Gerakan Keadilan Filipina: Menuntut Maruah Bangsa Muslim di Persimpangan Perubahan dan Keimanan

Pengenalan: Kebangkitan Keadilan di Bawah Bimbingan Iman

Pada awal tahun 2026, Bangsa Muslim (Bangsamoro) di selatan Filipina berada di persimpangan jalan yang bersejarah. Bagi komuniti Muslim global (Ummah), keadilan (Adl) bukan sekadar konsep undang-undang, malah ia merupakan teras keimanan. Sekian lama, umat Islam di selatan Filipina bergelut dengan peminggiran, perampasan tanah, dan konflik bersenjata. Kini, sebuah gerakan di bawah panji "keadilan" sedang berkembang pesat di peringkat politik, perundangan, dan kerohanian. Ini bukan sekadar tentang pengagihan kuasa, tetapi tentang bagaimana membina semula keadilan sejarah dan maruah bangsa melalui nilai-nilai Islam dalam sebuah negara yang berbilang agama.

Bab 1: Pilihan Raya 2026 — Ujian Politik Gerakan Keadilan

Tahun 2026 merupakan tahun kritikal bagi Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM). Pilihan raya parlimen pertama yang sepatutnya diadakan pada tahun 2025 telah ditangguhkan beberapa kali disebabkan pertikaian undang-undang, termasuk keputusan bahawa Wilayah Sulu tidak lagi menjadi sebahagian daripada wilayah autonomi serta persempadanan semula kawasan pilihan raya. Berdasarkan perkembangan undang-undang terkini, pilihan raya dijangka diadakan selewat-lewatnya pada 31 Mac 2026, malah terdapat cadangan untuk menangguhkannya sehingga Mei 2026 agar selari dengan pilihan raya pertengahan penggal kebangsaan [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHLWBJqWWh8S2juN8YzRNGOZEn-rd9Xr5TwpEzzdQWtkSUF4j3iOYgKAASVNfWU-kOd1hErvo0oqu2IGyySQu6kYrsk0Syj50TMHeJCmhszS20B2LZckVN6R8_KoNkE1XvW5Giz4_RpJ_Siw-8xMTETFDL5I3EEsLdWFGVva2CG).

Sebagai sayap politik Barisan Pembebasan Islam Moro (MILF), Parti Keadilan Bangsamoro Bersatu (UBJP) memainkan peranan utama dalam gerakan ini. Pengerusi UBJP, Ahod Ebrahim, menegaskan bahawa perjuangan politik ini adalah kesinambungan daripada Jihad bersejarah Bangsa Moro, yang bertujuan untuk melindungi hasil proses perdamaian melalui "Tadbir Urus Beretika" (Moral Governance) [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQE-t-AyXDctPy7iNDo5HIBo-XOoeQYi0i39esiJDaVjDFltj0NFfSnzdiQJvQgcIrramWHKC-ZtbOiTGFzaUeRr_D9xqCq3N6DPfgiQr4CbmPJReK3P-gbKkNUt3wyGudUea6j15psSykVCICJsKy0Tc_blpYtLkq_knu8kcpepoMmtOeZRUxlGObQgdxbSHDNNnPtSCGjSvZNadyK3ZNlf). Walau bagaimanapun, gerakan keadilan ini menghadapi cabaran getir: keluarga politik tradisional dan elit tempatan masih mempunyai pengaruh yang kuat, sering kali mengganggu pilihan raya melalui kekuatan bersenjata dan politik wang. Sepanjang tahun 2025, keganasan berkaitan pilihan raya di wilayah tersebut menyumbang 38% daripada kes di seluruh negara, mencerminkan betapa sukarnya jalan menuju keadilan [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEOGYEwTovVTlBA20XCrDat26_cpMaPKOthKE3afAne4z9Pa4MzBmNzUTOcuwlo8YLCxoS7pRdxY3FaKNZtGcszMl_lPDeAaeMyf1DfBxG0tlZXTfY92h4UlJ6XknPXhQ9TGIsYmvbwNPZ_MBi1WXvBqcoyIHp84Wgg6y0qL8Lm18dqNOi9sHbXZcQBqv2FReijeU5SCF_cx_x6BSZt_HlMZZfQOA==).

