Międzynarodowe Stowarzyszenie Uczonych Ujgurskich organizuje międzynarodową konferencję w celu omówienia sposobów zachowania tożsamości kulturowej i dziedzictwa naukowego Ujgurów w obliczu obecnych wyzwań globalnych

Wstęp: Naukowy apel z serca diaspory

W obliczu narastających wyzwań egzystencjalnych, przed którymi stoi naród ujgurski w Turkiestanie Wschodnim, oraz w ramach strategicznego kroku mającego na celu zjednoczenie ujgurskich umysłów na emigracji, **Międzynarodowe Stowarzyszenie Uczonych Ujgurskich** zorganizowało na początku 2026 roku międzynarodową konferencję wysokiego szczebla. Konferencja ta odbywa się w krytycznym momencie, gdy islamska i kulturowa tożsamość Ujgurów jest poddawana systematycznym próbom wymazania, co sprawia, że zachowanie dziedzictwa naukowego i intelektualnego stało się koniecznością religijną i cywilizacyjną, która nie cierpi zwłoki. To forum naukowe nie było jedynie zgromadzeniem akademickim, lecz służyło jako „front intelektualny” dążący do odzyskania historycznej narracji Ujgurów jako integralnej części starożytnej cywilizacji islamskiej [uyghurcongress.org](https://www.uyghurcongress.org/ar/).

Kontekst konferencji: Przeciwdziałanie ludobójstwu kulturowemu poprzez naukę

Konferencja rozpoczęła się pod hasłem „Zachowanie tożsamości w dobie zmian”, przy szerokim udziale akademików i badaczy z całego świata, zwłaszcza z Turcji, Europy i Stanów Zjednoczonych. Sesje inauguracyjne skupiły się na diagnozie gorzkiej rzeczywistości w Turkiestanie Wschodnim, gdzie międzynarodowe raporty wskazują na kontynuację polityki przymusowej „sinicyzacji” wymierzonej w język i religię [akademiye.org](https://akademiye.org/ug/).

Prelegenci podkreślali, że dzisiejsza walka nie jest tylko polityczna, lecz jest to walka o świadomość i pamięć. Podczas gdy władze chińskie próbują napisać historię regionu na nowo, aby zerwać jego więzi z islamskimi i turkijskimi korzeniami, Międzynarodowe Stowarzyszenie Uczonych Ujgurskich pracuje nad dokumentowaniem rękopisów naukowych i dorobku literackiego obejmującego ponad tysiąc lat. Ten wysiłek naukowy stanowi pierwszą linię obrony przed próbami wymazania zbiorowej pamięci narodu, który stanowi ważny bastion wspólnoty islamskiej [uyghurstudy.org](https://uyghurstudy.org/ar/).

Filar pierwszy: Ochrona tożsamości islamskiej i językowej

Konferencja szczegółowo omówiła kwestię „języka ojczystego” jako nośnika wiary i kultury. W obliczu zakazu używania języka ujgurskiego w szkołach w Turkiestanie Wschodnim, Stowarzyszenie uruchomiło inicjatywy mające na celu stworzenie cyfrowych platform edukacyjnych i opracowanie programów nauczania dla dzieci w diasporze, aby zapewnić ciągłość języka [uyghurhjelp.org](https://uyghurhjelp.org/).

Z perspektywy islamskiej uczestniczący uczeni uznali, że zachowanie języka ujgurskiego jest tożsame z ochroną religii, ponieważ jest to język, w którym napisano tysiące tomów z zakresu egzegezy (tafsir), prawoznawstwa (fikh) i sufizmu. Poruszono również kwestię niszczenia meczetów i historycznych miejsc kultu, podkreślając, że miejsca te nie były jedynie domami modlitwy, lecz centrami oświecenia naukowego, które wykształciły wybitnych uczonych współtworzących bibliotekę islamską [newlinesinstitute.org](https://newlinesinstitute.org/uyghurs/uyghur-heritage-and-the-charge-of-cultural-genocide-in-xinjiang/).

Filar drugi: Dziedzictwo naukowe Ujgurów i jego wkład cywilizacyjny

Konferencja poświęciła specjalne sesje zapomnianemu dziedzictwu naukowemu Ujgurów. Przybliżono sylwetki postaci historycznych, takich jak **Mahmud al-Kashgari**, autor „Diwan Lughat al-Turk”, oraz **Yusuf Khass Hajib**, autor „Kutadgu Bilig” (Wiedza dająca szczęście). Uczeni ci byli nie tylko lingwistami, ale także filozofami i socjologami, którzy położyli fundamenty pod administrację, rządy i edukację w świecie islamskim [wikipedia.org](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D8%AA%D9%85%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%8A%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A).

