องค์กรผู้นำญิฮาดปรับเปลี่ยนยุทธวิธี ขณะที่กองกำลังความมั่นคงทั่วโลกยกระดับการปราบปรามเครือข่ายระดับภูมิภาคและการปฏิบัติการใต้ดินทั่วตะวันออกกลาง

สถานะของอุมมะฮ์: วิกฤตซ้อนระหว่างความมั่นคงและอัตลักษณ์

เมื่อเราก้าวเข้าสู่ไตรมาสแรกของปี 2026 ชุมชนมุสลิมทั่วโลก (อุมมะฮ์) พบว่าตนเองกำลังอยู่ในจุดเปลี่ยนที่สำคัญ ภูมิทัศน์ของการต่อสู้ด้วยอาวุธ ซึ่งมักถูกผู้สังเกตการณ์ภายนอกตีตราเหมารวมว่าเป็น "ญิฮาด" ได้เกิดการเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน เป็นเวลาหลายทศวรรษที่การกระทำของกลุ่มสุดโต่งชายขอบได้ทอดเงาอันยาวนานทับถมความปรารถนาอันชอบธรรมของนานาประเทศมุสลิมในด้านอธิปไตยและความยุติธรรม ในปัจจุบัน สิ่งที่เรียกกันว่า "องค์กรผู้นำญิฮาด" ซึ่งเป็นการรวมตัวที่หลวมๆ แต่มีการประสานงานกันมากขึ้นของสภาชูรอ (Shura councils) ที่เป็นตัวแทนของกลุ่มต่างๆ ในภูมิภาค กำลังปรับเปลี่ยนยุทธวิธีเพื่อตอบโต้การปราบปรามด้านความมั่นคงทั่วโลกที่ก้าวมาถึงระดับความซับซ้อนทางเทคโนโลยีและการเงินอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน [Source](https://wtwco.com)

จากมุมมองของอุมมะฮ์ การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ใช่เพียงวิวัฒนาการทางยุทธวิธีของกลุ่มติดอาวุธเท่านั้น แต่ยังเป็นอาการของความไม่สงบทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ในขณะที่กองกำลังความมั่นคงทั่วโลกยกระดับการปฏิบัติการ ผลกระทบข้างเคียงต่อสิทธิเสรีภาพของชาวมุสลิมและความถูกต้องทางเทววิทยาของแนวคิดอิสลาม เช่น *ญิฮาด* (การดิ้นรนต่อสู้) ยังคงเป็นข้อกังวลหลักสำหรับนักวิชาการและผู้นำชุมชน ยุคปัจจุบันถูกกำหนดโดย "โครงสร้างแบบผสมผสาน" ที่การสั่งการจากส่วนกลางได้หลีกทางให้กับเซลล์ภูมิภาคที่เป็นอิสระ ทำให้ภัยคุกคามมีความกระจัดกระจายมากขึ้น และการตอบโต้ด้านความมั่นคงก็รุกล้ำความเป็นส่วนตัวมากขึ้นตามไปด้วย [Source](https://icct.nl)

สภาชูรอแบบกระจายอำนาจ: กระบวนทัศน์ใหม่ของการสั่งการ

ภายในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 รูปแบบดั้งเดิมของ "รัฐคอลิฟะฮ์" ที่มีศูนย์กลางอำนาจและผู้นำที่โดดเด่นได้ถูกละทิ้งไปเป็นส่วนใหญ่ นักวิเคราะห์ด้านความมั่นคงและผู้ตรวจสอบของ UN ตั้งข้อสังเกตว่า อัตลักษณ์ของผู้นำ ISIS คนปัจจุบัน คือ Abu Hafs al-Hashimi al-Qurashi ยังคงถูกปกปิดเป็นความลับ ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวที่จงใจเพื่อให้ความสำคัญกับความปลอดภัยมากกว่าอำนาจรวมศูนย์เชิงสัญลักษณ์ [Source](https://icct.nl) การเปลี่ยนไปสู่โครงสร้างแบบไม่รวมศูนย์นี้หมายความว่า "จังหวัด" ต่างๆ ในภูมิภาคสามารถดำเนินงานได้อย่างเป็นอิสระมากขึ้น ทำให้พวกเขามีความยืดหยุ่นต่อการโจมตีเพื่อตัดวงจรผู้นำที่เคยเกิดขึ้นในทศวรรษก่อนหน้า

