Πλίνθοι, ημιχώνια και θόλος στο μαυσωλείο των Σαμανιδών στην Μπουχάρα

Πλίνθοι, ημιχώνια και θόλος στο μαυσωλείο των Σαμανιδών στην Μπουχάρα

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost

Δείτε στα σχέδια και στις φωτογραφίες το πλεκτό μοτίβο της τοιχοποιίας, τη σειρά μικρών τόξων και τα τέσσερα ημιχώνια του μαυσωλείου των Σαμανιδών.

Το μαυσωλείο των Σαμανιδών στην Μπουχάρα είναι χτισμένο με οπτόπλινθους. Με το ίδιο υλικό σχηματίστηκαν ο τετράγωνος ταφικός θάλαμος και τα σχέδια στις επιφάνειες των τοίχων. Εξωτερικά, οι σειρές πλίνθων γύρω από τα κύρια τόξα θυμίζουν πλέξη καλαθιού. Κοντά στη στέγη, μια σειρά από μικρότερα τόξα περιτρέχει το κτίσμα. Στο εσωτερικό, τόξα γεφυρώνουν τις τέσσερις γωνίες και δημιουργούν οκτάπλευρη μετάβαση από τον τετράγωνο θάλαμο στον θόλο. Για να την εντοπίσετε, ξεκινήστε από το σημείο όπου συναντιούνται δύο τοίχοι και κοιτάξτε το τόξο πάνω από τη γωνία.

Οι φωτογραφίες και τα σχέδια απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις. Μια φωτογραφία όψης δείχνει το μοτίβο πλέξης και τις σκιές από τις πλίνθους. Μια τομή ή μια εσωτερική φωτογραφία δείχνει τη θέση των γωνιών και της βάσης του θόλου. Μια παλιά ταχυδρομική κάρτα διατηρεί την εικόνα του περιβάλλοντος χώρου πριν από ορισμένες αλλαγές του 20ού αιώνα. Σημειώστε τον τύπο και τη χρονολογία του τεκμηρίου δίπλα σε κάθε παρατήρηση. Μια γενική φωτογραφία δίπλα σε μια λεπτομέρεια βοηθά να βρεθεί η θέση του μοτίβου στην όψη.

Ο τετράγωνος θάλαμος και η στέγη από διαφορετικές γωνίες

Η καταχώριση του Archnet για το μαυσωλείο του Ισμαήλ Σαμανί περιγράφει έναν κυβικό όγκο που στενεύει λίγο προς τα πάνω. Ο θόλος βρίσκεται σε υποχώρηση ως προς το επίπεδο του εξωτερικού τοίχου. Το αρχείο εικόνων περιλαμβάνει αρχιτεκτονικό σχέδιο, ιστορικό φωτογραφικό υλικό και νεότερες ψηφιακές εικόνες. Ξεκινήστε με μία πλήρη όψη και περάστε σε μια λοξή λήψη για να δείτε τον θόλο και τα στοιχεία στις γωνίες. Στη μετωπική εικόνα, το περίγραμμα μπορεί να κρύψει το βάθος ανάμεσα στο επίπεδο του τοίχου και τη βάση του θόλου.

Η μελέτη της Melanie Michailidis για το κτίσμα και τη χορηγία του περιγράφει έναν κυβικό όγκο με θόλο, πλευρές περίπου δέκα μέτρων και μία είσοδο σε κάθε όψη. Η ερευνήτρια σημειώνει ότι το κτίσμα έχει απόκλιση από τα κύρια σημεία του ορίζοντα. Συμβουλευτείτε την κάτοψη πριν ονομάσετε μια φωτογραφία βόρεια ή ανατολική όψη. Αν στη λεζάντα λείπει η κατεύθυνση, μπορείτε να περιγράψετε την όψη από την είσοδο που φαίνεται. Το κατά προσέγγιση μήκος της πλευράς δίνει τη γενική κλίμακα. Οι μετρήσεις της αποτύπωσης επιτρέπουν να διακρίνετε τα εσωτερικά και εξωτερικά όρια.

