Organisasi Abu Sayyaf: Menganalisis Operasi Keselamatan Terkini dan Kesan Jangka Panjangnya terhadap Usaha Menangani Keganasan di Asia Tenggara

Penghujung Fitnah: Kemerosotan Kumpulan Abu Sayyaf

Setakat Februari 2026, landskap keselamatan di Selatan Filipina telah mengalami transformasi yang mendalam. Kumpulan Abu Sayyaf (ASG), yang dahulunya merupakan organisasi ekstremis yang paling ditakuti di Asia Tenggara, kini telah berkurang menjadi bayang-bayang yang berpecah-belah daripada dirinya yang dahulu. Selama beberapa dekad, ASG—yang namanya secara ironis diterjemahkan sebagai "Bapa Tukang Pedang"—telah menimbulkan huru-hara di seluruh Kepulauan Sulu, memesongkan konsep Jihad yang mulia untuk menghalalkan penculikan, pemerasan, dan pembunuhan orang yang tidak bersalah. Walau bagaimanapun, laporan terbaru daripada Angkatan Tentera Filipina (AFP) menunjukkan bahawa kekuatan kumpulan itu telah merosot daripada kemuncak lebih 1,200 pejuang kepada kurang daripada 50 saki-baki yang bertaburan [Sumber](https://www.pna.gov.ph/articles/1215678).

Kemerosotan ini bukan sekadar kemenangan ketenteraan; ia mewakili titik perubahan penting bagi Ummah Islam di rantau ini. Bagi penduduk Bangsamoro, ASG tidak pernah menjadi wakil aspirasi mereka untuk menentukan nasib sendiri, sebaliknya menjadi punca *fitnah* (perbalahan awam) yang mengundang campur tangan asing dan membawa penderitaan kepada komuniti Muslim. Pengisytiharan Sulu sebagai "bebas ASG" pada akhir tahun 2023, diikuti dengan pengisytiharan serupa di Basilan menjelang Disember 2025, menandakan berakhirnya era kegelapan dan bermulanya tempoh yang tertumpu kepada pembinaan semula dan pembaharuan rohani [Sumber](https://www.pna.gov.ph/articles/1215678).

Kejatuhan 'Tukang Pedang': Operasi Keselamatan Terkini

Pembubaran sistematik ASG dicapai melalui gabungan operasi kinetik yang berterusan dan program penyepaduan semula sosial yang inovatif. Pada Mac 2024, Komando Mindanao Barat (WESTMINCOM) AFP secara rasmi mengumumkan bahawa kumpulan itu telah "dibubarkan sepenuhnya" sebagai sebuah organisasi yang berstruktur [Sumber](https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_Sayyaf). Pencapaian ini didahului oleh peneutralan individu bernilai tinggi (HVI) utama, termasuk pembunuhan pemimpin yang berpangkalan di Basilan, Radzmil Jannatul (alias Abu Khubayb) pada tahun 2022, yang mewujudkan kekosongan kepimpinan yang tidak dapat diisi oleh kumpulan itu [Sumber](https://www.army.mil/article/257144/the_philippines_gaining_upper_hand_against_abu_sayyaf).

Menjelang akhir tahun 2025, AFP melaporkan bahawa 28 individu bernilai tinggi, termasuk 10 "amir" atau pemimpin kumpulan, telah dineutralkan melalui pertempuran bersenjata dan operasi berasaskan risikan [Sumber](https://www.pna.gov.ph/articles/1215678). Operasi ini dicirikan oleh peralihan dalam strategi: daripada peperangan konvensional berskala besar yang sering menyebabkan orang awam Muslim kehilangan tempat tinggal, tentera menggunakan serangan tepat yang disokong oleh risikan tempatan. Pendekatan ini meminimumkan kerosakan cagaran dan membantu membina kepercayaan antara pasukan keselamatan dan penduduk Muslim tempatan, yang sekian lama merasa tersepit antara kekejaman ASG dan tindakan keras pihak berkuasa.

Tambahan pula, barisan undang-undang menyaksikan kemenangan besar pada Oktober 2024, apabila Jabatan Kehakiman berjaya mensabitkan 17 ahli ASG atas penculikan Sipadan tahun 2000 yang menggemparkan [Sumber](https://www.doj.gov.ph/news_article.html?newsid=123). Keadilan yang sekian lama dinantikan ini berfungsi sebagai peringatan bahawa jenayah yang dilakukan oleh ASG—yang sering menyasarkan sesama Muslim dan jiran tetangga—tidak akan terlepas daripada hukuman, sekali gus memperkukuh kedaulatan undang-undang di dalam Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM).

Menuntut Semula Naratif: Penolakan Teologi terhadap Ekstremisme

Dari perspektif Islam, tamparan paling hebat terhadap ASG bukanlah melalui peluru, tetapi melalui suara kolektif para Ulama dan komuniti Bangsamoro. Selama bertahun-tahun, ASG cuba menyelubungi aktiviti jenayah mereka dengan bahasa agama, satu taktik yang telah dibongkar secara sistematik oleh kepimpinan Muslim tempatan. Darul Ifta (Rumah Fatwa) BARMM telah memainkan peranan penting dalam mengeluarkan *fatawa* (fatwa-fatwa) yang menjelaskan sifat sebenar Jihad, menekankan bahawa tindakan ASG—seperti pengeboman Katedral Jolo atau penculikan pekerja bantuan—adalah bertentangan sama sekali dengan nilai-nilai Islam [Sumber](https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/philippines/301-philippines-militancy-and-new-bangsamoro).