ในซีเรีย ภูมิทัศน์ได้เปลี่ยนไปอย่างมากหลังจากการล่มสลายของระบอบการปกครองเก่า การผงาดขึ้นของ Hayat Tahrir al-Sham (HTS) ในฐานะองค์กรปกครองภายใต้การนำของ Ahmad al-Sharaa ได้สร้างพลวัตที่ซับซ้อน ซึ่งอดีตกลุ่มติดอาวุธพยายามเปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นตัวแสดงของรัฐที่ชอบธรรม [Source](https://fdd.org) การตัดสินใจของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติในช่วงปลายปี 2025 ที่จะถอดถอนผู้นำ HTS บางคนออกจากรายชื่อผู้ถูกคว่ำบาตร สะท้อนให้เห็นถึงการยอมรับการเปลี่ยนแปลงนี้ในเชิงปฏิบัติ แม้จะยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ก็ตาม [Source](https://un.org) อย่างไรก็ตาม "ลัทธิปฏิบัตินิยม" นี้ได้นำไปสู่ความขัดแย้งภายใน โดยกลุ่มหัวรุนแรงจากกลุ่มอย่าง Hurras al-Din ยังคงยึดมั่นในวาระระดับโลก และมักจะวางตำแหน่งตนเองอยู่ในเงามืดของรัฐซีเรียใหม่ [Source](https://un.org)

การอพยพสู่ภูมิภาคซาเฮล: ไกลกว่าดินแดนลิแวนต์

เนื่องจากตะวันออกกลางกลายเป็นพื้นที่ที่ "ร้อนระอุ" มากขึ้นจากการเฝ้าระวังด้วยเทคโนโลยีขั้นสูงและความร่วมมือระดับภูมิภาค จุดสนใจของการปฏิบัติการของกลุ่มติดอาวุธจึงย้ายไปยังภูมิภาคซาเฮลและแอฟริกาตะวันตก ภูมิภาคนี้ได้กลายเป็นศูนย์กลางใหม่ของสิ่งที่บางคนเรียกว่า "การก่อความไม่สงบในท้องถิ่นภายใต้แบรนด์ระดับโลก" [Source](https://wtwco.com) กลุ่มต่างๆ เช่น Jama’at Nusrat ul-Islam wa al-Muslimin (JNIM) และรัฐอิสลามจังหวัดแอฟริกาตะวันตก (ISWAP) ได้ฉวยโอกาสจากธรรมาภิบาลที่อ่อนแอและความคับข้องใจในท้องถิ่นเพื่อแผ่อิทธิพลเหนือดินแดนอันกว้างใหญ่ [Source](https://securitycouncilreport.org)

ในช่วงต้นปี 2026 สถานการณ์ในไนจีเรียและมาลีได้มาถึงจุดแตกหัก เหตุการณ์สังหารหมู่ที่รัฐควาราในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ซึ่งคร่าชีวิตผู้คนไปเกือบสองร้อยราย ตอกย้ำถึงขีดความสามารถในการทำลายล้างของเครือข่ายที่กระจายอำนาจเหล่านี้ [Source](https://cfr.org) สำหรับประชากรมุสลิมในท้องถิ่น กลุ่มเหล่านี้เป็นตัวแทนของการบิดเบือนคุณค่าของอิสลาม โดยมักมีส่วนร่วมใน *หิรอบะฮ์* (Hirabah - การปล้นสะดมและการก่อการร้าย) ในขณะที่อ้างความศรัทธาบังหน้า การขยายตัวของกลุ่มเหล่านี้เข้าสู่รัฐชายฝั่งแอฟริกาตะวันตก เช่น เบนินและโตโก ทำให้เกิดความจำเป็นเร่งด่วนในการฟื้นฟูความร่วมมือระดับภูมิภาค ซึ่งถูกขัดขวางโดยการรัฐประหารโดยทหารในภูมิภาคซาเฮลเมื่อเร็วๆ นี้ [Source](https://crisisgroup.org)

