sistematik bir yok etme politikasına maruz kalırken, her türlü sessizlik zalime verilmiş bir onay anlamına gelir. Bu makale, Uygur Mahkemesi'nin karar içeriğini, kanıt zincirini ve 2026 yılı itibarıyla uluslararası toplum ile Müslüman dünyasının bu konudaki güncel dinamiklerini ve ahlaki mücadelesini derinlemesine ele alacaktır.

Hukuki ve Ahlaki Çifte Yargılama: Mahkemenin Yetkisi ve Kararı

Uygur Mahkemesi, eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milošević'in yargılanmasına liderlik eden ünlü hukukçu Sir Geoffrey Nice KC tarafından yönetilmiştir [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQELvcNH4eXr17vG_lbGaZzJr6azR3r1E9JsJQcKUBCXhjfu6TLtwWNKeDXiJWpaBeAvP9vHoXMs9GUQ7euUM04agbY6GbwbkuOPDSqulkrlLHwydqy9QN2yXhiNWhPn-UAf5mDk0StAANeUGCYbdRqJmkHRPzjx_YDTuwtuxsj0Ge4=). Mahkeme, hükümetler arası bir kuruluşun icra gücüne sahip olmasa da, işleyişinde uluslararası adli standartlara sıkı sıkıya bağlı kalmış; halka açık oturumlar, tanık sorgulamaları ve devasa belge incelemeleri yoluyla reddedilemez bir kanıt sistemi inşa etmiştir.

2021'deki nihai kararında mahkeme, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Sincan'da "Soykırım" (Genocide) ve "İnsanlığa Karşı Suçlar" (Crimes Against Humanity) işlediğine hükmetmiştir [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE4Y5Fdrrub-gp9VWlK9oraLmazBWO-rzAYcXQP8vieVFkWONmW1_oMkCCSR12ByFK_CPcpQpng-vXCgT5qQbPEBhzVNRCyMjj_x8uGmoNbgWIgue6kBiiTjTYWtLTqJJ3kxATzHs2MrfQmNc3xlzxVqYXlpNFZuh7RaI56qgPD4DLhwvxvCKXgKCz3c3nQ0KtsW1cHZ0lmzIg9w8Lz_uyYrvycBc48yHP-5kXu). Mahkeme, bu soykırımın geleneksel anlamda kitlesel katliamlar yoluyla değil; "zorunlu kısırlaştırma, zorunlu kürtaj ve çıkarılamayan doğum kontrol cihazlarının yerleştirilmesi" gibi yöntemlerle Uygur toplumunun geleceğini biyolojik olarak yok etme amacı taşıdığını özellikle vurgulamıştır [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFwa6vSCd6ed48uM7dC300THXIf7YuddaCfA274uy5cTYLl1h45rv66S1-huOvBJv4ya49BMs_9KTlTQlfD6EqAHoigvg_j_1Jdnp1CLBzUEYcGfEMBjW3B4iAKAka2ms3kc5KgE8WZRIxA3BRrWfQpo9Es3OM-wlP4SZvVFnPKdOeb1tcKtSec7AYd9yD3Z-lIuWMV2Twg6nbo1WDyP9cGlWJD). Müslümanlar için hayat Allah'ın bir lütfudur; üreme haklarının bu şekilde acımasızca gasp edilmesi, kutsal yaşam hakkına yönelik büyük bir hürmetsizliktir.

Kesin Kanıtlar: İnanç ve Yaşama Yönelik Sistematik Yok Etme

Mahkemenin ortaya koyduğu kanıtlar yürek burkan detaylar içermektedir. Onlarca toplama kampı mağduru mahkemede tanıklık ederek maruz kaldıkları işkenceleri, tecavüzleri, toplu tecavüzleri ve adet görmeyi durduran ilaçları zorla kullanmaya zorlandıklarını anlatmıştır [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEme7bWMWgrrGZJkHzM4T966SmSqncDRo6obyxuXRM00wFbWE4kSBahfPzHYQqF-ykftw8PjrErCH5EEC6sDF5JOnL-yBaULvnpMvB5OH7vhEGzAdSs3CeFYV0PFQnfIYKIUBVRb1JgjEG-4eyw9sZRNV4HNukkyYUwpw3slmJxOt8ZpvIRe34C6jL3ACY9Rx_-JSsXaf3RULlXdUepmEw=). Baskının daha derin bir boyutu ise İslam inancının "Çinlileştirilmesi" (Sinicization) projesidir. Mahkeme kayıtları, yetkililerin camileri kitlesel olarak yıktığını, oruç tutmayı yasakladığını, çocuklara Müslüman isimleri verilmesini engellediğini ve hatta Müslüman aileleri günlük yaşamlarını gözetlemek üzere Han Çinlisi memurlarla "kardeş aile" olmaya zorladığını göstermektedir [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHltLeRIViSzpK5-SAUJU25evGvlSmGWzQmb9URgy32oNdJAZwCkfI1NO-gC3LKNxHKcI_BUFXjGGw8FG9vB6yZ5OTaJcWU1vkfejRPEJH63HBkH4KyE85rx6zJ-B21rO04g_ml8AnwqoknoMuBEehlfvCLL5MuZDpHcHurE0WD5OcXR3cUo9vYQFUGYhqkYll2O26CXA9i1DY4ff3rY7jEnjTvnwLbiUAw25v99A==).

