Czym jest szukr w islamie? Wdzięczność, alhamdulillah i czyny

Czym jest szukr w islamie? Wdzięczność, alhamdulillah i czyny

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost
0

Co oznacza szukr i jak wyraża się wdzięczność Allahowi? Koran i hadisy pokazują rolę pochwały, działania i podziękowania ludziom.

Szukr oznacza wdzięczność lub dziękowanie. W źródłach islamskich wdzięczność wobec Allaha można wyrazić słowami „alhamdulillah”, dostrzeżeniem otrzymanego dobra i sposobem, w jaki się z niego korzysta. Koran mówi o tym w różnych sytuacjach. W 31:12 wdzięczność przynosi pożytek człowiekowi, który dziękuje. W 34:13 rodzina Dawida zostaje wezwana, by działać z wdzięczności. Jeden z hadisów łączy też wdzięczność Allahowi z dziękowaniem ludziom za to, co zrobili.

Kto chce się nauczyć krótkiego zwrotu, może zacząć od sensu słów pochwały. Kto pyta, jak okazać wdzięczność w życiu, może sprawdzić, co człowiek zauważa, co mówi i co robi z tym, co otrzymał. Ten sam werset może pomóc w kilku takich rozważaniach. Najpierw warto ustalić, o czym tekst mówi wprost i kto bierze udział w przywołanym zdarzeniu.

Co znaczy szukr w Koranie

Koran 31:12 przedstawia Lukmana w związku z mądrością i wdzięcznością. Werset mówi, że kto dziękuje, przynosi korzyść samemu sobie. Na końcu Allah jest opisany jako wolny od potrzeb i godny chwały. To przydatny punkt wyjścia dla osoby pytającej o sens wdzięczności. Uwaga pada na reakcję człowieka na to, co otrzymał, niezależnie od tego, czy inni tę reakcję zauważą.

W Koranie 14:6–8 Musa wzywa swój lud, aby pamiętał, co Bóg dla niego uczynił. W środku tego fragmentu, w wersecie 14:7, pojawiają się słowa:

لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ

Sens cytatu jest taki, że jeśli ludzie okażą wdzięczność, Bóg da im więcej. Sąsiednie wersety wskazują, do kogo kierowane jest przypomnienie i o czym adresaci mają pamiętać. Werset nie rozstrzyga, jaką postać przyjmie przysporzenie dobra ani kiedy nastąpi. Jeżeli ktoś przywołuje te słowa w opowieści o większym dochodzie lub o innej zmianie, wskazanie numeru i całego fragmentu pozwala czytelnikowi sprawdzić, co jest treścią wersetu, a co opisem sytuacji.

Żeby porównać oba miejsca, można przy każdym odsyłaczu wypisać mówiącego i temat. W 31:12 tekst przedstawia Lukmana i mądrość. W 14:6–8 pojawia się przypomnienie w przemowie Musy. Oba miejsca dają podstawę do rozważania o wdzięczności. Zachowanie kontekstu pozwala łatwo rozpoznać, który tekst mówi o pożytku dla dziękującego, a który o obietnicy przysporzenia dobra.

Sam krótki cytat z 14:7 nie pokazuje całej sytuacji. Czytając werset poprzedni, można sprawdzić, co lud Musy miał sobie przypomnieć. Czytając dalej, widzimy też, do kogo odnoszą się dalsze słowa. To przykład, dlaczego warto otworzyć cały przytoczony fragment nawet wtedy, gdy do notatki przepisuje się tylko jedną frazę.

Co wyraża alhamdulillah

Alhamdulillah znaczy, że chwała należy się Allahowi. Od tych słów zaczyna się Koran 1:2, w którym Allah jest wysławiany jako Pan światów. Zwrotu można użyć po dobrej wiadomości, przy wspomnieniu czegoś dobrego lub po posiłku. Przewodnik po znanych wyrażeniach arabskich omawia również inne okoliczności, w których słyszy się te słowa.

Wdzięczność i pochwała są ze sobą związane. Zwrot jest pochwałą Allaha, a wyraz szukr oznacza wdzięczność, którą można wyrazić słowami albo pokazać czynem. Na pytanie o tłumaczenie wystarczy krótko powiedzieć, co oznacza zwrot. Przy pytaniu, dlaczego dana osoba wypowiedziała go w danym momencie, można jeszcze wyjaśnić, jakie dobro wtedy dostrzegła. Artykuł o pochwale i modlitwie przy posiłku podaje przykłady z osobnymi odsyłaczami.

