Οι δραστηριότητες του Ισλαμικού Κράτους συνεχίζουν να αποτελούν σημαντική πρόκληση ασφαλείας, καθώς οι παγκόσμιες υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν τις εξελισσόμενες τακτικές και την περιφερειακή επιρροή της οργάνωσης το 2024.

Εισαγωγή: Μια διαστρέβλωση της πίστης και ένα βάρος για την Ούμα

Καθώς διανύουμε την πολυπλοκότητα των μέσων της δεκαετίας του 2020, το φάσμα της οργάνωσης γνωστής ως Ισλαμικό Κράτος (ISIS) συνεχίζει να ρίχνει βαριά τη σκιά του στο παγκόσμιο τοπίο ασφαλείας. Για τον μουσουλμανικό κόσμο, αυτό δεν είναι απλώς ένα ζήτημα γεωπολιτικού ενδιαφέροντος ή στατιστικών καταπολέμησης της τρομοκρατίας· είναι μια βαθιά θεολογική και υπαρξιακή πρόκληση. Οι ενέργειες αυτής της ομάδας, που χαρακτηρίζονται από πολλούς μελετητές ως οι σύγχρονοι *Khawarij* (εκείνοι που «αποσχίστηκαν» από το μονοπάτι της μετριότητας), συνεχίζουν να παρέχουν πρόσχημα για ξένες επεμβάσεις σε μουσουλμανικά εδάφη, ενώ προκαλούν το μεγαλύτερο μέρος της βίας τους στους ίδιους τους Μουσουλμάνους. Το 2024 και το 2025, η ομάδα μετατοπίστηκε από ένα εδαφικό «χαλιφάτο» σε ένα αποκεντρωμένο, μυστικό δίκτυο, προσαρμόζοντας τις τακτικές της για να εκμεταλλευτεί τις περιφερειακές αστάθειες από το Σαχέλ έως την Κεντρική Ασία [Συμβούλιο Ασφαλείας Ηνωμένων Εθνών](https://www.un.org/securitycouncil/ctc/content/isis-threat-remains-high-and-continues-evolve-un-officials-tell-security-council).

Η άνοδος του ISIS-K: Αποσταθεροποιώντας την καρδιά της Ασίας

Η πιο σημαντική αλλαγή στο επιχειρησιακό βάρος της ομάδας ήταν η άνοδος του Ισλαμικού Κράτους της Επαρχίας Χορασάν (ISIS-K). Λειτουργώντας κυρίως από το Αφγανιστάν και τμήματα της Κεντρικής Ασίας, το ISIS-K έχει αναδειχθεί ως η πιο θανατηφόρα εξωτερική απειλή εντός του δικτύου. Το έτος 2024 είδε την ομάδα να προβάλλει ισχύ πολύ πέρα από τα άμεσα σύνορά της, με πιο αξιοσημείωτη την καταστροφική επίθεση στο Crocus City Hall στη Μόσχα τον Μάρτιο του 2024, η οποία στοίχισε τη ζωή σε πάνω από 140 ανθρώπους [BBC News](https://www.bbc.com/news/world-europe-68645755).

Από μουσουλμανική σκοπιά, η άνοδος του ISIS-K είναι ιδιαίτερα τραγική, καθώς επιδιώκει να υπονομεύσει τη σταθερότητα του Αφγανιστάν ακριβώς τη στιγμή που η χώρα προσπαθεί να ανακάμψει από δεκαετίες πολέμου. Στοχεύοντας τζαμιά, σχολεία και διπλωματικές αποστολές, το ISIS-K στοχεύει να αποδείξει ότι καμία διακυβέρνηση —ακόμη και μια που ισχυρίζεται ότι έχει ισλαμικά διαπιστευτήρια— δεν είναι νόμιμη εκτός από τη δική τους. Οι βομβιστικές επιθέσεις τους τον Ιανουάριο του 2024 στο Κερμάν του Ιράν, που σκότωσαν σχεδόν 100 άτομα κατά τη διάρκεια μνημοσύνου για τον Κασέμ Σουλεϊμανί, κατέδειξαν περαιτέρω την πρόθεσή τους να πυροδοτήσουν σεκταριστική *fitna* (διχόνοια) μεταξύ σουνιτικών και σιιτικών κοινοτήτων, μια τακτική που χρησιμεύει μόνο στην αποδυνάμωση της συλλογικής ισχύος της Ούμα [Al Jazeera](https://www.aljazeera.com/news/2024/1/4/isis-claims-responsibility-for-deadly-iran-bombings-near-soleimani-tomb).

