De activiteiten van de Islamitische Staat blijven een aanzienlijke veiligheidsuitdaging vormen, terwijl wereldwijde inlichtingendiensten de evoluerende tactieken en regionale invloed van de groep in 2024 monitoren.

Inleiding: Een vertekening van het geloof en een last voor de Oemma

Terwijl we ons door de complexiteit van het midden van de jaren 2020 begeven, blijft de schim van de groep die bekendstaat als de Islamitische Staat (ISIS) een lange schaduw werpen over het wereldwijde veiligheidslandschap. Voor de moslimwereld is dit niet louter een kwestie van geopolitieke zorg of statistieken over terrorismebestrijding; het is een diepgaande theologische en existentiële uitdaging. De acties van deze groep, door veel geleerden gekarakteriseerd als de hedendaagse *Khawarij* (zij die zich hebben afgescheiden van het pad van gematigdheid), blijven een voorwendsel bieden voor buitenlandse interventie in moslimlanden, terwijl ze het grootste deel van hun geweld plegen tegen moslims zelf. In 2024 en 2025 is de groep verschoven van een territoriaal 'kalifaat' naar een gedecentraliseerd, clandestien netwerk, waarbij ze haar tactieken aanpast om regionale instabiliteit uit te buiten, van de Sahel tot Centraal-Azië [Veiligheidsraad van de Verenigde Naties](https://www.un.org/securitycouncil/ctc/content/isis-threat-remains-high-and-continues-evolve-un-officials-tell-security-council).

De opkomst van ISIS-K: Destabilisering van het hart van Azië

De belangrijkste verschuiving in het operationele gewicht van de groep is de opkomst van de Islamitische Staat Provincie Khorasan (ISIS-K). ISIS-K opereert voornamelijk vanuit Afghanistan en delen van Centraal-Azië en is ontpopt tot de meest dodelijke externe dreiging binnen het netwerk. In het jaar 2024 projecteerde de groep macht ver buiten haar directe grenzen, met name met de verwoestende aanval op de Crocus City Hall in Moskou in maart 2024, die meer dan 140 levens eiste [BBC News](https://www.bbc.com/news/world-europe-68645755).

Vanuit een islamitisch perspectief is de opkomst van ISIS-K bijzonder tragisch, omdat het de stabiliteit van Afghanistan probeert te ondermijnen op het moment dat het land probeert te herstellen van decennia van oorlog. Door zich te richten op moskeeën, scholen en diplomatieke missies, wil ISIS-K bewijzen dat geen enkel bestuur — zelfs niet een bestuur met islamitische geloofsbrieven — legitiem is behalve dat van henzelf. Hun bomaanslagen in januari 2024 in Kerman, Iran, waarbij bijna 100 mensen omkwamen tijdens een herdenking voor Qasem Soleimani, illustreerden verder hun intentie om sektarische *fitna* (twist) tussen soennitische en sjiitische gemeenschappen aan te wakkeren, een tactiek die alleen maar dient om de collectieve kracht van de Oemma te verzwakken [Al Jazeera](https://www.aljazeera.com/news/2024/1/4/isis-claims-responsibility-for-deadly-iran-bombings-near-soleimani-tomb).

Het Afrikaanse front: Uitbuiting van marginalisering

Hoewel het Midden-Oosten het ideologische hartland blijft, is het Afrikaanse continent het meest actieve slagveld van de groep geworden. In de Sahel-regio — specifiek Mali, Burkina Faso en Niger — hebben ISIS-gelieerde groepen geprofiteerd van het vacuüm dat is achtergelaten door vertrekkende Europese troepen en de instabiliteit van lokale militaire junta's. De Islamitische Staat in de Grotere Sahara (ISGS) en de Islamitische Staat West-Afrika Provincie (ISWAP) hebben zich geïntegreerd in lokale grieven en presenteren zich vaak als beschermers van gemarginaliseerde gemeenschappen tegen corrupte centrale regeringen [Global Terrorism Index 2024](https://www.visionofhumanity.org/maps/global-terrorism-index/).

De realiteit voor de lokale moslimbevolking is echter een van extreme ontberingen. De interpretatie van de groep van *Zakat* (aalmoezen) is verworden tot een systeem van afpersing, en hun 'rechtssystemen' omvatten vaak standrechtelijke executies van lokale ouderen en religieuze leiders die weigeren trouw te zweren. De uitbreiding naar de provincie Cabo Delgado in Mozambique toont verder hun vermogen om in te spelen op sociaal-economische frustraties, waarbij lokale hulpbronnenconflicten worden omgezet in een geglobaliseerd 'jihadistisch' narratief dat uiteindelijk de gemeenschappen vernietigt die het beweert te verdedigen [Council on Foreign Relations](https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/islamist-militancy-mozambique).

Evoluerende tactieken: Digitale radicalisering en de 'lone wolf'-strategie

In 2024 merkten inlichtingendiensten een geavanceerde evolutie op in de rekrutering en propaganda van ISIS. De groep vertrouwt niet langer uitsluitend op hoogwaardige video's van territoriale veroveringen, maar is overgestapt op gedecentraliseerde digitale ecosystemen. Ze maken gebruik van versleutelde platforms en gaming-communities om kwetsbare jongeren te bereiken, waarbij ze vaak complexe theologie weglaten ten gunste van een 'counter-culture'-identiteit die aantrekkelijk is voor degenen die zich vervreemd voelen in westerse samenlevingen of onderdrukt worden in autoritaire regimes [Europol Terrorism Situation and Trend Report](https://www.europol.europa.eu/publications-events/main-reports/european-union-terrorism-situation-and-trend-report-2024).