Το μοτίβο πλέξης γύρω από την είσοδο

Η πλίνθος λειτουργεί ως δομικό και ως διακοσμητικό υλικό. Το Archnet εντοπίζει διάταξη που θυμίζει πλέξη καλαθιού γύρω από το κεντρικό τοξωτό άνοιγμα. Στα πεδία ανάμεσα στην καμπύλη του τόξου και στο πλαίσιο που το περιβάλλει, οι πλίνθοι είναι τοποθετημένες διαγώνια. Ακολουθήστε τη διεύθυνση των ορατών επιφανειών τους από το κύριο πεδίο του τοίχου προς το τόξο. Όταν αλλάζει η διεύθυνση ή το ανάγλυφο, το φως του ήλιου πέφτει διαφορετικά στην επιφάνεια.

Συγκρίνετε τους αρμούς στη γενική και στη λεπτομερή λήψη. Μια ακμή που προεξέχει μπορεί να ρίξει μία σκοτεινή λωρίδα. Γειτονικές πλίνθοι μπορεί να ρίξουν αρκετές λωρίδες στη σειρά. Στη φωτογραφία, οι σκιές μερικές φορές μοιάζουν με ζωγραφισμένες γραμμές. Δείτε μια λήψη από άλλη γωνία για να διαπιστώσετε αν η λωρίδα ακολουθεί την ακμή της πλίνθου. Ο οδηγός για τα ισλαμικά γεωμετρικά μοτίβα παρουσιάζει μια μέθοδο παρακολούθησης επαναλαμβανόμενων μονάδων. Στο μαυσωλείο το σχέδιο προκύπτει από την τοποθέτηση των πλίνθων, οπότε στην παρατήρηση ανήκουν και οι πραγματικοί αρμοί. Εντοπίστε μια ομάδα πλίνθων και συγκρίνετε τη διεύθυνσή της με τη διεύθυνση της διπλανής.

Στη μελέτη της που βασίζεται στην αποτύπωση, η Dilrabo Tosheva δίνει εξωτερικές διαστάσεις κάτοψης 10,8 επί 10,7 μέτρα και εσωτερικές διαστάσεις 7,20 επί 7,20 μέτρα. Αναφέρει δύο συνηθισμένες διαστάσεις πλίνθων, 23 επί 23 επί 3 εκατοστά και 24 επί 24 επί 3,5 εκατοστά. Καταγράφει επίσης πλήρωση με θραύσματα λίθων και λάσπη ανάμεσα στις δύο πλίνθινες παρειές του τοίχου. Οι μετρήσεις αφορούν διαφορετικά μέρη του μνημείου. Χρησιμοποιήστε μια γενική όψη για το εξωτερικό περίγραμμα, μια κάτοψη για τη σύγκριση των εσωτερικών και εξωτερικών ορίων και μια κοντινή λήψη για τις εκτεθειμένες πλίνθους. Η φωτογραφία μίας παρειάς δείχνει την επιφάνεια, ενώ η μελέτη περιγράφει τη σύνθεση του τοίχου.

Το τόξο της εισόδου και η πάνω σειρά τόξων

Το κύριο τόξο βρίσκεται στη μέση κάθε όψης. Ψηλότερα υπάρχει μια σειρά από πολύ μικρότερα τόξα. Η καταχώριση Iran Turan του Πανεπιστημίου του Λέιντεν περιγράφει δέκα μικρά τόξα σε κάθε πλευρά και διακόσμηση από στόκο στους λεπτούς κιονίσκους. Το Archnet συσχετίζει την εξωτερική τοξοστοιχία με στοά στο εσωτερικό. Όταν περιγράφετε τους κιονίσκους, αναφέρετε τη θέση τους και το υλικό της διακόσμησής τους. Η πλινθοδομή του κύριου τοίχου μπορεί να σημειωθεί σε ξεχωριστό σημείο της όψης.

Μετρήστε τα ανοίγματα μιας πλευράς και ελέγξτε τα άκρα της σειράς σε μετωπική εικόνα. Σε λοξή φωτογραφία, οι σειρές δύο πλευρών μπορεί να φαίνονται ενωμένες στη γωνία. Οι κίονες που εφάπτονται στους τοίχους στις γωνίες ανήκουν στη σύνθεση του τετράγωνου όγκου. Ψηλότερα, μικρότερες θολοειδείς μορφές πλαισιώνουν την κεντρική στέγη. Μια εξωτερική φωτογραφία δείχνει τις θέσεις τους. Για τα τόξα της μετάβασης προς τον θόλο χρειάζεται εικόνα του εσωτερικού.

