Kanadyjskie Stowarzyszenie Ujgurów wzywa społeczność międzynarodową do przerwania milczenia i podjęcia pilnych działań w obliczu łamania praw człowieka w Turkiestanie Wschodnim

Wstęp: Test sumienia dla Ummy

W dzisiejszych czasach ludobójstwo, którego doświadczają muzułmańscy Ujgurzy w Turkiestanie Wschodnim, stało się testem sumienia dla całej ludzkości, a w szczególności dla islamskiej Ummy. Kanadyjskie Stowarzyszenie Ujgurów (Uyghur Association of Canada) oraz Projekt Praw Człowieka Ujgurów (URAP) w swoich ostatnich oświadczeniach ostro skrytykowały milczenie społeczności międzynarodowej, zwłaszcza świata muzułmańskiego, wobec systematycznego ucisku w Turkiestanie Wschodnim. W pilnym apelu ogłoszonym 25 lutego 2026 r. wezwano do natychmiastowego działania przeciwko polityce chińskiego reżimu, mającej na celu zniszczenie tożsamości islamskiej w regionie, niszczenie meczetów oraz nasilenie inwigilacji opartej na sztucznej inteligencji [1.1](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFlP63Zlj-D9lgp2G309EA6XjJMs2Cwfs3FsprH6yL5fxiT-2TAuCPb0KMT6ojY63UxtjSFNlIoaHdag19zwroiPLNhEthk3CdpGF1eNb5E0tc0udR5x6KghSt_LWTuw0oqjTk6g1kPa_6qmjk7gQx5qnrYvXJpHmJ5yhOywL-Pz2BsbsAvocYHxlO1Y5PHTBNTx_eyAoJvlmI=).

Nowy rodzaj ucisku w Turkiestanie Wschodnim: Sztuczna inteligencja i cyfrowe więzienie

Raport „Wskaźnik naruszeń praw człowieka w Turkiestanie Wschodnim 2025”, opublikowany w lutym 2026 r. w Stambule, wskazuje, że chiński rząd wyposażył swoją politykę represji w regionie w jeszcze bardziej zaawansowane technologie. W raporcie podkreślono, że mechanizmy fizycznej kontroli z 2024 r. przekształciły się w latach 2025 i 2026 w całkowicie zautomatyzowane systemy nadzoru wspierane przez sztuczną inteligencję (AI) [1.1](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFlP63Zlj-D9lgp2G309EA6XjJMs2Cwfs3FsprH6yL5fxiT-2TAuCPb0KMT6ojY63UxtjSFNlIoaHdag19zwroiPLNhEthk3CdpGF1eNb5E0tc0udR5x6KghSt_LWTuw0oqjTk6g1kPa_6qmjk7gQx5qnrYvXJpHmJ5yhOywL-Pz2BsbsAvocYHxlO1Y5PHTBNTx_eyAoJvlmI=). System ten monitoruje codzienne życie Ujgurów, a nawet najbardziej podstawowe czynności religijne, takie jak modlitwa czy rozmowy o wierze, oznaczając je jako „ekstremizm” i automatycznie wpisując osoby na listy do zatrzymania.

Z perspektywy wartości islamskich nie jest to tylko ucisk wymierzony w jeden naród, ale otwarta walka z wolnością wyznania na ziemi Allaha. Pod chińską polityką „sinizacji religii” konfiskaty egzemplarzy Koranu, przekształcanie meczetów w miejsca rozrywki oraz śmierć uczonych w więzieniach (np. śmierć imama Abidina Damollama w areszcie) głęboko ranią serca Ummy [1.5](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE7tFxyTzOHvhWqNu1noD6BlYG9oHprJXnfEYVMriWCg2fZAgBCDg1ip34OruHuxJhKg3vLP5R9HHdZPFU0-c7mAdLuKti-coyAML0BoTVOG_A9Kn64xnIIFzkgLjQTuqIHypHsYXn0AbloGjNfQZ4HHJRXKtdskZTgrU2ttXDNu3uDzApsLfJiTxMmdQcnoIi_hMAwWRwJGqJMrwmDOWS6sELADdIsndWxuDRf-DuBc5Si96jYLTj1XYOcrpqSBJnVgsrw6l-cD6qXh-JCFNZ4CscFiBf9xGp1nIQy4EXbdjYafJXsmMTbvEA=).