Το αφρικανικό μέτωπο: Εκμετάλλευση της περιθωριοποίησης

Ενώ η Μέση Ανατολή παραμένει η ιδεολογική κοιτίδα, η αφρικανική ήπειρος έχει γίνει το πιο ενεργό πεδίο μάχης της ομάδας. Στην περιοχή του Σαχέλ —συγκεκριμένα στο Μάλι, την Μπουρκίνα Φάσο και τον Νίγηρα— οι θυγατρικές του ISIS εκμεταλλεύτηκαν το κενό που άφησαν οι αποχωρούσες ευρωπαϊκές δυνάμεις και την αστάθεια των τοπικών στρατιωτικών χούντων. Το Ισλαμικό Κράτος στη Μεγάλη Σαχάρα (ISGS) και το Ισλαμικό Κράτος της Επαρχίας Δυτικής Αφρικής (ISWAP) έχουν ενσωματωθεί σε τοπικά παράπονα, παρουσιάζοντας συχνά τους εαυτούς τους ως προστάτες των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων έναντι των διεφθαρμένων κεντρικών κυβερνήσεων [Global Terrorism Index 2024](https://www.visionofhumanity.org/maps/global-terrorism-index/).

Ωστόσο, η πραγματικότητα για τους τοπικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς είναι μια πραγματικότητα ακραίων κακουχιών. Η ερμηνεία της ομάδας για το *Zakat* (ελεημοσύνη) έχει διαστρεβλωθεί σε ένα σύστημα εκβιασμού και τα συστήματα «δικαιοσύνης» τους συχνά περιλαμβάνουν συνοπτικές εκτελέσεις τοπικών γερόντων και θρησκευτικών ηγετών που αρνούνται να δηλώσουν πίστη. Η επέκταση στην επαρχία Κάμπο Ντελγκάντο της Μοζαμβίκης καταδεικνύει περαιτέρω την ικανότητά τους να αξιοποιούν κοινωνικοοικονομικές απογοητεύσεις, μετατρέποντας τις τοπικές συγκρούσεις για πόρους σε ένα παγκοσμιοποιημένο «τζιχαντιστικό» αφήγημα που τελικά καταστρέφει τις ίδιες τις κοινότητες που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται [Council on Foreign Relations](https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/islamist-militancy-mozambique).

Εξελισσόμενες τακτικές: Ψηφιακή ριζοσπαστικοποίηση και η στρατηγική του «μοναχικού λύκου»

Το 2024, οι υπηρεσίες πληροφοριών σημείωσαν μια εξελιγμένη εξέλιξη στη στρατολόγηση και την προπαγάνδα του ISIS. Μη βασιζόμενη πλέον αποκλειστικά σε βίντεο υψηλής παραγωγής εδαφικών κατακτήσεων, η ομάδα έχει στραφεί σε αποκεντρωμένα ψηφιακά οικοσυστήματα. Χρησιμοποιούν κρυπτογραφημένες πλατφόρμες και κοινότητες τυχερών παιχνιδιών για να προσεγγίσουν ευάλωτους νέους, αφαιρώντας συχνά την περίπλοκη θεολογία υπέρ μιας ταυτότητας «αντικουλτούρας» που ελκύει όσους αισθάνονται αποξενωμένοι στις δυτικές κοινωνίες ή καταπιεσμένοι σε αυταρχικά καθεστώτα [Europol Terrorism Situation and Trend Report](https://www.europol.europa.eu/publications-events/main-reports/european-union-terrorism-situation-and-trend-report-2024).