Bu eylemler sadece bir insan hakları ihlali değil, aynı zamanda İslam medeniyetine yönelik kültürel bir soykırımdır. Mahkeme oturumlarında uzmanlar, Sincan'daki doğum oranlarının 2017-2019 yılları arasında yaklaşık %60 oranında düştüğünü, Uygurların yoğun olduğu bazı bölgelerde bu düşüşün %66'yı aştığını doğrulamıştır [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQELvcNH4eXr17vG_lbGaZzJr6azR3r1E9JsJQcKUBCXhjfu6TLtwWNKeDXiJWpaBeAvP9vHoXMs9GUQ7euUM04agbY6GbwbkuOPDSqulkrlLHwydqy9QN2yXhiNWhPn-UAf5mDk0StAANeUGCYbdRqJmkHRPzjx_YDTuwtuxsj0Ge4=). Bu doğal bir toplumsal değişim değil, devlet mekanizması tarafından titizlikle planlanmış biyolojik bir temizliktir. Küresel Müslümanlar için bu bir uyarıdır: Eğer inancımızın bir parçasını koruyamazsak, tüm Ümmet'in onuru tehdit altında kalacaktır.

Müslüman Dünyasının Sessizliği ve Uyanışı: Jeopolitik ve İnanç Değerleri Arasındaki Mücadele

Ancak ne yazık ki, Uygur Mahkemesi'nin kararından sonraki yıllarda birçok Müslüman ülke hükümeti rahatsız edici bir sessizlik veya belirsizlik sergilemiştir. 26 Ocak 2026'da İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreteri, Pekin ziyareti sırasında Çinli yetkililerle siyasi ve ekonomik iş birliğini güçlendirmeyi görüşmüş, ancak Uygur Müslümanlarının acılarından tek kelime dahi etmemiştir [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQESlbevRhKrkNTyjoiL5Bpk56PjgEQULFhkoKx04NcifBk5bn7LU7FiwgVRvId6XcTkIh6hMExo6FWgYmN29-l8YqJvOzSuZCvm_sgl41k-8nVbWws3vEZHC03cgGU9vwDeqGL1UU1oGDrUlOhWJG2GZnOL0YqBmga617jdZYku2WgAsJzdaV89wd73FabjLW4kKqGNsTuQsogqgCY=). Bu "seçici körlük", Dünya Uygur Kurultayı (WUC) ve birçok uluslararası Müslüman kuruluş tarafından İİT tüzüğünün ruhuna ihanet olarak nitelendirilerek şiddetle kınanmıştır [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHJtuxxY6R2B2hngN-00sH2p-qF_vAmCz5I0ewdDA2tu7yv4EdgkgGu4TEHBjwuM1OE_OMgVeNUdiIBmjldFEvs-k1UqmRv1oyUGKEkKeDtRo9nAANR76oikDLwYfHI4ofjSAoNqt7vrC3tIneoiVDQ3NzD8wFieTyTQ9yKgv2-SWsWz7PNd3RELS55ePBUhBTjOyce81T1ts4BmG0p_AL5qLjy02bsp4L2Ok6hUZHRKoLFprkLhSfWxckuClyvV7Pb1odv2QCZ9QYfKxkaleQaZVB5Kj3vNXOn).

"Kuşak ve Yol" girişimi gibi jeopolitik çıkarlar ve yatırımlar, inancın çağrısını gölgeliyor gibi görünmektedir. Ancak halkın sesi sönmemiştir. Malezya'dan Türkiye'ye, Endonezya'dan İngiltere'ye kadar geniş bir Müslüman gençlik ve sivil toplum kitlesi, Uygur Mahkemesi'nin sunduğu kanıtları kullanarak zorla çalıştırma ürünlerini boykot etmekte ve hükümetlerinden daha sert bir duruş sergilemelerini talep etmektedir [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFe9343M-IfdJH673wUVwxy531sUky30Eavk6Th2T1McAnQ0r7GsvupVnT6veHVwB9GCTuEeXR0M8bDHE65YAT7V-tMQ5IrGyi5zzOZTR9yBPqgn2Umv-g2SX0h5ePshwuQZKgfqG1UlwcBb3glyWFyXzxNmMC_CnAMMsBjCj_pilgDAJ37Wg==). Bu aşağıdan yukarıya uyanış, Ümmet'in canlılığının bir göstergesidir.