Ruch ujgurski w Kanadzie i program M-62

Dzięki wytrwałym wysiłkom Kanadyjskiego Stowarzyszenia Ujgurów oraz URAP, rząd Kanady wdrożył rezolucję M-62 dotyczącą przyjęcia 10 000 ujgurskich uchodźców. Od maja 2025 r. URAP jest oficjalnie uznawany przez kanadyjskie Ministerstwo Imigracji za organizację partnerską [1.6](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFLnAYeSInw2MkZdCPAqIt6QIJ1WjLCqJSbjEBJwgQ8q1bNn2hx96X8ZExurVw4YEM0zhLWTHjQ2w1nqUX7SY_TRV75aKuyK50YDQ00J6-X3mCofJVNDurYWkovxldCRZP_xDC0F8fQyvsjd6gyDGy55bM8q1H3ZInVnkln2Iwe4HA6Nw==). Dzięki temu programowi część naszych ujgurskich braci i sióstr, którzy znaleźli się w niebezpieczeństwie w Tajlandii, Turcji i innych krajach trzecich, zaczęła przybywać do Kanady. Przykładem sukcesu tych działań jest sprawa Idrisa Hasana, który po długim przetrzymywaniu w Maroku mógł dołączyć do swojej rodziny w Kanadzie [1.6](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFLnAYeSInw2MkZdCPAqIt6QIJ1WjLCqJSbjEBJwgQ8q1bNn2hx96X8ZExurVw4YEM0zhLWTHjQ2w1nqUX7SY_TRV75aKuyK50YDQ00J6-X3mCofJVNDurYWkovxldCRZP_xDC0F8fQyvsjd6gyDGy55bM8q1H3ZInVnkln2Iwe4HA6Nw==).

W międzyczasie chiński reżim nasilił presję na ujgurskich aktywistów w Kanadzie, w tym na pana Mehmeta Tohti. Choć pod koniec 2024 r. chiński rząd ogłosił sankcje wobec 12 pracowników URAP, Mehmet Tohti nazwał to „odznaką honoru” i oświadczył, że walka z uciskiem nie ustanie [1.18](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHtTmf9UlZHcjVtwXOC79GFHzwc-w3G4uHqPU7o5vPIQtGtHT5Lh6sz3HF62wM39qYtVrcsXyqDLc1zkquSPzfjSSoP9lctJq-HKD6TC6RM3_K7Zd8Tqbgcq5WVUyjF63gx4KTUSKNDBSOyw4c8lgoghgbpxu0FZ-TqRHKZFk5z2wK_uaOGmxZMbbPcM4LHLnHLnlGKrh5wKnVmADPtF0Lln_Y=). W parlamencie Kanady zaproponowano również ustawę o zakazie pracy przymusowej Ujgurów, mającą na celu zablokowanie wjazdu na rynek kanadyjski produktów wytwarzanych przez Chiny poprzez niewolniczą pracę Ujgurów [1.6](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFLnAYeSInw2MkZdCPAqIt6QIJ1WjLCqJSbjEBJwgQ8q1bNn2hx96X8ZExurVw4YEM0zhLWTHjQ2w1nqUX7SY_TRV75aKuyK50YDQ00J6-X3mCofJVNDurYWkovxldCRZP_xDC0F8fQyvsjd6gyDGy55bM8q1H3ZInVnkln2Iwe4HA6Nw==).