Artykuł Dar al-Ifta o dziękowaniu wiąże słowa pochwały ze sposobem, w jaki korzysta się z otrzymanego dobra. Jeżeli znajomy pomógł komuś czegoś się nauczyć, ten może powiedzieć „alhamdulillah”. Później może wprost nazwać to, czego się nauczył, i pomyśleć, jak wykorzystać tę wiedzę lub kiedy podzielić się nią z kimś innym. Słowa oraz następny krok mają wtedy odniesienie do tej samej sytuacji.

Znaczenie słów można zobaczyć w ich bezpośrednim otoczeniu w 1:2. Werset przypisuje Allahowi chwałę i nazywa Go Panem światów. W rozmowie po dobrej wiadomości podobna pochwała odpowiada na konkretną rzecz, którą ktoś dostrzegł. Podstawowe znaczenie pozostaje zrozumiałe bez wiedzy o tym, co właśnie wydarzyło się w życiu rozmówcy.

Jak czyn może wyrażać wdzięczność

W opowieści o Dawidzie i Salomonie Koran 34:10–13 opisuje dobra, które stały się dla nich dostępne. Pod koniec tego fragmentu werset 34:13 zwraca się do rodziny Dawida:

اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا

Sens tego wezwania polega na działaniu z wdzięczności. Warto zacząć od polecenia i przeczytać to, co je otacza. Pada ono w opowieści o określonych dobrodziejstwach i zadaniach. Czytając ten fragment, można sprawdzić, co otrzymała rodzina i w jaki sposób tekst ją wzywa do odpowiedzi. Samo zestawienie dwóch wersetów pozwala prześledzić przejście od opisu dóbr do wezwania do czynu.

Rozmawiając o zastosowaniu wersetu dziś, dobrze nazwać dobro przed zaproponowaniem działania. Kto ma wolną godzinę, może przeznaczyć część na wyjaśnienie czegoś innej osobie. Kto dostał pomoc od sąsiadów, może powiedzieć im, co mu ułatwili, i odwzajemnić przysługę, kiedy nadarzy się okazja. W grupie warto powiedzieć, że podaje się własny przykład. Werset łączy wdzięczność z działaniem, zaś okoliczności pomagają wybrać konkretny krok.

Sahih al-Buchari 4837 zachowuje przykład z innego obszaru, mianowicie z praktyki religijnej. Aisza wspomina, jak zapytała Proroka o długość nocnej modlitwy. Odpowiedział, odnosząc się do pragnienia bycia wdzięcznym sługą. W tym samym zapisie jest mowa o tym, jak później zmienił sposób modlitwy. Dla tematu wdzięczności ważna jest przyczyna, jaką podał. Ten przykład dotyczy oddawania czci, a wcześniejsze przykłady mówią o korzystaniu z czasu, rzeczy lub możliwości.

Na spotkaniu czytelniczym można osobno zapisać polecenie skierowane do rodziny Dawida oraz pytanie Aiszy. W pierwszym przypadku mamy wezwanie w koranicznej opowieści. W drugim poznajemy słowa Proroka o jego własnym działaniu. Oba teksty warto przeczytać razem, zachowując informację o tym, kto mówi i do kogo.

Dlaczego dziękowanie ludziom należy do tej rozmowy

Dżami at-Tirmizi 1954 przekazuje za Abu Hurajrą wypowiedź wiążącą wdzięczność Allahowi z wdzięcznością ludziom. To źródło dla praktyki doceniania kogoś, kto pomógł, czegoś nauczył lub czymś się podzielił. Dziękując bezpośrednio, można powiedzieć, co stało się możliwe dzięki temu działaniu. Krótkie zdanie o konkretnej pomocy mówi o wkładzie rozmówcy więcej niż ogólny komentarz o wyniku.

Egipski Dar al-Ifta zajmuje się otrzymaną przysługą w omówieniu odwzajemniania życzliwości. Mowa tam o odpowiedzi skierowanej do tej osoby oraz o modlitwie w jej intencji. W wiadomości z podziękowaniem można najpierw nazwać czyn, a potem, jeśli się chce, pomodlić się za tę osobę. O tym, czym jest osobista prośba do Allaha, mówi przewodnik po dua i modlitwie formalnej.

