Pejuang Pembebasan Islam Filipina Ambil Langkah Baharu Kukuhkan Proses Damai dan Autonomi di Selatan Filipina

Pengenalan: Fasa Sejarah Baharu Perjuangan Bangsamoro

Perjuangan umat Islam di selatan Filipina untuk menentukan nasib sendiri dan menuntut keadilan yang telah berlangsung selama berpuluh-puluh tahun kini memasuki fasa yang sangat sensitif dan kritikal. Selepas bertahun-tahun perjuangan bersenjata, Barisan Pembebasan Islam Moro (MILF) kini meneruskan perjuangan politik berdasarkan "Perjanjian Komprehensif mengenai Bangsamoro" (CAB) yang ditandatangani dengan kerajaan pada tahun 2014 bagi mengukuhkan perdamaian dan autonomi di wilayah tersebut. Menjelang Februari 2026, Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM) menghadapi cabaran besar, baik dalam melindungi hasil fasa peralihan politik mahupun dalam menangani tekanan luaran dan dalaman [Sumber](https://www.mindanews.com/peace-process/2026/01/bangsamoro-peace-implementation-lags-in-global-average-expert/).

Proses ini bukan sekadar isu dalaman Filipina, malah ia merupakan satu model bagi seluruh umat Islam dalam usaha memperoleh hak dan kepentingan melalui jalan damai serta mewujudkan model tadbir urus yang selaras dengan nilai-nilai Islam. Pada masa ini, kepimpinan MILF sedang mengorak langkah strategik baharu untuk memajukan lagi proses perdamaian tersebut.

Fasa Peralihan Politik dan Proses Pilihan Raya 2026

Pilihan raya parlimen pertama bagi Wilayah Autonomi Bangsamoro yang asalnya dirancang pada tahun 2025, telah ditangguhkan kepada 31 Mac 2026 atas beberapa faktor undang-undang dan politik [Sumber](https://www.manilatimes.net/2026/02/22/news/regions/comelec-stresses-need-for-barmms-polls-to-happen-in-2026/1021000). Keputusan Mahkamah Agung Filipina untuk mengeluarkan wilayah Sulu daripada wilayah autonomi tersebut telah merumitkan lagi situasi politik. Keputusan ini memerlukan Parlimen Bangsamoro untuk membahagikan semula kawasan pilihan raya dan meminda undang-undang pilihan raya.

Pada Januari 2026, Parlimen Bangsamoro meluluskan Rang Undang-Undang Parlimen No. 415 yang menetapkan semula 32 kawasan parlimen dengan mengeluarkan wilayah Sulu [Sumber](https://www.manilatimes.net/2026/02/22/news/regions/comelec-stresses-need-for-barmms-polls-to-happen-in-2026/1021000). Parti Keadilan Bangsamoro Bersatu (UBJP), yang merupakan sayap politik MILF, menyasarkan kemenangan dalam pilihan raya ini untuk mengukuhkan lagi hak tadbir urus sendiri bagi umat Islam. Pilihan raya ini dianggap sebagai ujian terbesar dalam peralihan Bangsamoro daripada perjuangan bersenjata kepada tadbir urus demokratik.

Pemisahan Wilayah Sulu dan Kesannya Terhadap Krisis Identiti

Keputusan Mahkamah Agung Filipina pada September 2024 untuk memisahkan wilayah Sulu daripada BARMM merupakan tamparan hebat kepada perpaduan Bangsamoro [Sumber](https://www.eastasiaforum.org/2024/11/16/the-philippines-supreme-court-shakes-sulus-status/). Dari segi sejarah, Sulu merupakan salah satu benteng terpenting bagi umat Islam Filipina dalam menentang penjajahan. Keputusan ini bukan sekadar pemisahan geografi, tetapi juga satu cabaran terhadap keutuhan identiti "Bangsamoro".

Walaupun pemimpin MILF menyatakan kekesalan terhadap keputusan tersebut, mereka tetap bertindak mengikut lunas undang-undang demi mengekalkan proses perdamaian. Pemisahan Sulu telah mengubah keseimbangan politik di wilayah tersebut dan meningkatkan pengaruh kuasa puak tradisional [Sumber](https://www.eastasiaforum.org/2025/02/17/the-impact-of-sulus-exclusion-from-barmm/). Walau bagaimanapun, kepimpinan MILF sedang berusaha untuk mengukuhkan autonomi di wilayah lain, sekali gus membuka jalan bagi rakyat Sulu untuk bersatu semula pada masa hadapan.

