Działania Państwa Islamskiego wciąż stanowią poważne wyzwanie dla bezpieczeństwa, podczas gdy światowe agencje wywiadowcze monitorują ewoluującą taktykę i regionalne wpływy grupy w 2024 roku

Wstęp: Zniekształcenie wiary i ciężar dla Ummy

W miarę jak poruszamy się w złożonej rzeczywistości połowy lat 20. XXI wieku, widmo grupy znanej jako Państwo Islamskie (ISIS) nadal rzuca długi cień na globalny krajobraz bezpieczeństwa. Dla świata muzułmańskiego nie jest to jedynie kwestia geopolityczna czy statystyki antyterrorystyczne; to głębokie wyzwanie teologiczne i egzystencjalne. Działania tej grupy, charakteryzowane przez wielu uczonych jako współcześni *Charydżyci* (ci, którzy „odłączyli się” od ścieżki umiaru), nadal stanowią pretekst do zagranicznych interwencji w krajach muzułmańskich, zadając jednocześnie największą część przemocy samym muzułmanom. W latach 2024 i 2025 grupa przekształciła się z terytorialnego „kalifatu” w zdecentralizowaną, tajną sieć, dostosowując swoją taktykę do wykorzystywania regionalnych niestabilności od Sahelu po Azję Środkową [Rada Bezpieczeństwa ONZ](https://www.un.org/securitycouncil/ctc/content/isis-threat-remains-high-and-continues-evolve-un-officials-tell-security-council).

Wzrost ISIS-K: Destabilizacja serca Azji

Najistotniejszą zmianą w operacyjnym znaczeniu grupy jest wzrost znaczenia Prowincji Chorasan Państwa Islamskiego (ISIS-K). Działając głównie z Afganistanu i części Azji Środkowej, ISIS-K wyłoniło się jako najbardziej zabójcze zagrożenie zewnętrzne w ramach sieci. Rok 2024 przyniósł projekcję siły grupy daleko poza jej bezpośrednie granice, czego najbardziej uderzającym przykładem był tragiczny atak na Crocus City Hall w Moskwie w marcu 2024 roku, w którym zginęło ponad 140 osób [BBC News](https://www.bbc.com/news/world-europe-68645755).

Z perspektywy muzułmańskiej wzrost ISIS-K jest szczególnie tragiczny, ponieważ dąży on do podważenia stabilności Afganistanu w momencie, gdy kraj ten próbuje podnieść się po dekadach wojny. Poprzez ataki na meczety, szkoły i misje dyplomatyczne, ISIS-K dąży do udowodnienia, że żadne rządy – nawet te powołujące się na zasady islamskie – nie są prawowite poza ich własnymi. Ich zamachy bombowe w Kermanie w Iranie w styczniu 2024 roku, w których zginęło blisko 100 osób podczas uroczystości upamiętniających Qasema Soleimaniego, dodatkowo zilustrowały ich zamiar wywołania sekciarskiej *fitny* (waśni) między społecznościami sunnickimi i szyickimi – taktyki, która służy jedynie osłabieniu zbiorowej siły Ummy [Al Jazeera](https://www.aljazeera.com/news/2024/1/4/isis-claims-responsibility-for-deadly-iran-bombings-near-soleimani-tomb).

Afrykański front: Wykorzystywanie marginalizacji

Podczas gdy Bliski Wschód pozostaje ideologicznym sercem, kontynent afrykański stał się najbardziej aktywnym polem bitwy grupy. W regionie Sahelu – konkretnie w Mali, Burkina Faso i Nigrze – filie ISIS wykorzystały próżnię pozostawioną przez wycofujące się siły europejskie oraz niestabilność lokalnych junt wojskowych. Państwo Islamskie na Wielkiej Saharze (ISGS) oraz Prowincja Afryki Zachodniej Państwa Islamskiego (ISWAP) włączyły się w lokalne spory, często prezentując się jako obrońcy zmarginalizowanych społeczności przed skorumpowanymi rządami centralnymi [Global Terrorism Index 2024](https://www.visionofhumanity.org/maps/global-terrorism-index/).

Jednak rzeczywistość dla lokalnej ludności muzułmańskiej to skrajne trudności. Interpretacja *Zakatu* (jałmużny) przez grupę została wypaczona w system wymuszeń, a ich systemy „sprawiedliwości” często obejmują doraźne egzekucje lokalnych starszych i przywódców religijnych, którzy odmawiają złożenia przysięgi wierności. Ekspansja do prowincji Cabo Delgado w Mozambiku dodatkowo demonstruje ich zdolność do wykorzystywania frustracji społeczno-gospodarczych, przekształcając lokalne konflikty o zasoby w globalną narrację „dżihadystyczną”, która ostatecznie niszczy te same społeczności, których rzekomo broni [Council on Foreign Relations](https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/islamist-militancy-mozambique).

Ewoluująca taktyka: Cyfrowa radykalizacja i strategia „samotnych wilków”

W 2024 roku agencje wywiadowcze odnotowały wyrafinowaną ewolucję w rekrutacji i propagandzie ISIS. Grupa nie polega już wyłącznie na wysokobudżetowych filmach z podbojów terytorialnych, lecz przeniosła się do zdecentralizowanych ekosystemów cyfrowych. Wykorzystują szyfrowane platformy i społeczności gamingowe, aby dotrzeć do podatnej na wpływy młodzieży, często odrzucając złożoną teologię na rzecz tożsamości „kontrkulturowej”, która przemawia do osób czujących się wyobcowanych w społeczeństwach zachodnich lub uciskanych w reżimach autorytarnych [Europol Terrorism Situation and Trend Report](https://www.europol.europa.eu/publications-events/main-reports/european-union-terrorism-situation-and-trend-report-2024).

