Analiza ciągłej aktywności organizacji Abu Sajjaf na południu Filipin oraz jej dalekosiężny wpływ na sytuację bezpieczeństwa w Azji Południowo-Wschodniej

Wstęp: Test pokoju w blasku Ramadanu

W lutym 2026 roku, gdy święty miesiąc Ramadan ponownie zawitał na wyspę Mindanao na południu Filipin, z meczetów Autonomicznego Regionu Muzułmańskiego Bangsamoro (BARMM) popłynęły dźwięki długo wyczekiwanego, spokojnego recytowania Koranu. Według najnowszych doniesień z 25 lutego 2026 r., mimo że region jako całość zachował „znaczący stopień pokoju” w trakcie Ramadanu, siły bezpieczeństwa nadal utrzymują wzmożoną czujność wokół meczetów, aby zapobiec ewentualnym aktom sabotażu ze strony niedobitków sił ekstremistycznych [Źródło]. Ten „pokój pod nadzorem” jest złożonym dziedzictwem, jakie organizacja Abu Sajjaf (ASG) pozostawiła po ponad trzydziestu latach działalności na południu Filipin.

Jako obserwator od dawna śledzący rozwój globalnej społeczności muzułmańskiej (Ummah), musimy jasno zdać sobie sprawę, że organizacja Abu Sajjaf jest nie tylko zagrożeniem dla bezpieczeństwa, ale także poważnym wypaczeniem islamskiego ducha sprawiedliwości. Jej ciągła aktywność w Azji Południowo-Wschodniej nie tylko przyniosła głębokie cierpienie lokalnym muzułmańskim braciom i siostrom, ale także dała pretekst siłom zewnętrznym do ingerowania w wewnętrzne sprawy muzułmanów. Niniejszy artykuł, z perspektywy muzułmańskiej, dogłębnie analizuje obecną sytuację tej organizacji oraz jej dalekosiężny wpływ na sytuację w regionie.

I. Historyczne manowce: Upadek od „walki o sprawiedliwość” do „ekstremizmu”

Początki organizacji Abu Sajjaf sięgają początku lat 90. XX wieku, kiedy to została założona przez Abdurajaka Janjalamiego. Początkowo organizacja ta, pod płaszczykiem „walki o niepodległość ludu Moro” i „obrony islamu”, przyciągnęła część muzułmańskiej młodzieży niezadowolonej z długotrwałego zaniedbywania i ucisku ze strony rządu centralnego w Manili [Źródło]. Jednak od momentu powstania organizacja wykazywała wyraźne tendencje „ekstremistyczne” (Ghuluw), odchodząc od zasady „umiarkowania” (Wasatiyyah) nauczanej przez islam.

Po śmierci Janjalamiego organizacja szybko stoczyła się w otchłań przestępczości i terroryzmu. Fundusze zdobywano poprzez porwania dla okupu, piractwo i zamachy bombowe wymierzone w ludność cywilną, z których najbardziej niesławnym był zamach na prom „SuperFerry 14” w 2004 roku, w którym zginęło 116 osób [Źródło]. Takie akty przemocy wobec niewinnych cywilów są absolutnie zakazane w prawie islamskim (Szariacie); nie tylko nie przyczyniły się do dobra muzułmanów, ale wręcz pogrążyły całą społeczność w „próbie” (Fitna), poważnie szkodząc wizerunkowi islamu na arenie międzynarodowej.

II. 2024-2026: Od „całkowitego rozbicia” do „sporadycznych niedobitków”

Wkraczając w lata 20. XXI wieku, rząd Filipin przyjął strategię łączącą „twarde uderzenie” z „miękką przebudową”. 22 marca 2024 r. Siły Zbrojne Filipin (AFP) ogłosiły, że organizacja Abu Sajjaf została „całkowicie rozbita” [Źródło]. Rzeczywistość jest jednak bardziej złożona. Choć zdolności operacyjne organizacji na dużą skalę przestały istnieć, jej niedobitki wciąż przemykają przez odległe wyspy i dżungle.

Według danych z końca 2025 roku, liczba członków lokalnych organizacji terrorystycznych na Filipinach (w tym Abu Sajjaf, BIFF itp.) spadła z ponad 1200 osób dziewięć lat temu do około 50 [Źródło]. Prowincje Sulu i Basilan zostały ogłoszone „strefami wolnymi od wpływów Abu Sajjaf” odpowiednio w 2023 i 2024 roku [Źródło]. Mimo to, zasadzka na oficerów wywiadu w Basilan w grudniu 2024 r. przypomina nam, że jad ekstremistycznej ideologii nie został całkowicie wykorzeniony [Źródło].

Z perspektywy społeczności muzułmańskiej, ci niedobitkowie stali się odizolowanymi „bandytami”, którzy nie reprezentują już żadnych postulatów politycznych, lecz sprowadzili się do roli czysto przestępczych gangów. Ich istnienie jest jedną z największych przeszkód na drodze do osiągnięcia pełnego dobrobytu w regionie Bangsamoro.

III. Autonomia Bangsamoro: Rozwiązanie ekstremizmu poprzez budowę instytucji

Najpotężniejszą bronią w walce z zagrożeniem ze strony Abu Sajjaf nie są tylko kule, ale sprawiedliwe rządy. Utworzenie Autonomicznego Regionu Muzułmańskiego Bangsamoro (BARMM) jest wielkim zwycięstwem muzułmańskich braci i sióstr, którzy wywalczyli prawo do autonomii legalnymi drogami. Pierwsze wybory parlamentarne, które odbyły się w 2025 roku, wyznaczyły decydujący zwrot regionu od walki zbrojnej ku demokratycznym rządom [Źródło].