We wspólnym przedsięwzięciu można podziękować komuś w cztery oczy i osobno wyrazić uznanie całej grupie. Słowa dobrze dopasować do pomocy. Jedna osoba poświęciła czas na objaśnienie nowego zadania, inna przejęła część pracy. Hadis łączy docenienie obu tych osób z wdzięcznością wobec Allaha. Treść każdego podziękowania wynika z tego, co się wydarzyło.

Można też oddzielić sam fakt otrzymania pomocy od tego, jak się na nią odpowiada. Osoba, która dostała wskazówkę, może od razu powiedzieć, co dzięki niej zrozumiała. Później może odwzajemnić przysługę albo pomodlić się za pomocnika. Warto sprawdzić, który rodzaj odpowiedzi objaśnia Dar al-Ifta i jak sformułowany jest przytoczony hadis.

Wdzięczność i cierpliwość, gdy okoliczności się zmieniają

W Sahih Muslim 2999 Suhajb przekazuje relację o odpowiedzi wierzącego na pomyślność i trudności. W przypadku pomyślnego zdarzenia wymieniono wdzięczność. Kiedy przychodzi nieszczęście, wymieniono cierpliwość. Oba przypadki opisano jako takie, w których wierzący może odnaleźć dobro. Odczytanie obu sytuacji pozwala zrozumieć, czego dotyczy każdy rodzaj reakcji.

Można być wdzięcznym za pomoc w trudnym tygodniu i jednocześnie otwarcie powiedzieć, że tydzień był trudny. Cytując hadis, warto uwzględnić obie części. Samo zdanie o wdzięczności może pominąć to, co w relacji mówi się o trudnościach. Artykuł o modlitwie z prośbą o ulgę w nieszczęściu omawia osobne teksty, do których sięga ktoś proszący Allaha o pomoc.

W grupie można zrobić dwie rubryki i w każdej zapisać okoliczność wymienioną w hadisie. Potem łatwiej wskazać, jaka odpowiedź pada w każdym przypadku. Można też zapytać, jak wdzięczność za czyjąś pomoc może współistnieć z cierpliwością wobec wciąż nierozwiązanej sprawy. Zachowując najpierw brzmienie tekstu, uczestnicy mają miejsce na opis własnych doświadczeń.

Od którego źródła zacząć i jak sporządzić notatkę

Punkt wyjścia zależy od pytania. Jeśli chodzi o pożytek z wdzięczności, przeczytaj 31:12. Obietnicę przysporzenia dobra sprawdź w 14:7 w otoczeniu przemowy Musy. O czynie mówią słowa do rodziny Dawida z 34:13. Przy podziękowaniu drugiej osobie punktem wyjścia będzie hadis at-Tirmiziego. Zapisanie numeru obok objaśnienia pozwala innej osobie znaleźć właściwy tekst.

W osobistej notatce można nazwać otrzymane dobro i człowieka, który pomógł, a potem zapisać, jak wykorzystać to, co się otrzymało, lub jak się tym podzielić. Jeżeli ktoś nauczył nas nowej umiejętności, można podziękować mu za czas i wskazać pracę, w której zamierza się jej użyć. Dodając cytat, daj mu osobne oznaczenie. Innym będzie łatwiej rozpoznać słowa z Koranu, przekaz o czyimś działaniu i opis własnego doświadczenia.

Przy notatce o nauce nowego zadania można wpisać trzy różne rzeczy. Pierwsza to to, czego się nauczyliśmy. Druga to osoba, od której dostaliśmy pomoc. Trzecia to praca, w której wiedza może się przydać. Z takim konkretnym przykładem można wrócić do fragmentów o pochwałach, wdzięczności ludziom i działaniu, wiedząc, który odpowiada na które pytanie.

Warto zachować krótką notatkę, po co otworzyliśmy każde źródło. Przy 31:12 można zapisać, że chodzi o korzyść dla dziękującego. Przy 34:13 można wskazać wezwanie skierowane do rodziny Dawida. Jeśli podczas kolejnej rozmowy pojawi się pytanie o szczegóły, te dopiski pomogą wrócić do pełnych fragmentów i sprawdzić, czy zapamiętaliśmy je w ich kontekście.