Badacze zaprezentowali również wkład Ujgurów w medycynę klasyczną (medycynę ujgurską), która łączy mądrość grecką, arabską i azjatycką, oraz omówili, jak ta nauka może znaleźć swoje miejsce we współczesnej medycynie, jeśli jej podstawy zostaną zachowane i rozwinięte akademicko. Odzyskanie tego dziedzictwa naukowego przywraca Ugurom pewność siebie jako narodowi tworzącemu wiedzę, a nie będącemu jedynie ofiarą prześladowań [uyghurstudy.org](https://uyghurstudy.org/ar/2024/07/02/%d9%85%d8%b3%d8%a7%d9%87%d9%85%d8%a9-%d8%af%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d8%aa-%d9%88%d8%aa%d8%b1%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d8%b9%d9%84%d9%85%d8%a7%d1%81-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d9%88%d9%8A%d8%ba%d9%88%d8%b1/).

Filar trzeci: Wyzwania geopolityczne i odpowiedzialność Ummy

Konferencja nie pominęła aspektu politycznego i geopolitycznego, krytykując międzynarodowe milczenie, zwłaszcza ze strony niektórych krajów islamskich, wobec wydarzeń w Turkiestanie Wschodnim. Akademicy wskazali, że kwestia ujgurska jest prawdziwym testem dla zasad solidarności islamskiej (koncepcja Ummy jako jednego ciała).

W kontekście ostatnich wydarzeń w 2026 roku, uczestnicy omówili wpływ międzynarodowych relacji gospodarczych na kwestię praw człowieka, ostrzegając, że interesy handlowe nie powinny odbywać się kosztem krwi i tożsamości muzułmanów [uyghurcongress.org](https://www.uyghurcongress.org/ar/). Doceniono również rolę Turcji jako inkubatora ujgurskiej działalności naukowej, wzywając jednocześnie do większej aktywizacji Organizacji Współpracy Islamskiej w celu wywarcia nacisku na powstrzymanie naruszeń kulturowych i religijnych [aa.com.tr](https://www.aa.com.tr/ar/%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7/%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%AF%D8%B9%D9%88-%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%82%D9%88%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%8A%D8%BA%D9%88%D8%B1/2000000).

Rekomendacje i wyniki: Mapa drogowa na przyszłość

Konferencja zakończyła się sformułowaniem zestawu strategicznych rekomendacji mających na celu przekucie pracy naukowej w konkretne działania, w tym: 1. **Utworzenie Światowego Cyfrowego Centrum Dziedzictwa Ujgurskiego**: w celu gromadzenia i archiwizacji wszystkich rękopisów, książek i dokumentów historycznych oraz ochrony ich przed utratą. 2. **Zwiększenie liczby stypendiów dla ujgurskich badaczy**: aby wspierać nowe pokolenie uczonych w dziedzinach nauk humanistycznych, społecznych i technicznych. 3. **Uruchomienie „Światowej Encyklopedii Ujgurskiej”**: która ma służyć jako kompleksowe źródło akademickie korygujące historyczne nieścisłości propagowane przez chińską machinę medialną [uyghur-institute.org](https://uyghur-institute.org/). 4. **Aktywizacja dyplomacji naukowej**: poprzez budowanie partnerstw z czołowymi uniwersytetami w świecie islamskim i na Zachodzie, aby przybliżyć społeczności akademickiej kwestię ujgurską z perspektywy naukowej i cywilizacyjnej [isupportuyghurs.org](https://isupportuyghurs.org/).

Podsumowanie: Nauka jako narzędzie wyzwolenia

Konferencja Międzynarodowego Stowarzyszenia Uczonych Ujgurskich w 2026 roku wysyła jasny sygnał: narody nie giną tak długo, jak długo ich umysły pozostają twórcze, a pamięć żywa. Zachowanie dziedzictwa naukowego i kulturowego Ujgurów to nie tylko luksus intelektualny, lecz akt realnego oporu przeciwko ludobójstwu. Wspólnota islamska, zarówno rządy, jak i narody, musi zdać sobie sprawę, że obrona tożsamości ujgurskiej jest obroną części samej tożsamości islamskiej, a nauka i uczeni są prawdziwymi liderami w tej walce o przetrwanie. Historia zapamięta, że ujgurscy uczeni, mimo wygnania i cierpienia, odmówili poddania się i kontynuowali niesienie kagańca oświaty, aby oświetlić drogę do wolności Turkiestanu Wschodniego.