Aktiviti Organisasi Abu Sayyaf dan Cabaran Keselamatan Berterusan yang Dihadapi Operasi Ketenteraan di Wilayah Selatan Filipina

Kesunyian di Rimba: Fajar Baharu buat Ummah

Setakat Februari 2026, gema tembakan yang dahulunya menggerunkan di Kepulauan Sulu sebahagian besarnya telah digantikan dengan bunyi aktiviti perdagangan dan pembinaan semula. Selama lebih tiga dekad, Kumpulan Abu Sayyaf (ASG)—yang menggelar diri mereka sebagai "Pembawa Pedang"—telah membayangi wilayah Mindanao Muslim dengan kegelapan, memesongkan konsep Jihad yang mulia dan membawa fitnah yang besar kepada bangsa Moro. Hari ini, Angkatan Tentera Filipina (AFP) dan kerajaan Bangsamoro melaporkan bahawa organisasi tersebut telah berjaya dibubarkan, dengan keanggotaannya merosot daripada kemuncak lebih 1,200 pejuang kepada hanya segelintir kecil yang kurang daripada 50 individu [Sumber](https://www.pna.gov.ph/articles/1215643).

Bagi ummah sejagat, kemerosotan ASG bukan sekadar kemenangan ketenteraan tetapi merupakan tuntutan semula dari sudut teologi dan sosial. Sejarah kumpulan ini yang melibatkan penculikan, pemenggalan kepala, dan pengeboman rambang—terutamanya serangan SuperFerry 14 pada tahun 2004—merupakan pengkhianatan mendalam terhadap nilai-nilai Islam dan Maqasid al-Shari'ah (objektif tinggi Syariah), yang mengutamakan pemeliharaan nyawa dan akal [Sumber](https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_Sayyaf). Memandangkan wilayah ini melangkah ke fasa pasca-pilihan raya yang kritikal pada tahun 2026, cabaran kini beralih daripada melumpuhkan militan kepada memastikan punca utama radikalisasi—kemiskinan, ketidakadilan, dan penyisihan politik—ditangani secara kekal melalui Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao (BARMM).

Anatomi Kejatuhan: Integrasi Ketenteraan dan Sosial

Pelumpuhan ASG dicapai melalui strategi dwi-landasan yang menggabungkan operasi kinetik tanpa henti dengan pendekatan "lembut" yang canggih untuk integrasi semula. Pengaktifan Divisyen Infantri ke-11 "Alakdan" pada tahun 2018 menyediakan pasukan khusus di Sulu, yang membawa kepada penumpasan "amir" utama dan individu bernilai tinggi [Sumber](https://ipdefenseforum.com/2025/03/philippine-military-civilian-efforts-credited-for-extremist-groups-demise/). Menjelang September 2023, Sulu diisytiharkan bebas daripada pengaruh ASG, diikuti dengan pengisytiharan serupa untuk Basilan pada Disember 2024 selepas sel-sel terakhir yang berbaki menyerah diri [Sumber](https://www.mindanews.com/peace-process/2025/06/bangsamoro-government-hails-basilans-declaration-as-abu-sayyaf-free/).

Kunci utama kejayaan ini adalah Program Menangani Ekstremisme Kekerasan (PAVE), yang menawarkan jalan Taubat dan kepulangan ke pangkuan masyarakat. Berbeza dengan dasar "perang habis-habisan" sebelum ini yang sering meradikalisasikan penduduk tempatan, PAVE menyediakan kaunseling, latihan vokasional, dan perumahan kepada pejuang yang menyerah diri [Sumber](https://thesoufancenter.org/intel-brief-how-terrorism-ends-lessons-from-southeast-asia/). Antara tahun 2018 dan 2025, lebih 2,000 pejuang daripada ASG dan kumpulan serpihan lain seperti Pejuang Kebebasan Islam Bangsamoro (BIFF) telah meletakkan senjata [Sumber](https://thesoufancenter.org/intel-brief-demobilization-and-disengagement-lessons-from-the-philippines/). Peralihan ini mencerminkan pemahaman mendalam bahawa ramai yang menyertai ASG bukan didorong oleh ideologi yang tegar, sebaliknya oleh pertelingkahan puak (rido), kesempitan ekonomi, dan ketiadaan sistem keadilan alternatif [Sumber](https://understandingconflict.org/en/publications/Decline-in-Violence-by-the-Abu-Sayyaf-Group-and-Ongoing-Risks).

Cabaran Keselamatan Berterusan: Bayang-bayang Saki-baki Kumpulan

Walaupun terdapat pengisytiharan rasmi mengenai kemenangan, landskap keselamatan pada awal tahun 2026 kekal rapuh. "Pembubaran" teras ASG tidak bermakna penghapusan sepenuhnya ancaman tersebut. Saki-baki kumpulan dan aktor "serigala tunggal" (lone wolf), yang sering mendapat inspirasi daripada naratif global Daesh (ISIS), terus mendatangkan risiko. Pengeboman pada Disember 2023 di Universiti Negeri Mindanao (MSU) menjadi peringatan pahit bahawa sel-sel kecil yang tidak berpusat masih mampu melaksanakan serangan berimpak tinggi [Sumber](https://en.wikipedia.org/wiki/Abu_Sayyaf).