Ta cyfrowa strategia ma na celu inspirowanie ataków „samotnych wilków”, które są trudne do udaremnienia przez agencje wywiadowcze. Zachęcając jednostki do samodzielnego działania, ISIS utrzymuje obecność w globalnej świadomości bez potrzeby posiadania scentralizowanej struktury dowodzenia. Dla globalnej społeczności muzułmańskiej stanowi to podwójne zagrożenie: utratę młodzieży na rzecz ekstremistycznych ideologii oraz nieuchronny wzrost islamofobii, który następuje po każdym takim ataku, prowadząc do zwiększonej inwigilacji i dyskryminacji praworządnych muzułmanów [Human Rights Watch](https://www.hrw.org/news/2024/05/15/europe-rising-islamophobia-and-antisemitism).

Teologiczna kontrofensywa: Odzyskiwanie narracji

Kluczowe dla trwałości ISIS jest ich twierdzenie, że reprezentują „prawdziwy” islam. Autentyczna nauka islamska stanowi główną linię obrony przed tymi roszczeniami. W 2024 roku główne instytucje, takie jak Al-Azhar w Egipcie i Międzynarodowy Związek Uczonych Muzułmańskich, kontynuowały wydawanie szczegółowych sprostowań dotyczących wykorzystywania przez ISIS pojęć takich jak *Takfir* (ekskomunika) i *Dżihad*.

Jurysdykcja islamska surowo zabrania zabijania osób niebiorących udziału w walce, niszczenia miejsc kultu i ogłaszania innych muzułmanów apostatami na podstawie różnic politycznych. Ideologia ISIS jest odejściem od *Maqasid al-Sharia* (wyższych celów prawa islamskiego), które priorytetowo traktują ochronę życia, intelektu i mienia. Uczeni podkreślają, że „kalifat” grupy był projektem politycznym pozbawionym konsultacji (*Shura*) i wymogów etycznych prawowitego państwa islamskiego [Amman Message](https://ammanmessage.com/).

Implikacje geopolityczne i wykorzystywanie sprawy palestyńskiej

Jedną z najbardziej cynicznych taktyk zaobserwowanych pod koniec 2023 i w całym 2024 roku była próba zawłaszczenia przez ISIS walki Palestyńczyków. Po eskalacji przemocy w Gazie, kanały propagandowe ISIS próbowały przedstawiać grupę jako jedynych „prawdziwych” obrońców Al-Aksy, krytykując zarówno Hamas, jak i regionalne rządy arabskie za ich rzekomą nieudolność.

Jednak Umma w przeważającej mierze rozpoznaje w tym oportunizm. Historycznie ISIS poświęcało więcej czasu na walkę z innymi grupami muzułmańskimi niż na angażowanie się w wyzwolenie Palestyny. Ich obecność w tej narracji służy jedynie delegitymizacji słusznych aspiracji narodu palestyńskiego poprzez kojarzenie ich sprawy z globalnym terroryzmem w oczach społeczności międzynarodowej. Agencje wywiadowcze pozostają czujne, ponieważ ISIS stara się wykorzystać emocjonalny ciężar konfliktu w Gazie do rekrutacji nowych członków na Bliskim Wschodzie i w Europie [Reuters](https://www.reuters.com/world/middle-east/isis-calls-attacks-jews-christians-over-gaza-war-2024-01-04/).

Kryzys w obozach: Al-Hol i przyszłość

Poważnym wyzwaniem dla bezpieczeństwa i wyzwaniem humanitarnym pozostają obozy Al-Hol i Roj w północno-wschodniej Syrii. W obozach tych przebywają dziesiątki tysięcy kobiet i dzieci powiązanych z bojownikami ISIS. W 2024 roku ONZ ostrzegła, że obozy te są „tykającymi bombami zegarowymi”, w których nowe pokolenie jest radykalizowane w fatalnych warunkach [UN News](https://news.un.org/en/story/2024/02/1146562).

Z perspektywy muzułmańskiej porażka społeczności międzynarodowej i krajów pochodzenia w zakresie repatriacji i rehabilitacji tych osób jest porażką moralną. Pozostawienie dzieci, by dorastały w środowisku ekstremizmu i beznadziei, gwarantuje, że cykl przemocy będzie trwał. Umma wzywa do współczującego, ale stanowczego podejścia: repatriacji, deradykalizacji poprzez rzetelną edukację islamską oraz reintegracji ze społeczeństwem, aby zapobiec uzupełnianiu szeregów grupy.

Podsumowanie: Wezwanie do czujności i jedności

Państwo Islamskie w 2024 roku pozostaje rozbitą, ale odporną strukturą. Jego zdolność do adaptacji do nowych technologii i wykorzystywania regionalnych krzywd sprawia, że jest to trwałe wyzwanie dla bezpieczeństwa. Dla globalnej społeczności muzułmańskiej walka z ISIS to nie tylko wymóg bezpieczeństwa, ale religijny obowiązek ochrony świętości wiary przed tymi, którzy chcieliby używać jej jako przykrywki dla nihilizmu i władzy.

Prawdziwe bezpieczeństwo nie nadejdzie dzięki samej sile militarnej, ale dzięki zajęciu się pierwotnymi przyczynami marginalizacji, zapewnieniu autentycznej edukacji religijnej oraz wspieraniu poczucia sprawiedliwości i godności w krajach muzułmańskich. Jako Umma musimy zachować czujność wobec *fitny* ekstremizmu, dbając o to, aby przesłanie islamu – przesłanie miłosierdzia, sprawiedliwości i pokoju – nie zostało zagłuszone przez głosy tych, którzy zboczyli z prostej ścieżki.