Szczegółowa analiza działalności organizacji Państwo Islamskie w ostatnich latach oraz środki zaradcze społeczności międzynarodowej

Wstęp: Nowe oblicze „Państwa Islamskiego” i globalne zagrożenie

Wkraczając w rok 2026, organizacja „Państwo Islamskie” (ISIS/Daesh) całkowicie odeszła od formy „państwa” kontrolującego rozległe terytoria, co miało miejsce w 2014 roku, przekształcając się w globalną, rozproszoną, lecz niezwykle niebezpieczną sieć. Choć organizacja ta poniosła klęskę terytorialną w 2019 roku w syryjskim regionie Baghouz, jej ideologiczna trucizna oraz regionalne filie wciąż stanowią poważne zagrożenie dla jedności wspólnoty muzułmańskiej (ummy) i pokoju na świecie [Source](https://icct.nl/publication/the-islamic-state-in-2025-an-evolving-threat-facing-a-waning-global-response/). W ciągu ostatnich dwóch lat, a szczególnie od 2024 roku, centrum aktywności tej organizacji przesunęło się z Bliskiego Wschodu bardziej w stronę Afryki i Azji Środkowej. W niniejszym artykule szczegółowo omówimy kierunki działań organizacji w ostatnich latach, środki zaradcze podejmowane przez społeczność międzynarodową oraz odpowiedzialność świata islamskiego w walce z tą fitną (zamętem) o charakterze charydżyckim.

Filia Chorasan (ISIS-K): Nowe ataki wymierzone w Azję Środkową i Rosję

Jedną z najbardziej znaczących zmian w ostatnich latach jest wzrost potęgi skoncentrowanej w Afganistanie „filii Chorasan” (ISIS-K). Atak terrorystyczny w sali koncertowej „Crocus City Hall” w Moskwie w marcu 2024 roku, który pochłonął życie ponad 140 osób, pokazał zdolność tej filii do przeprowadzania skomplikowanych operacji na dużą odległość [Source](https://www.stimson.org/2024/moscow-attack-reflects-russian-intelligence-weakness-and-isis-k-ambitions/). Atak ten był wyzwaniem rzuconym nie tylko Rosji, ale bezpieczeństwu całego regionu.

Wcześniej, w styczniu 2024 roku, w irańskim mieście Kerman podczas uroczystości upamiętniających Ghasema Solejmaniego doszło do podwójnej eksplozji, w której zginęło blisko 100 osób – za co odpowiedzialność również ponosi filia Chorasan [Source](https://www.theguardian.com/world/2024/mar/23/islamic-states-deadly-moscow-attack-highlights-its-fixation-with-russia). Działania te pokazują, że Daesh rozszerza swoją listę „wrogów”, próbując podsycać konflikty wyznaniowe wewnątrz państw muzułmańskich i wykorzystywać próżnię powstałą między wielkimi mocarstwami. Choć rząd talibów w Afganistanie prowadzi surowe operacje przeciwko Daesh, podziemne sieci organizacji wciąż zasiewają ziarno terroru w regionie.

Afryka: Nowe centrum terroryzmu

Do 2025 roku kontynent afrykański, a w szczególności region Sahelu (Mali, Niger, Burkina Faso), stał się najbardziej aktywnym polem działania Daesh. „Filia Sahelu” (ISSP) skutecznie wykorzystała lukę w bezpieczeństwie powstałą po wycofaniu się sił zachodnich, zwłaszcza Francji, z tych regionów [Source](https://www.parliament.uk/business/publications/research/briefing-papers/CBP-10234/countering-islamic-statedaesh-in-africa-syria-and-iraq-2025).

Niestabilność polityczna, ubóstwo i konflikty międzyplemienne w tych regionach stały się żyznym gruntem dla rekrutacji nowych członków. Z kolei „filia Afryki Zachodniej” (ISWAP) w północnej Nigerii umocniła swoje zasoby finansowe poprzez kontrolę lokalnej ludności i pobieranie podatków. Ta ekspansja w Afryce to nie tylko zagrożenie militarne, ale katastrofa niszcząca strukturę społeczną lokalnych społeczności muzułmańskich [Source](https://ict.org.il/the-rise-of-the-islamic-state-in-africa-in-the-sahel-west-and-east-africa/).

Syria i Irak: Próby odrodzenia organizacji pozbawionej terytorium

Zmiany polityczne w Syrii pod koniec 2024 roku, związane z upadkiem rządu Baszara al-Asada, zdawały się stwarzać nową szansę dla Daesh. W pierwszej połowie 2025 roku odnotowano znaczny wzrost liczby ataków Daesh we wschodnich regionach Syrii [Source](https://sfuturem.org/escalation-of-activity-by-the-islamic-state-isis-against-the-syrian-transitional-government/). Organizacja nadal stosuje taktykę „rozbijania murów”, aby uwalniać swoich członków z więzień kontrolowanych przez Syryjskie Siły Demokratyczne (SDF).