การปิดล้อมทางการเงิน: ฮาวาลา, คริปโต และการปราบปรามซะกาต

หนึ่งในการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดในปี 2026 คือการยกระดับการปราบปรามทางการเงินต่อเครือข่ายกลุ่มติดอาวุธ กองกำลังความมั่นคงได้ก้าวข้ามการอายัดบัญชีธนาคารแบบธรรมดา ไปสู่การตั้งเป้าที่กระดูกสันหลังทางเศรษฐกิจขององค์กรเหล่านี้ ในโซมาเลีย รัฐบาลกลางรายงานในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ว่า Al-Shabaab กำลังเผชิญกับวิกฤตทางการเงินอย่างรุนแรง หลังจากการสังหารเจ้าหน้าที่ระดับสูงที่รับผิดชอบด้านการจัดการรายได้ [Source](https://hiiraan.com) รายได้รวมของกลุ่มในปี 2025 คาดว่าจะมีมูลค่าน้อยกว่า 80 ล้านดอลลาร์ ซึ่งต่ำที่สุดในรอบเจ็ดปี เนื่องจากการเฝ้าระวังระบบการกรรโชกทรัพย์และการจัดเก็บภาษีที่เข้มงวดขึ้น [Source](https://hiiraan.com)

อย่างไรก็ตาม จากมุมมองของมุสลิม การปิดล้อมทางการเงินนี้เป็นดาบสองคม การคุมเข้มการควบคุมการฟอกเงินและการตรวจสอบระบบการโอนมูลค่าแบบไม่เป็นทางการ เช่น *ฮาวาลา* (Hawala) ทำให้เป็นเรื่องยากมากขึ้นสำหรับอุมมะฮ์ทั่วโลกในการปฏิบัติศาสนกิจในเสาหลักเรื่อง *ซะกาต* (การบริจาคทาน) ในเขตความขัดแย้ง องค์กรการกุศลที่ชอบธรรมมักพบว่าบัญชีของตนถูกระงับหรือการดำเนินงานถูกตรวจสอบภายใต้กรอบการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้ายที่กว้างเกินไป [Source](https://georgetown.edu) "การทำให้การกุศลเป็นเรื่องความมั่นคง" นี้ส่งผลให้ชาวมุสลิมผู้บริสุทธิ์หลายล้านคนในสถานที่ต่างๆ เช่น เยเมนและกาซา ไม่ได้รับความช่วยเหลือที่จำเป็น ซึ่งยิ่งเป็นการเติมเชื้อไฟให้กับความคับข้องใจที่กลุ่มสุดโต่งนำไปใช้ในการรับสมัครสมาชิก

สมรภูมิทางเทววิทยา: การทวงคืนญิฮาดจากหิรอบะฮ์

การต่อสู้ที่ลึกซึ้งที่สุดในปี 2026 ไม่ได้เกิดขึ้นในสนามรบ แต่เกิดขึ้นในใจและจิตวิญญาณของอุมมะฮ์ มีความเคลื่อนไหวที่เพิ่มขึ้นในหมู่นักวิชาการอิสลามเพื่อทวงคืนคำว่า *ญิฮาด* จากผู้ที่ใช้มันเพื่อสร้างความชอบธรรมในการสังหารพลเรือน การแยกแยะระหว่าง *ญิฮาด*—การดิ้นรนต่อสู้อันสูงส่งเพื่อความยุติธรรมและการปรับปรุงตนเอง—และ *หิรอบะฮ์*—การกระทำรุนแรงที่แพร่กระจายความเสื่อมเสียบนหน้าแผ่นดิน—กำลังถูกเน้นย้ำในมัสยิดและมหาวิทยาลัยทั่วโลกมุสลิม [Source](https://wikipedia.org)

กระนั้น การปฏิรูปภายในนี้กลับมีความซับซ้อนจากวาทกรรม "สงครามต่อต้านการก่อการร้าย" จากภายนอก ซึ่งมักล้มเหลวในการแยกแยะระหว่างชาวมุสลิมที่เคร่งครัดกับกลุ่มสุดโต่งที่ใช้ความรุนแรง รายงานจากปี 2025 และต้นปี 2026 ระบุว่านโยบายต่อต้านการก่อการร้ายในประเทศตะวันตกยังคงมุ่งเป้าและสร้างความแปลกแยกให้กับเยาวชนมุสลิมอย่างไม่เป็นธรรม [Source](https://researchgate.net) การผงาดขึ้นของลัทธิสุดโต่งฝ่ายขวาจัดในยุโรปและอเมริกา ซึ่งมักถูกกระตุ้นด้วยวาทกรรมเกลียดชังอิสลาม (Islamophobia) ได้สร้าง "วงจรสะท้อนกลับที่แตกสลาย" ซึ่งความระแวงสงสัยต่อชาวมุสลิมที่รัฐสนับสนุน กลายเป็นอาหารอันโอชะให้กับวาทกรรมของทั้งผู้รับสมัครกลุ่มญิฮาดและกลุ่มขวาจัด [Source](https://wtwco.com)