Deze digitale strategie is ontworpen om 'lone wolf'-aanvallen te inspireren, die voor inlichtingendiensten moeilijk te voorkomen zijn. Door individuen aan te moedigen onafhankelijk te handelen, behoudt ISIS een aanwezigheid in het wereldwijde bewustzijn zonder de noodzaak van een gecentraliseerde commandostructuur. Voor de wereldwijde moslimgemeenschap vormt dit een dubbele bedreiging: het verlies van onze jeugd aan extremistische ideologieën en de onvermijdelijke toename van islamofobie die volgt op elke dergelijke aanval, wat leidt tot meer surveillance en discriminatie van gezagsgetrouwe moslims [Human Rights Watch](https://www.hrw.org/news/2024/05/15/europe-rising-islamophobia-and-antisemitism).

Het theologische tegenoffensief: Het narratief heroveren

Centraal in het voortbestaan van ISIS staat hun claim dat zij de 'ware' islam vertegenwoordigen. Authentieke islamitische wetenschap is de primaire verdedigingslinie tegen deze claim geweest. In 2024 zijn grote instituten zoals Al-Azhar in Egypte en de International Union of Muslim Scholars doorgegaan met het publiceren van gedetailleerde weerleggingen van het gebruik door ISIS van concepten als *Takfir* (excommunicatie) en *Jihad*.

De islamitische jurisprudentie verbiedt strikt het doden van niet-combattanten, de vernietiging van gebedshuizen en het verklaren van andere moslims tot afvalligen op basis van politieke verschillen. De ISIS-ideologie is een afwijking van de *Maqasid al-Sharia* (de hogere doelstellingen van de islamitische wet), die prioriteit geven aan het behoud van leven, verstand en eigendom. Geleerden benadrukken dat het 'kalifaat' van de groep een politiek project was zonder de consultatieve (*Shura*) en ethische vereisten van een legitieme islamitische staat [Amman Message](https://ammanmessage.com/).

Geopolitieke implicaties en de exploitatie van de Palestijnse zaak

Een van de meest cynische tactieken die eind 2023 en gedurende 2024 zijn waargenomen, is de poging van ISIS om de Palestijnse strijd te coöpteren. Na de escalatie van het geweld in Gaza probeerden ISIS-propaganda-outlets zichzelf te presenteren als de enige 'ware' verdedigers van Al-Aqsa, waarbij ze zowel Hamas als regionale Arabische regeringen bekritiseerden voor hun vermeende tekortkomingen.

De Oemma herkent dit echter grotendeels als opportunisme. ISIS heeft historisch gezien meer tijd besteed aan het bestrijden van andere moslimgroepen dan aan de bevrijding van Palestina. Hun aanwezigheid in het narratief dient alleen om de legitieme aspiraties van het Palestijnse volk te delegitimeren door hun zaak in de ogen van de internationale gemeenschap te associëren met wereldwijd terrorisme. Inlichtingendiensten blijven waakzaam nu ISIS het emotionele gewicht van het Gaza-conflict probeert te gebruiken om nieuwe leden te rekruteren in het Midden-Oosten en Europa [Reuters](https://www.reuters.com/world/middle-east/isis-calls-attacks-jews-christians-over-gaza-war-2024-01-04/).

De crisis van de kampen: Al-Hol en de toekomst

Een aanzienlijke veiligheids- en humanitaire uitdaging blijven de kampen Al-Hol en Roj in het noordoosten van Syrië. In deze kampen verblijven tienduizenden vrouwen en kinderen die geassocieerd worden met ISIS-strijders. In 2024 waarschuwde de VN dat deze kampen 'tikkende tijdbommen' zijn waar een nieuwe generatie wordt geradicaliseerd in erbarmelijke omstandigheden [UN News](https://news.un.org/en/story/2024/02/1146562).

Vanuit een islamitisch perspectief is het onvermogen van de internationale gemeenschap en de landen van herkomst om deze individuen te repatriëren en te rehabiliteren een moreel falen. Kinderen laten opgroeien in een omgeving van extremisme en hopeloosheid zorgt ervoor dat de cyclus van geweld zal voortduren. De Oemma roept op tot een barmhartige maar vastberaden aanpak: repatriëring, deradicalisering door middel van gedegen islamitisch onderwijs en re-integratie in de samenleving om te voorkomen dat de groep haar gelederen weer kan aanvullen.

Conclusie: Een oproep tot waakzaamheid en eenheid

De Islamitische Staat in 2024 blijft een versplinterde maar veerkrachtige entiteit. Haar vermogen om zich aan te passen aan nieuwe technologieën en regionale grieven uit te buiten, maakt het tot een hardnekkige veiligheidsuitdaging. Voor de wereldwijde moslimgemeenschap is de strijd tegen ISIS niet alleen een noodzaak voor de veiligheid, maar een religieuze plicht om de heiligheid van het geloof te beschermen tegen degenen die het zouden gebruiken als dekmantel voor nihilisme en macht.

Echte veiligheid zal niet alleen voortkomen uit militaire macht, maar uit het aanpakken van de grondoorzaken van marginalisering, het bieden van authentiek religieus onderwijs en het bevorderen van een gevoel van rechtvaardigheid en waardigheid in moslimlanden. Als Oemma moeten we waakzaam blijven tegen de *fitna* van extremisme, en ervoor zorgen dat de boodschap van de islam — een boodschap van barmhartigheid, rechtvaardigheid en vrede — niet wordt overstemd door de stemmen van degenen die van het rechte pad zijn afgedwaald.