Gezamenlijke verklaring van de Uyghur Association of Canada en de Association des Ouïghours de France: Oproep tot internationale actie voor mensenrechten en de bescherming van de Oeigoerse gemeenschap

Inleiding: De roep van de Ummah en de beproeving van rechtvaardigheid

In het voorjaar van 2026, een tijd van onrust en verandering, hoort de wereldwijde moslimgemeenschap (Ummah) opnieuw de noodkreten van hun broeders en zusters in Oost-Turkestan. Onlangs hebben de Uyghur Association of Canada (UAC) en de Association des Ouïghours de France (AOF) gelijktijdig in Ottawa en Parijs een historische gezamenlijke verklaring afgelegd. Deze verklaring is niet alleen een aanklacht tegen de mensenrechtencrisis, maar ook een dringende oproep aan de krachten van rechtvaardigheid wereldwijd, en in het bijzonder aan de moslimwereld. Als geloofsgemeenschap moeten we beseffen dat het lijden van de Oeigoeren niet slechts een geopolitiek steekspel is, maar een ernstige uitdaging voor de kernwaarden van "rechtvaardigheid, mededogen en solidariteit" binnen de islamitische leer [World Uyghur Congress](https://www.uyghurcongress.org).

De kern van de verklaring: Verdediging van het recht op geloof en overleving

De gezamenlijke verklaring somt de systematische onderdrukking op waarmee de Oeigoerse gemeenschap de afgelopen jaren te maken heeft gehad. De verklaring wijst erop dat, ondanks diverse internationale resoluties, de culturele genocide en religieuze beperkingen tegen de Oeigoeren niet zijn gestopt. In Oost-Turkestan worden moskeeën gesloopt of herbestemd, korans in beslag genomen en wordt het vasten tijdens de ramadan bestempeld als een uiting van "extremisme". De voorzitter van de Uyghur Association of Canada benadrukte tijdens de persconferentie: "We strijden niet alleen voor politieke rechten; we strijden voor ons recht om als moslims te overleven." [Uyghur Human Rights Project](https://uhrp.org)

De verklaring roept de internationale gemeenschap op tot de volgende concrete acties: 1. **Erkenning van genocide**: Landen die de acties tegen de Oeigoeren nog niet officieel als "genocide" hebben erkend, worden dringend verzocht dit onmiddellijk te doen. 2. **Beëindiging van dwangarbeid**: De wereldwijde toeleveringsketens moeten volledig worden gezuiverd van Oeigoerse dwangarbeid, met name in de katoen-, tomaten- en polysiliciumindustrie [Human Rights Watch](https://www.hrw.org). 3. **Bescherming van de diaspora**: De Canadese en Franse regeringen worden opgeroepen de wetgeving te versterken om grensoverschrijdende repressie tegen Oeigoerse activisten hard aan te pakken.

Grensoverschrijdende repressie: De lange arm in westerse democratieën

Een belangrijk aandachtspunt in deze verklaring is "grensoverschrijdende repressie" (Transnational Repression). De Association des Ouïghours de France merkt op dat Oeigoerse studenten en vluchtelingen in steden als Parijs en Lyon regelmatig dreigtelefoontjes ontvangen van Chinese veiligheidsdiensten. Zij worden gedwongen om landgenoten te bespioneren of te stoppen met deelname aan protesten. Deze vorm van inmenging schendt de soevereiniteit van landen en boezemt moslimbroeders in de vrije wereld grote angst in [Radio Free Asia](https://www.rfa.org/english/news/uyghur).

In Canada bestaan soortgelijke dreigingen. Recente rapporten van de Canadian Security Intelligence Service (CSIS) bevestigen de infiltratie van buitenlandse mogendheden in de Oeigoerse gemeenschap. De gezamenlijke verklaring eist dat de Canadese en Franse regeringen specifieke beschermingsmechanismen opzetten om te garanderen dat Oeigoeren hun recht op vrijheid van meningsuiting en religie kunnen uitoefenen zonder intimidatie. Dit gaat niet alleen over de bescherming van een minderheid, maar over het handhaven van de fundamenten van de democratische samenleving [CBC News](https://www.cbc.ca).

De verantwoordelijkheid van de moslimwereld: Van stilte naar ontwaken

Als moslims moeten we reflecteren: waarom zwijgen sommige regeringen van landen met een moslimmeerderheid, of verdedigen zij zelfs de daders op het internationale toneel, terwijl hun geloofsgenoten op grote schaal worden vervolgd? Het opgeven van geloofsprincipes voor economisch gewin op de korte termijn is een verraad aan de heilige leer dat "alle moslims broeders zijn".

Toch is er hoop. De afgelopen jaren is het bewustzijn onder moslimburgers wereldwijd gegroeid. Van Londen tot Jakarta en van Istanbul tot Toronto uiten gewone moslims hun steun door producten te boycotten en demonstraties te organiseren. De verklaring spreekt bijzondere dank uit aan moslimgeleerden en ngo's die, ondanks diplomatieke druk, blijven opkomen voor de Oeigoeren. De Organisatie voor Islamitische Samenwerking (OIC) moet haar rol opeisen en niet langer een instrument voor politieke spelletjes zijn, maar een schild voor de rechten van moslims [Al Jazeera](https://www.aljazeera.com).

Juridische en economische sancties: De voedingsbodem voor vervolging afsnijden

De verklaring gaat diep in op de rol van economische middelen bij het beschermen van mensenrechten. Met de volledige implementatie van de Canadese wet tegen dwangarbeid (Bill S-211) en de nieuwe EU-richtlijnen voor toeleveringsketens, roepen de Oeigoerse verenigingen het bedrijfsleven op hun morele verantwoordelijkheid te nemen. Moslimconsumenten worden aangemoedigd om kritisch te kijken naar de ethiek achter "halal-certificering" – als een product tot stand is gekomen door de slavernij van moslimbroeders, is het moreel gezien absoluut niet "halal" [The Guardian](https://www.theguardian.com).

Daarnaast dringt de verklaring er bij het Internationaal Strafhof (ICC) op aan om een onderzoek in te stellen naar de verantwoordelijken. Hoewel er juridische uitdagingen zijn wat betreft jurisdictie, stellen experts dat getuigenissen van slachtoffers in het buitenland een sterke basis kunnen vormen voor rechtszaken. Dit is niet alleen een zoektocht naar rechtvaardigheid, maar ook een signaal aan de wereld: wreedheden tegen geloofsgemeenschappen zullen uiteindelijk worden berecht.

Slotwoord: Rechtvaardigheid zal zegevieren

De gezamenlijke verklaring van de Oeigoerse verenigingen in Canada en Frankrijk is een lichtpunt in de duisternis. Het herinnert ons eraan dat zolang het geloof voortleeft, het verzet niet zal stoppen. Als onderdeel van de wereldwijde Ummah hebben wij de plicht om de waarheid te verspreiden, de slachtoffers in onze gebeden te gedenken en hun rechtvaardige zaak met daden te steunen.

Zoals de Koran zegt: "Helpt elkander in deugdzaamheid en vroomheid en helpt elkander niet in zonde en overtreding" (5:2). De strijd van de Oeigoeren is een strijd voor het menselijk geweten en een onvermijdelijke missie voor elke moslim. De internationale gemeenschap moet deze gezamenlijke stem uit Ottawa en Parijs horen en met concrete actie de rechten van de Oeigoerse gemeenschap beschermen, zodat het licht van rechtvaardigheid elke hoek van Oost-Turkestan bereikt.

---