Τα τέσσερα ημιχώνια μέσα στον θάλαμο

Ένα ημιχώνιο γεφυρώνει τη γωνία ενός τετράγωνου χώρου. Στην Μπουχάρα, οι τέσσερις γωνιακές μεταβάσεις δημιουργούν οκτάπλευρη ζώνη κάτω από τον θόλο. Εντοπίστε τη συμβολή δύο τοίχων στο εσωτερικό και κοιτάξτε προς το τόξο που τέμνει τη γωνία πιο πάνω. Γύρω από τη βάση του θόλου, εναλλάσσονται οι περιοχές πάνω από τους τοίχους με τις περιοχές πάνω από τις γωνίες. Ο οδηγός για τα ημιχώνια και τα σφαιρικά τρίγωνα εξηγεί τις δύο μορφές κατασκευής. Μια φωτογραφία με ολόκληρο το τόξο και τους δύο τοίχους βοηθά να βρεθεί η θέση του ημιχωνίου.

Η Michailidis περιγράφει μια νεύρωση που χωρίζει κάθε ημιχώνιο σε δύο τριγωνικές περιοχές και σημειώνει διαφορετικά μοτίβα πλίνθων επάνω και κάτω. Σε μια εσωτερική φωτογραφία εντοπίστε πρώτα ολόκληρο το γωνιακό τόξο και έπειτα ακολουθήστε την κεντρική νεύρωση. Έτσι μπορείτε να βρείτε τη διακοσμητική ταινία μέσα στο μεγαλύτερο σχήμα που γεφυρώνει τη γωνία. Η άνω τοξοστοιχία και η οκτάπλευρη ζώνη έχουν επίσης χωριστές θέσεις. Μια τομή δείχνει τα σχετικά τους ύψη, ενώ μια φωτογραφία αποδίδει την υφή της επιφάνειας.

Στην εικόνα 2 της μελέτης φαίνεται μια γωνία μαζί με τα μικρά ανοίγματα επάνω της. Η Michailidis καταγράφει τετράγωνα και ρόμβους στο άνω μέρος του θαλάμου και μοτίβο πλέξης στο κάτω. Ξεχωρίζει επίσης τις νευρώσεις με ταινίες σαν σειρές μαργαριταριών από εκείνες με ρομβοειδή μοτίβα. Μια φωτογραφία μιας γωνίας τεκμηριώνει τις λεπτομέρειες αυτής της θέσης. Συμβουλευτείτε την κάτοψη και άλλες διαθέσιμες εσωτερικές λήψεις πριν αποδώσετε ένα μοτίβο και στις τέσσερις γωνίες.

Η αποκατάσταση και οι αλλαγές γύρω από το κτίσμα σε χρονολογημένες εικόνες

Η καταχώριση του Λέιντεν αναδημοσιεύει μια ταχυδρομική κάρτα με φωτογραφία που τραβήχτηκε μεταξύ 1922 και 1934. Περιέχει και μια νεότερη φωτογραφία και εξετάζει τις εργασίες του 1937–1939 υπό τη διεύθυνση του Μπορίς Ζασίπκιν, με τη συμμετοχή ντόπιων τεχνιτών όπως ο Σιρίν Μουράντοφ. Περιγράφει την αφαίρεση μεταγενέστερου επιχρίσματος και την επαναχρησιμοποίηση πλίνθων που βρέθηκαν στις ανασκαφές. Καταγράφει επίσης αλλαγές στο νεκροταφείο και στα γειτονικά σπίτια τη δεκαετία του 1930. Στη λεζάντα διατηρήστε το χρονικό διάστημα στο οποίο ανήκει η φωτογραφία της κάρτας.

Συγκρίνετε τον ίδιο τοίχο σε χρονολογημένες εικόνες, όταν το αρχείο τον ταυτοποιεί. Αντιστοιχίστε τις γωνίες και το μεγάλο άνοιγμα πριν εξετάσετε τους αρμούς του κονιάματος. Ο φωτισμός, η απόσταση και η ποιότητα εκτύπωσης μπορούν να αλλάξουν την όψη ενός αρμού. Συνδέστε κάθε ισχυρισμό για πλίνθους που αντικαταστάθηκαν ή ξαναχρησιμοποιήθηκαν με την τεκμηρίωση των εργασιών. Ο οδηγός για τη συντήρηση του Μεγάλου Τεμένους της Τζενέ εξετάζει διαφορετικό κτίσμα και υλικό. Το αρχείο της αποκατάστασης στην Μπουχάρα αφορά μνημείο από οπτόπλινθους.