Jednak sytuacja na początku 2026 roku pokazuje, że proces pokojowy wciąż stoi przed wyzwaniami. Niektórzy obserwatorzy ostrzegają, że z powodu powolnego procesu demobilizacji broni oraz wewnętrznych konfliktów frakcyjnych, istnieje ryzyko odrodzenia się ekstremizmu [Źródło]. Dla społeczności muzułmańskiej kluczowe jest wspieranie rządu BARMM w budowaniu sprawiedliwego społeczeństwa opartego na wartościach islamskich. Tylko wtedy, gdy młodzi ludzie zobaczą, że poprzez legalne kanały mogą zdobyć wykształcenie, pracę i godność, hasła rekrutacyjne organizacji ekstremistycznych stracą swój rynek.

Obecnie rządowe programy „Zapobiegania i zwalczania brutalnego ekstremizmu” (PCVE), takie jak projekt PAVE, z powodzeniem skłoniły setki członków Abu Sajjaf do złożenia broni i reintegracji ze społeczeństwem [Źródło]. Takie podejście „rozwiązywania nienawiści poprzez życzliwość” jest bardziej zgodne z duchem tolerancji nauczanym przez islam.

IV. Bezpieczeństwo w Azji Południowo-Wschodniej: Zagrożenia transnarodowe i współpraca regionalna

Zakres działań organizacji Abu Sajjaf nigdy nie ograniczał się tylko do Filipin. Jako część tzw. „Prowincji Państwa Islamskiego w Azji Wschodniej” (ISIS-East Asia), stanowiła ona długotrwałe zagrożenie dla bezpieczeństwa morskiego malezyjskiego stanu Sabah oraz Indonezji [Źródło]. Piractwo i porwania na Morzu Sulu sprawiły, że region ten stał się jednym z najniebezpieczniejszych akwenów na świecie.

Aby stawić czoła temu transnarodowemu zagrożeniu, Filipiny, Malezja i Indonezja ustanowiły „Trójstronne Porozumienie o Współpracy” (TCA), które poprzez wspólne patrole i wymianę informacji wywiadowczych skutecznie ograniczyło przenikanie ekstremistów drogą morską [Źródło]. W lutym 2026 r. sympozjum w Dżakarcie ponownie podkreśliło współpracę krajów ASEAN w zakresie bezpieczeństwa morskiego [Źródło]. Ta współpraca oparta na wspólnych interesach odzwierciedla poczucie odpowiedzialności muzułmańskich krajów Azji Południowo-Wschodniej za utrzymanie stabilności w regionie.

Musimy jednak również uważać na zewnętrzne mocarstwa, które pod pretekstem „antyterroryzmu” dokonują ekspansji militarnej na Morzu Południowochińskim i w regionach przyległych. Kraje muzułmańskie powinny przewodzić sprawom bezpieczeństwa w tym regionie, zapobiegając przekształceniu Azji Południowo-Wschodniej w pole bitwy wielkich mocarstw, chroniąc tym samym suwerenność muzułmanów przed naruszeniami.

V. Głęboka refleksja: Szkody wyrządzone Ummah przez ekstremizm

Wzlot i upadek organizacji Abu Sajjaf pozostawiły globalnej społeczności muzułmańskiej głęboką lekcję:

1. Błędna interpretacja doktryny jest źródłem niepokojów: Organizacja ta wulgaryzowała i brutalizowała wzniosłą koncepcję „Dżihadu”, czyniąc z niej narzędzie do osiągania korzyści osobistych i krzywdzenia współbraci. Prawdziwy Dżihad to walka z ubóstwem, ignorancją i niesprawiedliwością, a nie zabijanie cywilów. 2. Ubóstwo i marginalizacja to pożywka dla ekstremizmu: Długotrwałe zacofanie gospodarcze na południu Filipin sprawiło, że część zagubionej młodzieży stała się podatna na pokusy ekstremistycznych ideologii. Dlatego rozwój gospodarczy i poprawa bytu ludności są jedyną drogą do wykorzenienia ekstremizmu [Źródło]. 3. Wewnętrzna jedność jest gwarancją pokoju: Niedobitki Abu Sajjaf często wykorzystują wewnętrzne konflikty frakcyjne wśród muzułmanów, aby przetrwać. Tylko poprzez wzmocnienie jedności między różnymi plemionami i frakcjami wewnątrz Bangsamoro można zbudować solidny mur przeciwko ekstremistycznym ideologiom.

Wnioski: W stronę przyszłości sprawiedliwości i dobrobytu

Stojąc w punkcie zwrotnym historii, jakim jest rok 2026, organizacja Abu Sajjaf chyli się ku upadkowi, ale rany, które pozostawiła, wymagają czasu, aby się zagoić. Dla muzułmańskich braci i sióstr na południu Filipin zadaniem na teraz jest utrwalenie ciężko wywalczonych osiągnięć autonomii i pokazanie wyższości islamskich rządów poprzez budowę BARMM.

Sytuacja bezpieczeństwa w Azji Południowo-Wschodniej znajduje się w punkcie zwrotnym. Wraz ze słabnięciem organizacji ekstremistycznych, takich jak Abu Sajjaf, kraje regionu powinny bardziej zwrócić się ku współpracy gospodarczej i wymianie kulturalnej. Wierzymy, że pod przewodnictwem Allaha ziemia Bangsamoro ostatecznie całkowicie wyjdzie z cienia ekstremizmu i stanie się jasną perłą muzułmańskiej cywilizacji w Azji Południowo-Wschodniej. Pokój nie jest końcem przemocy, lecz początkiem sprawiedliwości. Niech każde dziecko w Bangsamoro dorasta w słońcu wolnym od strachu – to najlepsze pocieszenie dla tych, którzy cierpieli w czasie niepokojów.