W Iraku misja wojskowa międzynarodowej koalicji pod przywództwem USA oficjalnie zakończyła się we wrześniu 2025 roku, przekształcając się w dwustronną współpracę w zakresie bezpieczeństwa [Source](https://www.state.gov/joint-statement-announcing-the-timeline-for-the-end-of-the-military-mission-of-the-global-coalition-to-defeat-isis-in-iraq/). Choć armia iracka nieustannie uderza w pozostałości Daesh, ukryte komórki organizacji wciąż istnieją w regionach górskich i pustynnych. Sytuacja ta po raz kolejny udowodniła konieczność zacieśnienia wzajemnej współpracy państw muzułmańskich w celu ochrony własnego bezpieczeństwa, zamiast polegania na siłach zewnętrznych.

Perspektywa islamska: Daesh — sztylet wbity w serce ummy

Z punktu widzenia prawa islamskiego (szariatu) i opinii uczonych, organizacja Daesh to współcześni „Charydżyci”. Ich czyny są całkowicie sprzeczne z islamskimi zasadami miłosierdzia, sprawiedliwości i pokoju. Najbardziej wpływowe instytucje islamskie na świecie, w tym Uniwersytet Al-Azhar, Rada Starszych Uczonych Arabii Saudyjskiej oraz Międzynarodowy Związek Uczonych Muzułmańskich, ogłosiły Daesh „wrogiem islamu” [Source](https://www.wilsoncenter.org/article/muslims-against-isis-part-1-clerics-scholars).

Daesh wyrządziło najwięcej szkód samym muzułmanom. Zdecydowana większość ofiar ich ataków to niewinni wyznawcy islamu. Ponadto ich brutalne działania przyczyniły się do wzrostu islamofobii w świecie zachodnim, marginalizacji muzułmanów i pogorszenia wizerunku islamu. Podczas gdy prawdziwy dżihad to walka z uciskiem i ustanawianie sprawiedliwości, działania Daesh to sianie zamętu, zabijanie niewinnych i dzielenie ummy [Source](https://www.independent.co.uk/news/world/asia/70000-indian-muslim-clerics-issue-fatwa-against-isis-the-taliban-alqaeda-and-other-terror-groups-a6770241.html).

Środki zaradcze społeczności międzynarodowej i gry polityczne

Społeczność międzynarodowa walczy z Daesh na polach militarnym, ekonomicznym i cyfrowym. Według raportów Rady Bezpieczeństwa ONZ, osiągnięto pewne postępy w ograniczaniu propagandy Daesh w internecie i odcinaniu źródeł finansowania [Source](https://www.securitycouncilreport.org/what-in-blue/2026/02/counter-terrorism-briefing-on-the-secretary-generals-strategic-level-report-on-isil-daesh-3.php). Jednak rywalizacja geopolityczna między mocarstwami (np. wojna na Ukrainie oraz rywalizacja USA-Chiny) osłabia międzynarodową współpracę w walce z terroryzmem.

Z perspektywy muzułmańskiej, w polityce państw zachodnich wobec terroryzmu często obecne są „podwójne standardy”. Z jednej strony uderza się w Daesh, a z drugiej ignoruje się korzenie terroryzmu, takie jak niesprawiedliwość polityczna, pozostałości kolonializmu i bolesne punkty ummy, jak kwestia Palestyny. Taka jednostronność daje organizacjom terrorystycznym szansę na szerzenie fałszywych haseł o „walce o sprawiedliwość” [Source](https://www.un.org/press/en/2025/sc15584.doc.htm).

Podsumowanie: Ratunek ummy leży w jedności i świadomości

Przeciwdziałanie zagrożeniu ze strony organizacji „Państwo Islamskie” nie może zostać zrealizowane wyłącznie za pomocą siły militarnej. Jest to walka ideologiczna. Społeczności muzułmańskie, aby przeciwstawić się radykalizmowi wewnątrz własnych szeregów, muszą przekazywać młodzieży rzetelną wiedzę islamską, budować sprawiedliwość społeczną i rozwijać zdolność do samostanowienia politycznego.

Upadek organizacji siejących zamęt, takich jak Daesh, zależy od jedności ummy, właściwego przewodnictwa uczonych oraz wyeliminowania niesprawiedliwości na skalę światową. Nie wolno nam zapominać, że islam jest religią zesłaną jako miłosierdzie dla światów, a terroryzm jest największą zdradą tego miłosierdzia.