Dari perspektif Muslim, usaha UBJP bukan sekadar untuk memenangi kerusi, tetapi untuk menubuhkan kerajaan yang berasaskan prinsip keadilan Islam dan memecahkan pemerintahan keluarga yang korup. Pilihan raya ini dianggap sebagai "referendum de facto" terhadap proses perdamaian, yang akan menentukan sama ada autonomi Muslim akan menuju ke arah pengurusan kendiri yang sebenar atau sekadar menjadi alat kepada kuasa politik lama.

Bab 2: Mengubati Luka Sejarah — Pencapaian Akta Keadilan Peralihan 2026

Gerakan keadilan mencapai kejayaan perundangan yang besar pada awal tahun 2026. Pada 29 Januari 2026, Parlimen Bangsamoro meluluskan bacaan ketiga "Akta Keadilan Peralihan dan Pendamaian Bangsamoro 2026" [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFUcoabQCvBFX7je1cneWktt09Dy4Ru2xFGnXWdWDmKsaC2ihLDT-YRUu3vwPJd3qUUEGFbAaefleCciP9XVdwj55C5h5aMl8vNeCZ3fHtpFUdL8dvpY5C0sLeOZUCReQtPdXKqQTlNToDRFYOV5zdQmLVKcQTvhWki8ZOgeczTbxcYGftM_dvq2Up7wh27jeJUi_Y9GprXMbMYaRVQ5nqyvPGEAS4Eif1c9sb2wzWM0gZgmErpmEh-GUL7hOrL6LPcNC27). Akta ini disifatkan sebagai "nadi proses perdamaian Bangsamoro", bertujuan untuk mewujudkan mekanisme serantau bagi menyiasat ketidakadilan sejarah, perampasan tanah, dan pencabulan hak asasi manusia terhadap Bangsa Muslim sejak Perjanjian Paris 1898 hingga kini [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHIU0ubOGJZ1dGQHTJkLIIZm5ubJOASq4p8uY9KxEPIVDaz9fWqZDVXnpTm-AGBRMZWrSsKvR10c1B1q-AO-BtkMcRyj3i7feoBELR-IBv42ggiEf0B2T3QEyWu_G9F59rV_XyU5Gn7Z9x2eotvEmaB1P8U8D-h2XGMEM1ne2mnFLauKdYa7FnmxHGdIyErFKuA-MgqdPl9oa0qP29wAYI=).

Di bawah akta ini, "Suruhanjaya Keadilan Peralihan dan Pendamaian Bangsamoro" (BTJRC) yang baru ditubuhkan akan beroperasi selama tujuh tahun untuk merekodkan sejarah kehilangan tanah dan menyediakan sokongan psikososial kepada mangsa konflik. Langkah ini mencerminkan konsep "keadilan restoratif" dalam ajaran Islam — bukan sahaja menghukum kejahatan, tetapi juga memulihkan hubungan sosial yang rosak. Bagi kebanyakan keluarga Muslim yang kehilangan tanah nenek moyang, ini bukan sekadar pampasan undang-undang, tetapi pengiktirafan terhadap identiti dan kedudukan sejarah mereka.

Selain itu, parlimen juga mencadangkan institusi "Pendidikan Nilai-Nilai Islam" sebulan sekali di agensi kerajaan dan mempromosikan waktu kerja fleksibel bagi kakitangan Muslim semasa bulan Ramadan [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGmjJO-_PhPB89EJ2t7LoDOygnMCSAlE-G_GcNhr3wgkziYAiO2W2K4330AutK36wU9SowFu6DwdE5ooiW-g10cNSziuEp2GW_AzwqLAe_o2OWysMSLnMr6knz7d8emBg==). Perubahan kecil namun mendalam ini menandakan bahawa gerakan keadilan sedang beralih daripada naratif politik besar kepada tadbir urus harian yang berteraskan Islam.