Selain itu, peralihan BARMM kepada sistem parlimen yang berfungsi sepenuhnya menghadapi rintangan besar. Pilihan raya wilayah 2025, walaupun merupakan mercu tanda bagi penentuan nasib sendiri bangsa Moro, telah dicemari oleh keganasan setempat dan pengaruh berterusan kumpulan bersenjata peribadi [Sumber](https://www.eastasiaforum.org/2025/07/11/the-2025-bangsamoro-elections-will-make-or-break-political-stability/). Bagi pasukan keselamatan, cabarannya bukan lagi pemberontakan yang tertumpu, sebaliknya masalah "kepolisan" yang melibatkan hibrid jenayah-pengganas yang berpecah-belah, yang terlibat dalam kegiatan lanun dan pemerasan di sempadan maritim yang bolos di Laut Sulu-Celebes [Sumber](https://www.theguardian.com/world/2025/dec/17/islamic-extremism-in-the-philippines-is-it-a-terrorism-hotspot-and-which-groups-are-active-there).

Menuntut Semula Jihad: Kritikan Teologi terhadap ASG

Daripada perspektif Muslim yang autentik, jenayah terbesar ASG adalah merampas istilah Jihad. Diasaskan pada awal 1990-an oleh Abdurajak Janjalani, seorang veteran perang Afghan-Soviet, kumpulan itu pada mulanya mendakwa ingin menubuhkan negara Islam yang merdeka [Sumber](https://www.cfr.org/backgrounder/abu-sayyaf-group-philippines-islamist-separatists). Walau bagaimanapun, ia dengan cepat merosot menjadi organisasi takfiri yang berinspirasikan Wahhabi, yang mengisytiharkan orang Islam lain sebagai murtad untuk menghalalkan pembunuhan mereka. Tindakan mereka adalah pelanggaran langsung terhadap perintah al-Quran: "Sesiapa yang membunuh seorang manusia... maka seolah-olah dia telah membunuh seluruh umat manusia" (Al-Quran 5:32).

Dengan menyasarkan mubaligh Kristian, pekerja bantuan, dan sesama bangsa Moro, ASG telah melemahkan perjuangan sah untuk autonomi yang diterajui oleh Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro (MNLF) dan Barisan Pembebasan Islam Moro (MILF). Keputusan MILF untuk menolak keganasan dan mengejar perjanjian damai (Undang-undang Organik Bangsamoro) merupakan anjakan strategik dan moral yang memulaukan ASG [Sumber](https://thesoufancenter.org/intel-brief-demobilization-and-disengagement-lessons-from-the-philippines/). Kejayaan BARMM pada masa kini adalah penyangkalan mutlak terhadap jalan keganasan ASG, membuktikan bahawa hak-hak ummah boleh dijamin melalui tadbir urus yang berprinsip dan diplomasi, bukannya melalui "pedang" penyamun.

Implikasi Geopolitik dan Peranan Ummah

Kestabilan Selatan Filipina adalah perkara yang amat penting bagi dunia Islam yang lebih luas. Laut Sulu-Celebes merupakan koridor maritim yang kritikal; keselamatannya adalah penting untuk kemakmuran ekonomi Indonesia dan Malaysia, jiran Muslim terdekat Filipina. Rondaan maritim trilateral antara negara-negara ini telah memainkan peranan penting dalam menyekat keupayaan ASG untuk menggunakan laut bagi tujuan penculikan dan logistik [Sumber](https://www.theguardian.com/world/2025/dec/17/islamic-extremism-in-the-philippines-is-it-a-terrorism-hotspot-and-which-groups-are-active-there).

Tambahan pula, komuniti antarabangsa, termasuk Pertubuhan Kerjasama Islam (OIC), mempunyai peranan berterusan dalam memantau proses perdamaian. Proses melucutkan senjata 40,000 pejuang MILF masih berjalan, dengan jurang yang ketara dalam penyampaian sokongan sosioekonomi [Sumber](https://www.gwu.edu/fear-loathing-bangsamoro-defection-reintegration-lessons-southern-philippines). Jika "dividen keamanan" tidak sampai ke peringkat akar umbi, kekosongan tersebut boleh sekali lagi diisi oleh naratif ekstremis. Ummah mesti menyokong BARMM bukan sekadar sebagai entiti politik, tetapi sebagai model bagaimana nilai-nilai Islam boleh disepadukan ke dalam masyarakat moden yang majmuk.

Kesimpulan: Kewaspadaan dalam Mengejar Keamanan

Kumpulan Abu Sayyaf adalah entiti yang sedang lenyap, saki-baki daripada era yang lebih huru-hara dalam perjuangan Bangsamoro. Walau bagaimanapun, cabaran keselamatan yang berterusan pada tahun 2026 mengingatkan kita bahawa keamanan adalah satu proses, bukannya satu peristiwa. Operasi ketenteraan telah berjaya melumpuhkan kumpulan tersebut, tetapi kemenangan mutlak akan dimenangi di dalam bilik darjah, masjid, dan pasar-pasar tempatan di Sulu dan Basilan. Sambil kita memandang ke hadapan, tumpuan mesti kekal pada pembangunan holistik bangsa Moro, bagi memastikan "pedang" Abu Sayyaf tidak akan dibenarkan bangkit semula atas nama agama yang memerintahkan keamanan, keadilan, dan belas kasihan.