Αυτή η ψηφιακή στρατηγική έχει σχεδιαστεί για να εμπνέει επιθέσεις «μοναχικών λύκων», οι οποίες είναι δύσκολο να προληφθούν από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Ενθαρρύνοντας τα άτομα να ενεργούν ανεξάρτητα, το ISIS διατηρεί παρουσία στην παγκόσμια συνείδηση χωρίς την ανάγκη για μια κεντρική δομή διοίκησης. Για την παγκόσμια μουσουλμανική κοινότητα, αυτό αποτελεί διπλή απειλή: την απώλεια της νεολαίας μας σε εξτρεμιστικές ιδεολογίες και την αναπόφευκτη άνοδο της ισλαμοφοβίας που ακολουθεί κάθε τέτοια επίθεση, οδηγώντας σε αυξημένη επιτήρηση και διακρίσεις κατά των νομοταγών Μουσουλμάνων [Human Rights Watch](https://www.hrw.org/news/2024/05/15/europe-rising-islamophobia-and-antisemitism).

Η θεολογική αντεπίθεση: Διεκδικώντας ξανά το αφήγημα

Κεντρικό στοιχείο για την επιμονή του ISIS είναι ο ισχυρισμός τους ότι εκπροσωπούν το «αληθινό» Ισλάμ. Η αυθεντική ισλαμική επιστήμη υπήρξε η κύρια γραμμή άμυνας ενάντια σε αυτόν τον ισχυρισμό. Το 2024, μεγάλα ιδρύματα όπως το Al-Azhar στην Αίγυπτο και η Διεθνής Ένωση Μουσουλμάνων Λογίων συνέχισαν να εκδίδουν λεπτομερείς αναιρέσεις της χρήσης εννοιών από το ISIS όπως το *Takfir* (αφορισμός) και το *Jihad* (Τζιχάντ).

Η ισλαμική νομολογία απαγορεύει αυστηρά τη δολοφονία μη μαχητών, την καταστροφή τόπων λατρείας και την κήρυξη άλλων Μουσουλμάνων ως αποστατών με βάση πολιτικές διαφορές. Η ιδεολογία του ISIS αποτελεί παρέκκλιση από το *Maqasid al-Sharia* (τους υψηλότερους στόχους του ισλαμικού νόμου), οι οποίοι δίνουν προτεραιότητα στη διατήρηση της ζωής, της διάνοιας και της ιδιοκτησίας. Οι μελετητές τονίζουν ότι το «Χαλιφάτο» της ομάδας ήταν ένα πολιτικό εγχείρημα στερούμενο των συμβουλευτικών (*Shura*) και ηθικών απαιτήσεων ενός νόμιμου ισλαμικού κράτους [Amman Message](https://ammanmessage.com/).

Γεωπολιτικές επιπτώσεις και η εκμετάλλευση του παλαιστινιακού ζητήματος

Μία από τις πιο κυνικές τακτικές που παρατηρήθηκαν στα τέλη του 2023 και καθ' όλη τη διάρκεια του 2024 ήταν η προσπάθεια του ISIS να οικειοποιηθεί τον παλαιστινιακό αγώνα. Μετά την κλιμάκωση της βίας στη Γάζα, τα μέσα προπαγάνδας του ISIS προσπάθησαν να παρουσιαστούν ως οι μόνοι «αληθινοί» υπερασπιστές του Αλ-Άκσα, επικρίνοντας τόσο τη Χαμάς όσο και τις περιφερειακές αραβικές κυβερνήσεις για τις αντιληπτές ανεπάρκειές τους.