Χρονολόγηση της κατασκευής και στοιχεία για τις ταφές

Το Archnet δίνει περίοδο κατασκευής από το 892 έως το 942 και εξετάζει την ολοκλήρωση πριν από το 943. Χρησιμοποιεί μια πράξη βακουφίου για να διερευνήσει αν το μαυσωλείο είχε ενδεχομένως παραγγελθεί για τον πατέρα του Ισμαήλ. Η Michailidis περιγράφει το σωζόμενο κείμενο ως αντίγραφο του 16ου αιώνα μιας πράξης του 10ου αιώνα. Αναφέρει επίσης ξύλινη πινακίδα που συνδέεται με τον Νασρ Β΄, ο οποίος πέθανε το 943, και θεωρεί πιθανό να τάφηκε εδώ ο Ισμαήλ. Τα στοιχεία αφορούν διαφορετικές ερωτήσεις για το κτίσμα, τους χορηγούς και τις ταφές. Ο οδηγός για τις πράξεις βακουφίων εξηγεί τι μπορεί να περιέχει μια πράξη και πώς συνδέεται με τη χρήση ενός κτιρίου.

Η επανεξέταση του μαυσωλείου από την Dilrabo Tosheva χρησιμοποιεί σχέδιο του χώρου, επιγραφές, πράξεις βακουφίων και συγκριτικό αρχαιολογικό υλικό. Η ερευνήτρια εξετάζει πιθανά πρότυπα και αντιτίθεται στην απόδοση όλων των στοιχείων σε μία μόνο οικοδομική παράδοση. Η Michailidis δίνει τη δική της ερμηνεία για τη χορηγία του Ισμαήλ και τη χρήση περσικών μορφών και μορφών της Κεντρικής Ασίας. Αναφέρετε ποια ερευνήτρια διατυπώνει κάθε ερμηνεία. Τις πλίνθους, τα τόξα και τα ημιχώνια μπορείτε να τα περιγράψετε απευθείας από τα σχέδια και τις φωτογραφίες.

Πώς να γράψετε λεζάντα με το κατάλληλο τεκμήριο

Δηλώστε αν η εικόνα δείχνει όψη, εσωτερικό, τομή ή χρονολογημένη αρχειακή λήψη. Επιλέξτε ένα ευδιάκριτο στοιχείο. Δώστε κλίμακα ή προσανατολισμό εφόσον τα παρέχει η πηγή. Για ένα τόξο στο μέσο του τοίχου, σημειώστε τη θέση του. Για ένα τόξο που γεφυρώνει εσωτερική γωνία, δείξτε και τους δύο τοίχους. Σε συγκριτικές εικόνες, η επάνω τοξοστοιχία βρίσκεται ευκολότερα όταν φαίνεται η σειρά των ανοιγμάτων.

Η καταχώριση Παγκόσμιας Κληρονομιάς για το ιστορικό κέντρο της Μπουχάρας περιλαμβάνει το μαυσωλείο στα πρώιμα μνημεία που σώζονται στην πόλη. Η έκθεση του Ουζμπεκιστάν για την κατάσταση διατήρησης το 2016 περιγράφει αλλαγή της προστατευόμενης ζώνης που συμπεριέλαβε το μαυσωλείο και τη δεξαμενή. Η έκθεση τεκμηριώνει ένα σύγχρονο όριο διαχείρισης. Για το παλαιότερο κτίσμα, τις ανασκαφές ή τις επισκευές χρησιμοποιήστε τις ανάλογες αρχιτεκτονικές, αρχαιολογικές ή αναστηλωτικές πηγές. Αν συνδέσετε κάθε πηγή με το στοιχείο που περιγράφει, ο αναγνώστης μπορεί να επαληθεύσει την εικόνα και τη λεζάντα χωριστά.

Αρχιτεκτονικά τεκμήρια και μελέτες