Fitnah Laut Sulu: Menganalisis Kemerosotan Abu Sayyaf dan Jalan Menuju Kedamaian Bangsamoro

Bencana Ekstremisme dan Perjuangan Moro

Selama lebih tiga dekad, Kumpulan Abu Sayyaf (ASG)—yang secara rasmi dikenali oleh pengikutnya sebagai *Al-Harakatul Islamiyya*—telah kekal sebagai satu *fitnah* (ujian) yang berterusan bagi Ummah Islam di Selatan Filipina. Apa yang bermula pada awal 1990-an sebagai kumpulan serpihan yang mencari penerapan tadbir urus Islam yang lebih tegas telah, melalui dekad-dekad tersebut, merosot menjadi kitaran penyamunan, penculikan, dan keganasan tidak masuk akal yang telah memudaratkan secara tidak seimbang orang yang didakwa ingin dibelanya: orang Islam Moro di Kepulauan Sulu [Sumber](https://www.counterterrorismguide.gov/content/abu-sayyaf-group-asg).

Setakat Februari 2026, landskap Mindanao telah berubah secara drastik. Abu Sayyaf, yang dahulunya merupakan ancaman hebat yang mampu menawan bandar-bandar dan menarik perhatian antarabangsa, kini telah berkurang menjadi bayangan yang berpecah-belah daripada dirinya yang dahulu. Kemerosotan ini bukan sekadar kemenangan ketenteraan bagi negara Filipina, tetapi merupakan penolakan ideologi yang mendalam oleh rakyat Bangsamoro, yang telah memilih jalan penentuan nasib sendiri politik yang sah melalui Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM) berbanding nihilisme metodologi *Khawarij* (ekstremis) [Sumber](https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/philippines/340-addressing-abu-sayyaf-remnants-sulu-archipelago).

Akar Sejarah: Dari Ideologi kepada Jenayah

ASG diasaskan pada tahun 1991 oleh Abdurajak Abubakar Janjalani, seorang sarjana yang telah pulang dari perang Soviet-Afghan. Janjalani berusaha untuk merapatkan jurang antara aspirasi nasionalis Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro (MNLF) dan identiti Islam yang lebih global. Walau bagaimanapun, kematiannya pada tahun 1998 menandakan titik perubahan penting. Tanpa bimbingan ideologinya, kumpulan itu berpecah kepada pelbagai sub-perintah, terutamanya di Basilan dan Sulu, di mana tumpuan beralih daripada *da'wah* dan pertahanan kepada *hirabah* (perompakan) [Sumber](https://www.dni.gov/nctc/groups/asg.html).

Sepanjang awal 2000-an, kumpulan itu menjadi sinonim dengan penculikan berprofil tinggi untuk tebusan, menyasarkan warga asing dan penduduk Islam tempatan. Dari perspektif Islam, tindakan ini merupakan pelanggaran berat terhadap *Syariah*. Penyasaran orang awam dan pemerasan harta benda adalah dilarang keras dalam etika Jihad. Ummah menyaksikan dengan hati yang berat apabila tindakan ASG membawa stigma antarabangsa kepada perjuangan Moro, memberikan alasan untuk peningkatan campur tangan tentera asing di tanah umat Islam [Sumber](https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-says-abu-sayyaf-extremist-group-has-been-dismantled-2024-03-23/).

Peralihan ISIS dan Tragedi Marawi

Babak paling merosakkan dalam sejarah ASG bermula pada 2014 apabila Isnilon Hapilon, seorang pemimpin kanan di Basilan, berikrar setia kepada Negara Islam (ISIS). Langkah ini bertujuan untuk mengantarabangsakan konflik tempatan, menarik pejuang asing dan mengguna pakai taktik kejam yang dilihat di Levant. Ini memuncak dalam Pengepungan Marawi 2017, satu malapetaka yang menyaksikan kemusnahan bandar Islam utama di Filipina [Sumber](https://www.aljazeera.com/news/2017/10/17/philippines-marawi-city-liberated-from-isil-fighters).

Pengepungan itu merupakan pengajaran bagi masyarakat Islam. Pemandangan masjid yang digunakan sebagai sarang penembak tepat dan perpindahan ratusan ribu keluarga Islam mendedahkan ideologi ASG/ISIS sebagai sesuatu yang pada dasarnya anti-Islam. Kemusnahan Marawi tidak membawa Khalifah; ia membawa *fasad* (kerosakan dan kemusnahan) ke tengah-tengah wilayah Lanao del Sur. Sejak itu, kepimpinan agama (Ulama) di Filipina telah lantang mengutuk tafsiran Islam oleh ASG sebagai penyimpangan daripada jalan tengah (*Wasatiyyah*) [Sumber](https://www.benarnews.org/english/news/philippine/abu-sayyaf-surrender-07122024131522.html).

