Pejuang Pembebasan Islam Filipina dan Peranan Mereka yang Berkembang dalam Kerangka Keselamatan dan Politik Asia Tenggara Hari Ini

Persimpangan Perjuangan Moro: Dari Medan Perang ke Peti Undi

Setakat 28 Februari 2026, naratif Pejuang Pembebasan Islam Filipina—istilah kolektif bagi gerakan Moro yang telah lama menuntut penentuan nasib sendiri selama beberapa dekad—telah memasuki babak yang paling genting. Peralihan daripada medan perang ke dewan Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM) bertujuan untuk menjadi sinar harapan bagi Ummah global, membuktikan bahawa aspirasi Islam untuk autonomi boleh direalisasikan melalui keamanan yang terancang. Walau bagaimanapun, suasana semasa di selatan Filipina kini berada dalam keadaan "tergantung" dan melalui "persimpangan yang berbahaya" [MindaNews](https://www.mindanews.com/top-stories/2026/02/bangsamoro-peace-process-in-limbo-milf/).

Barisan Pembebasan Islam Moro (MILF) dan Barisan Pembebasan Nasional Moro (MNLF), yang dahulunya merupakan pelopor utama perjuangan bersenjata, kini menjadi arkitek kepada sebuah kerajaan yang baru ditubuhkan. Namun, ketika mereka mengemudi kerangka politik 2026 yang kompleks, mereka menghadapi cabaran berganda: mengekalkan integriti proses damai di tengah-tengah rintangan undang-undang dan memastikan janji "Tadbir Urus Moral"—sebuah pentadbiran yang berakar umbi dalam nilai-nilai Islam—tidak tunduk kepada tekanan sekular negara Filipina atau perpecahan dalaman gerakan tersebut.

Krisis Pilihan Raya 2026: Ujian Ketahanan Politik

Asas utama peralihan Bangsamoro ialah pilihan raya parlimen tetap yang pertama, yang asalnya dirancang untuk mengukuhkan autonomi wilayah tersebut. Walau bagaimanapun, sehingga awal tahun 2026, pilihan raya ini telah berulang kali ditangguhkan, mewujudkan "jurang perlembagaan dan statutori" [Inquirer.net](https://newsinfo.inquirer.net/1892147/mindanao-solons-seek-to-reset-barmm-polls-to-sept-2026). Mahkamah Agung Filipina baru-baru ini mengeluarkan keputusan mercu tanda yang mengeluarkan wilayah Sulu daripada BARMM dan mengisytiharkan undang-undang persempadanan semula sebelum ini sebagai tidak mengikut perlembagaan [Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Upcoming_Bangsamoro_Parliament_election).

Langkah undang-undang ini telah memaksa penangguhan pengundian, dengan usaha perundangan semasa seperti Rang Undang-undang Dewan No. 7238 yang berusaha untuk menetapkan semula tarikh kepada 28 September 2026 [Inquirer.net](https://newsinfo.inquirer.net/1892147/mindanao-solons-seek-to-reset-barmm-polls-to-sept-2026). Bagi komuniti Islam, penangguhan ini bukan sekadar isu pentadbiran; ia mewakili potensi pengkhianatan terhadap Perjanjian Komprehensif mengenai Bangsamoro (CAB). Badan pemantau telah memberi amaran bahawa kepercayaan antara kerajaan pusat dan MILF sedang "terhakis dengan pantas," dengan sesetengah pihak menyifatkan proses damai itu kini "terkepung oleh pengkhianatan daripada kedua-dua belah pihak" [Inquirer.net](https://newsinfo.inquirer.net/1892147/watchdogs-warn-of-collapse-of-bangsamoro-peace-process).

Dinamik Keselamatan: Bayang-bayang Perpecahan

Walaupun kumpulan pembebasan utama telah komited kepada landasan keamanan, landskap keselamatan kekal tidak menentu. Angkatan Tentera Filipina (AFP) melaporkan penurunan ketara dalam "kumpulan pengganas tempatan" (LTG) tradisional seperti Abu Sayyaf dan Kumpulan Maute, dengan kekuatan keanggotaan menurun kepada kira-kira 50 individu menjelang akhir tahun 2025 [Philippine News Agency](https://www.pna.gov.ph/articles/1215668). Walau bagaimanapun, penurunan statistik ini menyembunyikan ancaman yang lebih licik: peningkatan "konflik mendatar" dan kewujudan berterusan kumpulan bersenjata swasta.