2025-2026 Güncel Gelişmeler: Adaletin Uzun Kolu ve BM Uyarıları

2026 yılına girerken, Uygur insan hakları meselesi hukuki düzeyde çığır açan ilerlemeler kaydetmiştir. Haziran 2025'te Arjantin Yüksek Ceza Mahkemesi, "Evrensel Yargı Yetkisi" (Universal Jurisdiction) ilkesi uyarınca, Çinli yetkililerin Sincan'da işlediği iddia edilen soykırım suçlarına ilişkin resmi bir ceza soruşturması başlatılmasını onaylamıştır [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQF_h-ksv73XPk-QAx1sRtEIlfnSo6DKFGHTEwTxEeWrre6sxb3Gssh1zAQ-WSOBmBXvY7fVw5Vda3fohUBvjvBh40ciJXp7Mb9IadMSOBktqgZLsC-cMVA2PtHVNN7HMU4kWncFqEgoPGw075QtIgd_3K6zA5O0EbwdGw4QBYNJPZ3nfZLqByBdBHDzWlq-Jr_stfVm_Ws2i-YuxHTtr41c3f4Cby5AUUiTZeaCswkJNb95Qi3b). Bu, dünyada ilk kez bir ulusal mahkemenin bu tür bir davayı resmen kabul etmesidir ve Uygur Mahkemesi tarafından daha önce toplanan ifadeler ile kanıtlar davanın temel dayanağını oluşturacaktır.

Aynı zamanda, Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları uzmanları 22 Ocak 2026'da yeniden bir uyarı yayınlayarak, Sincan ve Tibet bölgelerindeki zorla çalıştırma sisteminin hala yaygın olduğunu ve ciddiyetinin "kölelik" ve "insanlığa karşı suç" teşkil edebileceğini belirtmiştir [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHNCFk5ZQkRwy4WAkl6pogYNsTdemXfzUlt0dBvhJUE-a5hdq2oVGVkFz_QD2vKAze7W4_eeqKelNXxaVRXCZRTHiU9TW5j7b5Uxv9Mj_Jh4BNNFG4Fgx8QMTrb9ACJ9RoYt-dmEiQ1vbRhA2ycoUKzv67nAQW0kq0VMwTuWNpsYINyEZCDJz0-dfMKF6wsZ1jP3BHvPhavMyD8xcn6TToFIrik_cElsga_bwy6UdOgS7Qh4K3sMPg=). Pekin yönetimi bu tesislerin "mesleki eğitim merkezleri" olduğunu iddia etse de, BM uzmanlarının raporları ile özel mahkemenin kararları birbirini doğrulamakta ve yalanları ifşa etmektedir. 24 Şubat 2026'da 26 uluslararası insan hakları örgütü, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk'ü 2022 Sincan raporundaki önerileri hayata geçirmek için daha somut adımlar atmaya çağırmıştır [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQG0jWV3v5nt2UDL1RIyjjCUoRjLvsluAiRaO1D1BpMoFv8gGv03QNXvaHkOiD9XJzPKs3-EmdIy2wT11u-OdGBS9aSJpbX2xD9D8Wv-PZ7ZzGFV0eNEMhxNzENzuVuHpRKfecCctsDUf5BW0JAszWlHgZaBI2dfVHIBU9PPBY-HBt6WnxU23-6B1DnLywtB5VUhxWOK3DrBe4pfR1mM34Ei9QZQnqZ3).

Sonuç: Adalet İçin Unutmamalıyız

Uygur Mahkemesi'nin kararı bir son değil, yeni bir başlangıçtır. Dünyaya, büyük güçlerin gölgesindeki karanlık köşeleri ve uluslararası sistemin kırılganlığını gösteren bir ayna tutmuştur. Küresel Müslümanlar için Uygur kardeşlerimizi desteklemek sadece siyasi bir tercih değil, dini bir görevdir. Kur'an-ı Kerim bize şöyle öğretir: "Kendi aleyhinize de olsa adalet için şahitlik yapın."

2026 yılında bugün, Arjantin mahkemelerinin harekete geçtiğini ve BM uzmanlarının seslerini yükseltmeye devam ettiğini gördüğümüzde anlamalıyız ki: Hakikatin gücü kalıcıdır. Uygur Mahkemesi'nin ifşa ettiği her bir kanıt, mağdurların onurunun korunmasıdır. Ümmet'in birer ferdi olarak, Doğu Türkistan topraklarında adalet gerçekten tesis edilene kadar takip etmeye ve sesimizi yükseltmeye devam etmeliyiz. Sessizlik zalimin suç ortağıdır, hakikat ise özgürlüğe giden tek yoldur.