Kejayaan Program Menentang Ekstremisme Ganas (PAVE) dan pendekatan "lembut" yang lain adalah sangat penting. Program-program ini menawarkan jalan alternatif kepada pembelot melalui kaunseling, latihan vokasional, dan bimbingan rohani, membolehkan mereka menyertai semula Ummah sebagai warganegara yang produktif [Sumber](https://thesoufancenter.org/intelbrief-2025-march-28/). Menjelang Februari 2026, beratus-ratus bekas pejuang telah menyerah diri, menyatakan kesedaran bahawa jalan ASG hanya membawa kepada kemusnahan dan penubuhan BARMM menyediakan saluran yang sah dan aman untuk mencapai hak-hak rakyat Moro.

BARMM sebagai Perisai: Tadbir Urus sebagai Usaha Menangani Keganasan

Penubuhan dan pemerkasaan Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM) dianggap secara meluas sebagai "penawar utama kepada ekstremisme" [Sumber](https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/philippines/301-philippines-militancy-and-new-bangsamoro). Tempoh peralihan, yang dilanjutkan sehingga 2025 untuk memastikan kestabilan, telah membolehkan kerajaan wilayah menangani punca utama radikalisasi: kemiskinan, peminggiran, dan kekurangan perkhidmatan asas.

Sambil rantau ini bersiap sedia untuk pilihan raya parlimen biasa yang pertama pada 2025/2026, tumpuan telah beralih daripada keselamatan kepada pembangunan. Proses normalisasi, yang merangkumi penamatan perkhidmatan lebih 26,000 pejuang daripada Barisan Pembebasan Islam Moro (MILF), telah menunjukkan bahawa perdamaian adalah mungkin apabila rungutan sah komuniti Muslim ditangani melalui autonomi politik [Sumber](https://thesoufancenter.org/intelbrief-2025-march-28/). Keupayaan kerajaan BARMM untuk menyediakan "tadbir urus yang baik" kini menjadi pertahanan utama terhadap sebarang potensi kebangkitan semula ideologi ekstremis. Apabila negara menyediakan keadilan, pendidikan, dan peluang ekonomi, janji-janji kosong kumpulan seperti ASG akan hilang daya tarikannya.

Solidariti Serantau dan Keselamatan Ummah

Kemerosotan ASG juga telah memberi impak yang mendalam terhadap kerjasama keselamatan serantau. Aturan Kerjasama Trilateral (TCA) antara Filipina, Malaysia, dan Indonesia telah menjadi sangat penting dalam mengawal perairan Sulu-Sulawesi, yang dahulunya merupakan kawasan permainan lanun dan penculik ASG [Sumber](https://www.counterextremism.com/threat/abu_sayyaf_group_asg). Kerjasama ini mencerminkan rasa solidariti yang lebih luas dalam kalangan negara majoriti Muslim di Asia Tenggara, yang menyedari bahawa ancaman ekstremisme adalah cabaran bersama yang memerlukan tindak balas yang bersatu.

Menjelang Februari 2026, sempadan maritim lebih selamat berbanding dekad-dekad sebelumnya, memudahkan perdagangan dan perjalanan antara komuniti Muslim di rantau ini. Kestabilan serantau ini adalah penting untuk kemakmuran ekonomi Ummah, membolehkan pertumbuhan kewangan Islam, pelancongan halal, dan pertukaran pendidikan rentas sempadan yang mengukuhkan ikatan persaudaraan di seluruh Kepulauan Melayu.

Kesan Jangka Panjang: Paradigma Baharu untuk Asia Tenggara

Pengajaran yang diperoleh daripada perjuangan menentang Kumpulan Abu Sayyaf kini sedang diterapkan di seluruh Asia Tenggara. Peralihan daripada "Perang Terhadap Keganasan" yang bersifat kinetik semata-mata kepada pendekatan holistik yang diterajui komuniti adalah paradigma baharu. Model ini menekankan bahawa usaha menangani keganasan mesti berasaskan nilai-nilai komuniti tempatan dan mesti menghormati identiti agama dan budaya rakyat.

Bagi Ummah global, pengalaman di Selatan Filipina berfungsi sebagai bukti ketahanan nilai-nilai Islam terhadap penyelewengan golongan ekstremis. Ia menunjukkan bahawa apabila Ulama, kepimpinan politik, dan komuniti akar umbi bekerjasama, mereka boleh mengatasi walaupun *fitnah* yang paling berakar umbi. Kesan jangka panjang daripada usaha ini adalah Asia Tenggara yang lebih stabil, makmur, dan teguh dari segi rohani, di mana hak-hak umat Islam dilindungi bukan melalui keganasan, tetapi melalui keadilan dan penentuan nasib sendiri.

Kesimpulan

Sambil kita memandang ke arah masa depan pada awal tahun 2026, kisah Kumpulan Abu Sayyaf sedang mencapai bab terakhirnya. Kejatuhan kumpulan itu adalah kemenangan bagi rakyat Bangsamoro dan dunia Islam yang lebih luas. Ia menandakan kemenangan semangat sebenar Islam—iaitu keamanan, keadilan, dan komuniti—mengatasi nihilisme ekstremisme. Walaupun kewaspadaan tetap perlu untuk mencegah kemunculan ancaman baharu, asas bagi perdamaian yang berkekalan telah diletakkan. Cabarannya sekarang adalah untuk mengekalkan keamanan ini melalui pembangunan yang berterusan, tadbir urus yang diredhai, dan komitmen yang tidak berbelah bahagi daripada Ummah terhadap jalan kesederhanaan dan perpaduan.