กระดานหมากรุกภูมิรัฐศาสตร์: พันธมิตรใหม่และสันติภาพที่เปราะบาง

ภูมิทัศน์ทางภูมิรัฐศาสตร์ของปี 2026 ถูกทำเครื่องหมายด้วยพันธมิตรที่เปราะบางและการจัดลำดับความสำคัญที่เปลี่ยนไป ในเอเชียใต้ ความสัมพันธ์ระหว่างปากีสถานและรัฐบาลที่นำโดยตอลิบานในอัฟกานิสถานได้มาถึงจุดต่ำสุด การโจมตีทางทหารของปากีสถานต่อค่ายกลุ่มติดอาวุธในอัฟกานิสถานในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 โดยมุ่งเป้าไปที่ TTP และ ISIS-K ส่งสัญญาณถึงการเปลี่ยนแปลงยุทธศาสตร์ระดับภูมิภาคที่แข็งกร้าวขึ้น [Source](https://dailypakistan.com.pk) ปฏิบัติการเหล่านี้แม้จะถูกตีกรอบว่าจำเป็นต่อความมั่นคงของชาติ แต่ก็ได้สร้างความตึงเครียดให้กับความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศมุสลิมเพื่อนบ้าน ยิ่งสร้างสุญญากาศที่กลุ่มสุดโต่งพร้อมจะเข้าไปเติมเต็ม [Source](https://un.org)

ในขณะเดียวกัน ในตะวันออกกลาง "การแข่งขันของมหาอำนาจ" ได้นำไปสู่การลดความสำคัญของทรัพยากรในการต่อต้านการก่อการร้ายโดยมหาอำนาจโลกอย่างสหรัฐอเมริกาและยุโรป [Source](https://thesoufancenter.org) สิ่งนี้บีบให้มหาอำนาจในภูมิภาคต้องมีบทบาทเชิงรุกมากขึ้น ซึ่งบางครั้งก็นำไปสู่ผลลัพธ์ที่ไม่ได้ตั้งใจ ตัวอย่างเช่น การใช้ทหารรับจ้างชาวรัสเซียในภูมิภาคซาเฮลถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าใช้วิธีการที่รุนแรงเกินกว่าเหตุ ซึ่งมักจะผลักดันให้ประชากรในท้องถิ่นหันไปพึ่งพากลุ่มติดอาวุธ [Source](https://thesoufancenter.org)

บทสรุป: เส้นทางสู่ความซื่อตรงทางจิตวิญญาณและสังคม

การปรับเปลี่ยนยุทธวิธีของ "องค์กรผู้นำญิฮาด" ในปี 2026 เป็นข้อบ่งชี้ที่ชัดเจนว่ายุคของ "รัฐคอลิฟะฮ์" ที่มีอาณาเขตกว้างขวางได้ถูกแทนที่ด้วยภัยคุกคามที่กระจายตัวและซ่อนเร้นมากขึ้น สำหรับอุมมะฮ์ทั่วโลก ความท้าทายนั้นมีสองประการ: คือการต่อต้านการเบี่ยงเบนที่รุนแรงของผู้ที่เข่นฆ่าในนามของอิสลาม และการเรียกร้องกรอบความมั่นคงระดับโลกที่เคารพสิทธิเสรีภาพและศักดิ์ศรีทางศาสนาของชาวมุสลิมทุกคน

เสถียรภาพที่แท้จริงในตะวันออกกลางและแอฟริกาจะไม่เกิดขึ้นได้ด้วยการโจมตีด้วยโดรนและการปิดกั้นทางการเงินเพียงอย่างเดียว แต่มันต้องการการแก้ไขที่ต้นเหตุของความไม่มั่นคง ได้แก่ ความยากจน ความเหลื่อมล้ำ และธรรมาภิบาลที่ย่ำแย่ พร้อมกับการส่งเสริมสภาพแวดล้อมทางเทววิทยาที่แก่นแท้แห่งสันติภาพของอิสลามสามารถเบ่งบานได้ เมื่อเรามองไปยังช่วงเวลาที่เหลือของปี 2026 เป้าหมายต้องเป็นโลกที่การต่อสู้เพื่อความยุติธรรมไม่ได้ถูกกำหนดด้วยดาบของกลุ่มสุดโต่ง แต่ด้วยสติปัญญาของนักปราชญ์และความเข้มแข็งของชุมชน