2025-2026: Kejatuhan Kubu Kuat Sulu

Menjelang akhir 2024 dan sepanjang 2025, tekanan ketenteraan dan politik terhadap ASG mencapai tahap genting. Dalam satu perkembangan bersejarah, wilayah Sulu—yang lama dianggap sebagai benteng utama kumpulan itu—telah diisytiharkan sebagai "bebas pemberontakan" oleh unit kerajaan tempatan dan Angkatan Tentera Filipina [Sumber](https://www.pna.gov.ph/articles/1210144). Ini dijayakan bukan sahaja melalui operasi kinetik, tetapi melalui program "Senjata Kecil dan Ringan" (SALW) dan "Program Menentang Ekstremisme Ganas" (PAVE), yang menggalakkan militan untuk kembali ke pangkuan undang-undang dan masyarakat.

Laporan terbaru dari awal 2026 menunjukkan bahawa baki elemen ASG kini terhad kepada beberapa dozen individu yang bersembunyi di dalam hutan tebal di pergunungan Patikul dan Indanan. Kematian pemimpin veteran dan penyerahan diri ratusan pengikut telah menyebabkan kumpulan itu tanpa struktur perintah yang koheren. Yang penting, penduduk tempatan Tausug semakin bekerjasama dengan pihak berkuasa, melihat ASG sebagai penghalang kepada kemakmuran ekonomi yang dijanjikan oleh BARMM [Sumber](https://www.mindanews.com/top-stories/2024/03/marcos-abu-sayyaf-group-has-been-dismantled/).

Alternatif BARMM: Jalan yang Sah untuk Ummah

Kemerosotan ASG berkait rapat dengan kejayaan peralihan Bangsamoro. Penubuhan Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM) telah menyediakan kerangka kerja yang sah dan patuh Syariah untuk tadbir urus sendiri dalam negara Filipina. Pilihan Raya Parlimen Bangsamoro 2025 berfungsi sebagai peristiwa bersejarah, membuktikan bahawa aspirasi rakyat Moro boleh dicapai melalui peti undi dan reformasi institusi dan bukannya peluru [Sumber](https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/philippines/332-mitigating-risks-bangsamoros-first-parliamentary-elections).

Bagi masyarakat Islam, BARMM mewakili peluang untuk melaksanakan nilai-nilai Islam dalam pendidikan, kewangan, dan keadilan melalui sistem mahkamah Syariah. Kemajuan institusi ini telah melucutkan naratif pengambilan ahli oleh ASG. Apabila negara menyediakan kebajikan bagi umat Islam dan menghormati identiti agama mereka, seruan kepada keganasan ekstremis kehilangan resonansnya. Program "Balik-Islam" untuk bekas pejuang telah memberi tumpuan kepada de-radikalisasi melalui pendidikan teologi yang betul, menekankan bahawa Jihad sebenar adalah perjuangan untuk keadilan, pendidikan, dan peningkatan taraf hidup golongan miskin [Sumber](https://www.benarnews.org/english/news/philippine/abu-sayyaf-surrender-07122024131522.html).

Implikasi Geopolitik dan Masa Depan

Peneutralan ASG mempunyai implikasi penting bagi keselamatan Laut Celebes dan Sulu. Selama bertahun-tahun, penculikan maritim kumpulan itu mengganggu perdagangan dan perikanan, menjejaskan mata pencarian masyarakat Islam di Malaysia dan Indonesia. Rondaan maritim trilateral antara Filipina, Malaysia, dan Indonesia telah diperkukuh oleh penstabilan dalaman Mindanao, membawa kepada persekitaran yang lebih selamat bagi Ummah serantau [Sumber](https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-says-abu-sayyaf-extremist-group-has-been-dismantled-2024-03-23/).

Walau bagaimanapun, kewaspadaan tetap diperlukan. Walaupun ASG sebagai sebuah organisasi telah dibubarkan, isu-isu asas kemiskinan dan ketidakadilan sejarah mesti terus ditangani. Komuniti antarabangsa, terutamanya negara-negara majoriti Islam, harus menyokong pembangunan ekonomi BARMM untuk memastikan kekosongan yang ditinggalkan oleh ASG diisi dengan harapan dan peluang dan bukannya iterasi baharu ekstremisme.

Kesimpulan: Fajar Baharu bagi Bangsamoro

Kisah Kumpulan Abu Sayyaf adalah satu pengajaran tentang bagaimana rungutan yang sah boleh dirampas oleh ideologi yang terpesong. Apabila kumpulan itu lenyap ke dalam lembaran sejarah, rakyat Moro muncul dengan lebih kuat, lebih bersatu, dan lebih komited kepada identiti Islam yang aman. Kejatuhan ASG adalah kemenangan bagi *Wasatiyyah* (kesederhanaan) umat Islam Filipina dan bukti bahawa jalan Nabi (selawat dan salam ke atas baginda) adalah jalan rahmat, membina, dan keadilan—bukan kemusnahan dan keganasan. Masa depan Bangsamoro kini terletak di tangan rakyatnya, ketika mereka terus membina masyarakat yang mencerminkan nilai-nilai sebenar Ummah [Sumber](https://www.mindanews.com/top-stories/2024/03/marcos-abu-sayyaf-group-has-been-dismantled/).