Bab 3: Keadilan Negara dan Visi Antarabangsa — Kes Duterte dan Komuniti Muslim

Di peringkat nasional, gerakan keadilan Filipina sedang hangat dengan pendengaran kes bekas Presiden Rodrigo Duterte di Mahkamah Jenayah Antarabangsa (ICC). Pada Februari 2026, ICC mengadakan pendengaran di The Hague untuk menentukan sama ada Duterte akan dibicarakan secara rasmi atas dakwaan jenayah terhadap kemanusiaan dalam "perang terhadap dadah" [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHC9awmSuTOwnIE2qzrm4AmBuaMqv7K-FV1r0PVnTFkhR6CkU_bvgFYYaXY2ZOSJM1k2KedxY-bPW0d8ZgiyRcLgxVjuzIEh6ORdg4iiaptRP9d0JQGgXtUbVKbW3_T7QPABTWw0lN0aXPWS-LlcDzr2H_DjaC-xmGs9AEwymTRsC6lb0JZZaYwNfM5kMyqiLcrM3koj-70nctEpOFgPqpzAj4zODgrYAGWBmTXkbOQkFPBVkVepcJqAvQcAZw_izDA5WMYfD4flviGqHmThBJ3mY8r-RmGh8wSuV_R8qETxOoE7bdZJc5VlrkoCaB-jY9_E4yGWQcZqaJyHQR842TVoIuiN63nViS2BEJ6ZZccbt0vXzrGkeLzM2uM4-fZ-T6kVbkkd2APh6AG3SbNqSuFZULgIxs9VVL2iMD1vAQwB-8-Bmu4BBIz8C8=).

Walaupun Duterte memacu kelulusan Akta Organik Bangsamoro semasa memegang jawatan, kempen antidadah beliau yang berdarah turut menjejaskan banyak komuniti Muslim. Dalam perundangan Islam, pembunuhan tanpa pengadilan adalah jenayah berat. Reaksi komuniti Muslim terhadap kes Duterte adalah kompleks: di satu pihak menghargai sumbangan beliau terhadap autonomi, di pihak lain menegaskan bahawa tiada pemimpin yang boleh mengatasi keadilan yang suci. Perkembangan ICC dilihat sebagai cabaran terhadap budaya "impuniti" (terlepas daripada hukuman) yang lama wujud di Filipina, yang selari dengan tuntutan keadilan dan kesaksamaan oleh umat Islam.

Bab 4: Pertemuan Ramadan dan Lent — Gema Iman dan Seruan Keamanan

Pada Februari 2026, satu fenomena keagamaan yang jarang berlaku telah muncul: bulan Ramadan bagi umat Islam dan musim Lent (Pra-Paskah) bagi penganut Katolik bermula hampir serentak. 18 Februari 2026 adalah Rabu Abu, manakala 19 Februari menandakan bermulanya Ramadan [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHc1gUbwbq6yjzdAARg4OBIHOlr2cx63soFDt3R9R5NdISvZNzgugmOpAy55Y3TfAk-QuVLWU1oF3Z5lPp_ruDJnfPaqH9Z4rGnNDwjmqR-O8ntE0B9qYd4vK0oKMlW375Y2-QpL5u54GTdBUasaZKF-eMEhknSenHbzNNVsIAPC2byoLesZ0KgEkqiBLS7WszbgtFHyMbkZ1_TIJAU4V5Lcf8=).

Pemimpin agama di Filipina mengambil kesempatan ini untuk menyeru pengukuhan perpaduan antara agama. Bagi gerakan keadilan, gema kerohanian ini menyediakan peluang untuk umat Islam dan Kristian mencari asas keamanan dalam amalan berpuasa, berdoa, dan bersedekah secara bersama. Seperti yang dinyatakan oleh Setiausaha Agung Suruhanjaya Kebangsaan Muslim Filipina (NCMF), Sabuddin Abdurahim, waktu suci ini mengingatkan manusia bahawa iman diperkukuhkan melalui kesabaran, kasih sayang, dan pengabdian yang ikhlas [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHc1gUbwbq6yjzdAARg4OBIHOlr2cx63soFDt3R9R5NdISvZNzgugmOpAy55Y3TfAk-QuVLWU1oF3Z5lPp_ruDJnfPaqH9Z4rGnNDwjmqR-O8ntE0B9qYd4vK0oKMlW375Y2-QpL5u54GTdBUasaZKF-eMEhknSenHbzNNVsIAPC2byoLesZ0KgEkqiBLS7WszbgtFHyMbkZ1_TIJAU4V5Lcf8=). Dalam konteks gerakan keadilan, perpaduan ini adalah benteng penting menentang ekstremisme dan kuasa perpecahan.