Pertempuran antara puak yang bersaing dalam MILF dan kehadiran senjata haram terus menggugat kestabilan komuniti. Proses pelucutan senjata yang terhenti—di mana bekas pejuang menyerahkan senjata api mereka sebagai pertukaran untuk pakej sosio-ekonomi—telah menyebabkan beribu-ribu senjata masih dalam edaran [Inquirer.net](https://newsinfo.inquirer.net/1892147/watchdogs-warn-of-collapse-of-bangsamoro-peace-process). Dari perspektif Islam, kegagalan untuk membubarkan tentera swasta ini, yang sering dikaitkan dengan klan politik tempatan, mewujudkan kekosongan yang boleh dieksploitasi oleh rangkaian pelampau. Hüseyin Oruç daripada Pasukan Pemantau Pihak Ketiga (TPMT) telah memberi amaran bahawa kelewatan dalam normalisasi dan penyepaduan semula menghakis kepercayaan, yang berpotensi membolehkan aktor yang dikaitkan dengan ISIS bertapak semula dalam kalangan belia yang kecewa [Muslim Network TV](https://muslimnetwork.tv/exclusive-interview-peace-monitor-warns-stalled-bangsamoro-process-could-fuel-isis-activity/).

Kepentingan Geopolitik: Bangsamoro di Asia Tenggara

Kestabilan Bangsamoro bukan sekadar isu domestik Filipina; ia merupakan komponen penting bagi keselamatan Asia Tenggara. Malaysia, sebagai pemudah cara rundingan damai yang lama, melihat kejayaan BARMM sebagai benteng menentang radikalisasi serantau. Peranan Pejuang Pembebasan Islam Filipina yang kini berkembang termasuk bertindak sebagai rakan kongsi serantau dalam antikeganasan dan keselamatan maritim.

Pada tahun 2026, kerajaan BARMM, di bawah Ketua Menteri Abdulraof Macacua, telah menekankan agenda "Mas Matatag na Seguridad" (Keselamatan yang Lebih Kukuh), yang melibatkan penyelarasan lebih erat dengan Polis Kebangsaan Filipina dan AFP bagi memastikan keamanan diterjemahkan kepada pertumbuhan ekonomi [Kerajaan Bangsamoro](https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/mas-matatag-na-seguridad-cm-macacua-pushes-for-lasting-peace-security-in-barmm/). Peralihan ini sangat penting bagi Ummah yang lebih luas di rantau ini, kerana model Bangsamoro yang berjaya menyediakan rangka tindakan bagi minoriti Muslim yang menuntut autonomi dalam negara majoriti bukan Islam di Asia Tenggara.

Visi Ummah: Tadbir Urus Moral dan Pembangunan Berasaskan Iman

Di tengah-tengah peralihan semasa adalah konsep "Tadbir Urus Moral." Ini adalah percubaan untuk menyerapkan etika Islam—keadilan (*'adl*), syura (perundingan), dan ketelusan—ke dalam birokrasi wilayah. Pada ulang tahun ke-7 penubuhan Bangsamoro pada Januari 2026, Ketua Menteri Macacua menegaskan semula bahawa iman kekal sebagai asas dalam memupuk komuniti yang aman dan progresif [Kerajaan Bangsamoro](https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/barmm-anchors-on-faith-based-governance-under-mas-matatag-na-pananampalataya-agenda/).

Visi ini merangkumi campur tangan praktikal seperti kempen "Mas Matatag na Kabuhayan" (Mata Pencarian yang Lebih Kukuh), yang bertujuan untuk memastikan keselamatan makanan dan pekerjaan yang layak bagi bekas pejuang dan keluarga mereka [Kerajaan Bangsamoro](https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/mas-matatag-na-kabuhayan-barmm-govt-unveils-major-livelihood-investment-drive-for-economic-growth/). Tambahan pula, integrasi Pihak Berkuasa Haji Bangsamoro dengan Suruhanjaya Kebangsaan Muslim Filipina untuk menyelaraskan urusan Haji mencerminkan pengukuhan identiti Islam wilayah itu dan hubungannya dengan komuniti Muslim global [Peace.gov.ph](https://peace.gov.ph/2025/09/milf-reaffirms-full-support-to-bangsamoro-peace-process/).

Kesimpulan: Keamanan yang Rapuh Menuntut Keikhlasan

Pejuang Pembebasan Islam Filipina telah menempuh jalan yang panjang dan berdarah untuk mencapai saat tadbir urus ini. Setakat Februari 2026, jalan ke hadapan penuh dengan rintangan undang-undang dan risiko ketidakstabilan semula. Kejayaan eksperimen Bangsamoro bergantung kepada keikhlasan kerajaan Filipina dalam memenuhi komitmen sosio-ekonominya dan keupayaan kepimpinan Moro untuk mengekalkan perpaduan di tengah-tengah peralihan politik. Bagi Ummah, Bangsamoro adalah lebih daripada sekadar sebuah wilayah; ia adalah bukti ketabahan identiti Islam dan kemungkinan keamanan yang adil. Bulan-bulan mendatang, menjelang pilihan raya 2026 yang dijadualkan semula, akan menentukan sama ada janji ini direalisasikan atau jika wilayah itu sekali lagi terpaksa menuntut haknya melalui perjuangan masa lalu.