Ωστόσο, η Ούμα αναγνωρίζει σε μεγάλο βαθμό αυτό ως καιροσκοπισμό. Το ISIS ιστορικά έχει αφιερώσει περισσότερο χρόνο πολεμώντας άλλες μουσουλμανικές ομάδες παρά συμμετέχοντας στην απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Η παρουσία τους στο αφήγημα χρησιμεύει μόνο στην απονομιμοποίηση των δίκαιων προσδοκιών του παλαιστινιακού λαού, συνδέοντας την υπόθεσή τους με την παγκόσμια τρομοκρατία στα μάτια της διεθνούς κοινότητας. Οι υπηρεσίες πληροφοριών παραμένουν σε εγρήγορση καθώς το ISIS επιδιώκει να χρησιμοποιήσει το συναισθηματικό βάρος της σύγκρουσης στη Γάζα για να στρατολογήσει νέα μέλη σε όλη τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη [Reuters](https://www.reuters.com/world/middle-east/isis-calls-attacks-jews-christians-over-gaza-war-2024-01-04/).

Η κρίση των καταυλισμών: Αλ-Χολ και το μέλλον

Μια σημαντική πρόκληση ασφαλείας και ανθρωπιστική πρόκληση παραμένουν οι καταυλισμοί Αλ-Χολ και Ροζ στη βορειοανατολική Συρία. Αυτοί οι καταυλισμοί φιλοξενούν δεκάδες χιλιάδες γυναίκες και παιδιά που σχετίζονται με μαχητές του ISIS. Το 2024, ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι αυτοί οι καταυλισμοί είναι «ωρολογιακές βόμβες» όπου μια νέα γενιά ριζοσπαστικοποιείται σε άθλιες συνθήκες [UN News](https://news.un.org/en/story/2024/02/1146562).

Από μουσουλμανική σκοπιά, η αποτυχία της διεθνούς κοινότητας και των χωρών καταγωγής να επαναπατρίσουν και να αποκαταστήσουν αυτά τα άτομα είναι μια ηθική αποτυχία. Το να αφήνουμε παιδιά να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον εξτρεμισμού και απελπισίας διασφαλίζει ότι ο κύκλος της βίας θα συνεχιστεί. Η Ούμα ζητά μια συμπονετική αλλά σταθερή προσέγγιση: επαναπατρισμό, αποριζοσπαστικοποίηση μέσω ορθής ισλαμικής εκπαίδευσης και επανένταξη στην κοινωνία για να αποτραπεί η ομάδα από το να αναπληρώσει τις τάξεις της.

Συμπέρασμα: Έκκληση για επαγρύπνηση και ενότητα

Το Ισλαμικό Κράτος το 2024 παραμένει μια κατακερματισμένη αλλά ανθεκτική οντότητα. Η ικανότητά του να προσαρμόζεται σε νέες τεχνολογίες και να εκμεταλλεύεται περιφερειακά παράπονα το καθιστά μια επίμονη πρόκληση ασφαλείας. Για την παγκόσμια μουσουλμανική κοινότητα, ο αγώνας κατά του ISIS δεν είναι απλώς μια επιταγή ασφαλείας αλλά ένα θρησκευτικό καθήκον να προστατεύσει την ιερότητα της πίστης από εκείνους που θα τη χρησιμοποιούσαν ως μανδύα για τον μηδενισμό και την εξουσία.

Η πραγματική ασφάλεια δεν θα προέλθει μόνο από τη στρατιωτική ισχύ, αλλά από την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της περιθωριοποίησης, την παροχή αυθεντικής θρησκευτικής εκπαίδευσης και την καλλιέργεια ενός αισθήματος δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας εντός των μουσουλμανικών εδαφών. Ως Ούμα, πρέπει να παραμείνουμε σε εγρήγορση ενάντια στη *fitna* του εξτρεμισμού, διασφαλίζοντας ότι το μήνυμα του Ισλάμ —ένα μήνυμα ελέους, δικαιοσύνης και ειρήνης— δεν θα πνιγεί από τις φωνές εκείνων που έχουν παρεκκλίνει από το ίσιο μονοπάτι.