Halangan dalam Proses Pelucutan Senjata dan Normalisasi

Salah satu bahagian terpenting dalam perjanjian damai adalah proses "Normalisasi", iaitu kepulangan para pejuang ke kehidupan awam selepas meletakkan senjata, yang kini dilaporkan terhenti. Pada Julai 2025, Jawatankuasa Pusat MILF memutuskan untuk menggantung sementara fasa keempat pelucutan senjata [Sumber](https://www.inquirer.net/2026/01/26/bangsamoro-peace-implementation-behind-global-average-expert-says/). Fasa ini sepatutnya melibatkan penyerahan 14,000 pejuang dan lebih 2,500 pucuk senjata.

Ketua MILF, Murad Ebrahim, menjelaskan bahawa keputusan ini diambil kerana kerajaan pusat Filipina gagal memenuhi sepenuhnya janji ekonomi dan sosial dalam perjanjian tersebut [Sumber](https://www.mindanews.com/2025/08/milf-chief-murad-bans-commanders-from-participating-in-decommissioning-activities/). Menurut perjanjian, bantuan kewangan dan projek pembangunan untuk setiap pejuang yang meletakkan senjata telah mengalami kelewatan. Situasi ini menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan pejuang dan boleh mengancam keselamatan wilayah. Kepimpinan MILF menuntut kerajaan agar setia kepada "Perjanjian Damai Komprehensif" dan menjadikan perlindungan kebajikan pejuang sebagai syarat utama.

Tadbir Urus Islam dan Pelan Pembangunan 2026

Lembaga Peralihan Bangsamoro (BTA) kini memberikan tumpuan kepada pembangunan wilayah melalui nilai-nilai Islam dan model tadbir urus moden. Pada Disember 2025, Parlimen Bangsamoro meluluskan bajet sebanyak 114 bilion peso (kira-kira 2 bilion dolar) untuk tahun 2026 [Sumber](https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/bangsamoro-parliament-swiftly-approves-p114-b-2026-budget-reallocates-funds-for-flexibility/). Ini merupakan bajet terbesar dalam sejarah wilayah tersebut, dengan peruntukan utama disalurkan kepada pendidikan, kesihatan, dan pembangunan infrastruktur.

Sektor pendidikan menerima peruntukan sebanyak 26.5 bilion peso, di mana sokongan terhadap pendidikan madrasah dan penambahbaikan taraf hidup guru agama Islam diberi keutamaan [Sumber](https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/chief-minister-macacua-submits-p114-billion-proposed-budget-for-2026-largest-in-barmms-history/). Langkah ini bertujuan membolehkan rakyat Bangsamoro menyesuaikan diri dengan dunia moden sambil mengekalkan identiti agama dan budaya mereka. Pada masa yang sama, kemajuan besar sedang dicapai dalam memperkasakan sistem mahkamah syariah dan melindungi hak-hak umat Islam.

Cabaran dan Harapan Masa Depan: Tanggungjawab Ummah

Walaupun terdapat pencapaian besar dalam proses perdamaian, cabaran tetap wujud. Kelewatan dalam pelaksanaan perjanjian damai dan ketidaktentuan politik boleh memberi peluang kepada kumpulan radikal (seperti kumpulan yang dikaitkan dengan ISIS) untuk menarik minat golongan muda [Sumber](https://muslimnetwork.tv/stalled-bangsamoro-peace-could-fuel-isis-activity-in-philippines-warns-peace-monitor/). Oleh itu, kepimpinan MILF sentiasa berwaspada dan berusaha untuk tidak menghampakan kepercayaan rakyat.

Dalam mesyuarat pemimpin MILF yang diadakan di Kem Darapanan pada 16 Februari 2026, Murad Ebrahim menyeru semua pejuang dan rakyat agar bersatu, bersabar, dan melindungi proses perdamaian [Sumber](https://www.yenisafak.com/en/news/peace-in-peril-is-the-philippine-government-undermining-the-bangsamoro-deal-3677845). Beliau menegaskan bahawa keputusan berat sebelah oleh kerajaan pusat telah melemahkan kepercayaan, namun rakyat Bangsamoro tidak akan sesekali melepaskan hak mereka.

Kesimpulan

Proses perdamaian Bangsamoro di bawah pimpinan MILF merupakan sinar harapan bagi umat Islam di seluruh dunia hari ini. Kejayaan proses ini bergantung kepada sejauh mana kerajaan Filipina setia kepada janjinya dan sokongan daripada masyarakat Islam antarabangsa. Rakyat Bangsamoro sedang mengorak langkah baharu untuk mengekalkan identiti Islam mereka serta memperoleh hak untuk hidup dalam keadilan dan keamanan. Sebagai sebahagian daripada ummah, kita harus menyokong perjuangan murni saudara-saudara kita ini dan sentiasa mendoakan kesejahteraan mereka.