Bab 5: Geopolitik dan Tanggungjawab Ummah Global

Gerakan keadilan Filipina tidak berdiri sendirian. Sebagai anggota penting ASEAN, kestabilan wilayah autonomi Muslim Filipina memberi kesan langsung kepada keselamatan negara jiran seperti Malaysia dan Indonesia. Pada tahun 2026, dengan penganjuran "Majlis Keamanan" oleh Presiden AS Trump di Washington, walaupun fokusnya adalah pada pembinaan semula Gaza, penyertaan negara-negara Islam utama seperti Indonesia, Arab Saudi, dan Qatar sebagai ahli turut menyediakan platform sokongan antarabangsa yang berpotensi bagi gerakan keadilan Filipina [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQH-b2fEE_8oMEkdfRz1m6iMTyiLKamuvJX_a2JSC3F_GjWFjT1U1WPUJQMUwgy3pNCMyyb51uo4Mr7GyO8mdFFTb_nsyw2rJaHjlHhQ3Zwkifn4ElzcgzVu4q8hKvka4LKQvvDPxug5XfwWU0s=).

Pertubuhan Kerjasama Islam (OIC) telah lama menjadi pemerhati proses perdamaian Bangsamoro. Dalam konteks 2026, perhatian Ummah global terhadap Filipina telah beralih daripada konflik bersenjata semata-mata kepada keberkesanan tadbir urus dan keadilan kehakiman. Kerajaan Filipina telah memperuntukkan dana yang besar untuk pertahanan dan hal ehwal dalam negeri dalam bajet 2026, tetapi juga menyalurkan lebih banyak sumber untuk pendidikan dan pertanian, yang dilihat sebagai isyarat positif untuk meningkatkan taraf hidup di wilayah Muslim [Source](https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFIadbbXqRDYyKNfRcsflAEwCVK2ggYNwmkU15qwlVM67eOHasKzbfbHRZnpYTofH47Dri3hY2TWy5kGjnbZ3hlJ0crTbSt1T25GaL1i2K_zeydpMwFv8kujeQdjJE-QK3HsUEqYfDer7a02bECawqIdXqIOqtJFmvtN6MV0SsMMjSxvpiF4mIFmfuUcBsDsdDoV-ETjjQXGZk=).

Kesimpulan: Keadilan adalah Satu-satunya Asas Keamanan yang Kekal

Evolusi Gerakan Keadilan Filipina pada tahun 2026 membuktikan bahawa keamanan yang sebenar tidak boleh dibina di atas kelupaan, sebaliknya mesti dibina di atas kejujuran menghadapi sejarah dan keteguhan dalam melaksanakan tuntutan iman. Sama ada melalui pemulihan luka lama menerusi Akta Keadilan Peralihan, atau melalui pembukaan lembaran tadbir urus masa depan menerusi pilihan raya parlimen, Bangsa Muslim Bangsamoro sedang menterjemahkan konsep keadilan Islam melalui tindakan. Bagi setiap Muslim di tanah ini, keadilan bukan sekadar keputusan mahkamah, tetapi keadaan di mana setiap anak boleh mempelajari Al-Quran tanpa rasa takut, setiap petani boleh bercucuk tanam di tanah sendiri, dan setiap suara boleh didengari di parlimen. Dengan petunjuk Allah, gerakan ini akan terus melangkah, sehingga keadilan mengalir seperti mata air di setiap pelosok bumi Mindanao.