Odpowiedzialność świata islamskiego i polityczne milczenie

Punktem szczególnie podkreślonym w apelu Kanadyjskiego Stowarzyszenia Ujgurów jest postawa Organizacji Współpracy Islamskiej (OIC) oraz państw muzułmańskich. Jak mówi hadis: „Wierni są jak jedno ciało; jeśli jeden organ cierpi, reszta ciała współodczuwa ból”. Jednak fakt, że wiele krajów muzułmańskich stawia interesy ekonomiczne z Chinami ponad braterstwo religijne i sprawiedliwość, przyczynia się do przedłużania ucisku w Turkiestanie Wschodnim.

Ostatnie doniesienia wskazują, że chiński rząd wykorzystuje współpracę z krajami arabskimi do stosowania „represji transnarodowych” w celu ekstradycji i uciszania Ujgurów przebywających za granicą [1.13](https://urap.ca/reports/). Kanadyjskie Stowarzyszenie Ujgurów wezwało przywódców muzułmańskich, aby nie wierzyli w fałszywą propagandę Chin i zajęli jasne stanowisko przeciwko niszczeniu meczetów oraz ograniczaniu edukacji islamskiej w regionie. Podkreślają oni, że kwestia Turkiestanu Wschodniego to nie tylko problem polityczny, ale sprawa ochrony świętości islamu.

Międzynarodowa presja i przyszłe kroki

W styczniu 2026 r., przed planowaną wizytą nowego premiera Kanady, Marka Carneya, w Chinach, organizacje ujgurskie zażądały, aby kwestia praw człowieka, a w szczególności ludobójstwa Ujgurów, znalazła się w centrum rozmów [1.14](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFfmkmlH5WEWRjeRjaqcDvdTvRya77lPx9L9x0gXFdpV5vlajacVRflj3F_noZChF4WdlY7RROnM6MRwKSuKZcwRs5N2pfJOjea4pmjax691QoGwqep4Gcik2GHjQVQeJ3vHZWNa-GV1fLxZllPc4AOs_mie5hL-qWeez-IBPnbZEog9A==). Wezwano również społeczność międzynarodową do podjęcia następujących pilnych kroków:

1. **Oficjalne uznanie ludobójstwa:** Aby więcej krajów prawnie uznało działania Chin za ludobójstwo. 2. **Zakaz produktów z pracy przymusowej:** Odcięcie zysków płynących z niewolnictwa Ujgurów. 3. **Ochrona uchodźców:** Zapobieganie deportacjom Ujgurów z krajów trzecich do Chin. 4. **Rola ONZ:** Przerwanie milczenia po raporcie Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka z 2022 r. i uruchomienie mechanizmów faktycznego dochodzenia [1.8](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFyQ1-YKtYjF0ebSwFLqfq5lEbpmR6LaqFXwUSBxvErma33VOgxdt6Xx6Hr26Hx0o2Spy34eABJg7R4bRIZOVjQXSwTIlSUFZhgR1996jWWsMOhoYwN95rAKOKSsmNwgdfROt_lhtZhmAQ9ylnYQ4wMfyWKeTptQn8Ulq-EkFvB1vswL8zxr-aIUdnEDwA2Ki_qn_0Iog==).

Podsumowanie: Zjednoczeni dla sprawiedliwości

Apel Kanadyjskiego Stowarzyszenia Ujgurów przypomina nam, że sprzeciw wobec ucisku jest obowiązkiem nie tylko Ujgurów, ale całej ludzkości i Ummy. W czasie, gdy głos azanu w meczetach Turkiestanu Wschodniego jest tłumiony, a matki są oddzielane od swoich dzieci, milczenie oznacza współudział w zbrodni. Jako muzułmanie, bez względu na to, gdzie na świecie się znajdujemy, mamy obowiązek mówić prawdę, wyciągać pomocną dłoń do uciśnionych i być głosem naszych ujgurskich braci na arenie międzynarodowej. Sprawiedliwość może być opóźniona, ale nigdy nie zginie. Nadszedł czas, aby wspólnie działać na rzecz wolności Turkiestanu Wschodniego i przywrócenia godności narodowi ujgurskiemu.