Πώς διαβάζουμε τις ισλαμικές σφραγίδες και τα αποτυπώματά τους

Πώς διαβάζουμε τις ισλαμικές σφραγίδες και τα αποτυπώματά τους

Muslim Post Editorial Desk@muslimpost
0

Ξεχωρίστε τη μήτρα από το αποτύπωμα, συγκρίνετε δαχτυλίδια και σφραγίδες με λαβή και δείτε τι μαρτυρούν ονόματα και χρονολογίες σε χειρόγραφα.

Η μήτρα της σφραγίδας είναι το εργαλείο που φέρει το σχέδιο. Αποτύπωμα είναι το ίχνος που αφήνει το σχέδιο όταν μεταφέρεται σε υλικό όπως το χαρτί, ο πηλός ή το κερί. Το δαχτυλίδι-σφραγίδα είναι ένας τρόπος στερέωσης της μήτρας. Τα γράμματα στην επιφάνεια σφράγισης μπορεί να έχουν χαραχθεί κατοπτρικά, ώστε στο αποτύπωμα να φαίνονται με τη συνηθισμένη τους φορά. Σε έναν μουσειακό κατάλογο η σύντομη ονομασία «σφραγίδα» μπορεί να αφορά και το εργαλείο και το ίχνος. Ελέγξτε πρώτα το υλικό και το σχήμα, και μετά ποια όψη παρουσιάζει η φωτογραφία.

Ορισμένα αντικείμενα δίνουν διαφορετικές ενδείξεις για σύγκριση. Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης έχει ένα δαχτυλίδι-σφραγίδα με κατοπτρικά χαραγμένο όνομα. Το Μουσείο Ashmolean έχει ένα αιγυπτιακό αποτύπωμα σε πηλό με δυσανάγνωστη επιγραφή στην περιφέρεια και μια ορειχάλκινη μήτρα με σταθερή λαβή. Μια μελέτη της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν δείχνει πώς ένα αποτύπωμα σε χειρόγραφο βοηθά στην αναγνώριση ενός προσώπου όταν το ίδιο όνομα εμφανίζεται και σε άλλα τεκμήρια.

Γιατί η χάραξη διαβάζεται μερικές φορές ανάποδα

Φανταστείτε ένα μικρό σχέδιο με ένα φύλλο στη μια πλευρά ενός βλαστού. Αν η άκρη του φύλλου δείχνει προς τα αριστερά όταν κοιτάζετε κατά μέτωπο τη μήτρα, στο αποτύπωμα θα δείχνει προς τα δεξιά. Το ίδιο συμβαίνει με τη θέση και το σχήμα των γραμμάτων. Ένα όνομα μπορεί λοιπόν να αναγνωρίζεται δύσκολα ακόμη και σε καλοδιατηρημένη μήτρα. Ένα μουσείο μπορεί να παρουσιάσει τη φωτογραφία της χάραξης δίπλα σε μια εικόνα που ακολουθεί τη φορά του αποτυπώματος. Η λεζάντα εξηγεί ποια όψη βλέπετε.

Το δαχτυλίδι 41.160.280 του Μητροπολιτικού φέρει χαραγμένο λίθο από λάπις λάζουλι στην υποδοχή του. Ο κρίκος είναι από κατεργασμένο, επιχρυσωμένο ασήμι με μαύρο ένθετο διάκοσμο. Το μουσείο διαβάζει στον μπλε λίθο το όνομα Hajji Muhammad ibn Mahmud και αναφέρει ότι χαράχθηκε κατοπτρικά. Τοποθετεί το δαχτυλίδι πιθανότατα στον 16ο αιώνα και δίνει ως τόπο κατασκευής την Κεντρική Ασία ή το Ιράν. Ο κατάλογος αφήνει ανοιχτές και τις δύο δυνατότητες. Η ανάγνωση του ονόματος δεν αρκεί για να επιλεγεί ένας από τους δύο τόπους.

Σε μια κοντινή φωτογραφία εντοπίστε πρώτα το περίγραμμα του λίθου και μετά τα γράμματα μέσα του. Μια φωτογραφία ολόκληρου του δαχτυλιδιού δείχνει πώς ο λίθος στερεώνεται στον κρίκο. Μια λεπτομέρεια της υποδοχής δείχνει τη διάταξη των γραμμάτων. Η περιφέρεια του αποτυπώματος μπορεί να είναι πιο αχνή από το κέντρο, αν η επαφή με το υλικό ήταν άνιση. Μια ομάδα γραμμάτων μπορεί να παραμένει αναγνώσιμη όταν λείπει μέρος του περιγράμματος.

Δαχτυλίδια, σταθερές λαβές και περιστρεφόμενες υποδοχές

Ο κρίκος του δαχτυλιδιού περιβάλλει το δάχτυλο. Η υποδοχή μπορεί να κρατά τη χαραγμένη επιφάνεια ή να σχηματίζει η ίδια αυτή την επιφάνεια. Μια σταθερή λαβή υψώνεται πάνω από τη βάση, ώστε η λαβή και η κάτω επιφάνεια να εξετάζονται ξεχωριστά. Οι κατασκευές αυτές φέρνουν τη χάραξη σε επαφή με άλλο υλικό. Ένας αποσπασμένος λίθος μπορεί να διατηρεί το υλικό και τη χάραξή του, ενώ η αρχική στερέωση παραμένει άγνωστη. Η πλάγια φωτογραφία δείχνει ποια μέρη σώζονται.

Το αντικείμενο EAX.3445 στο Ashmolean είναι εγχάρακτη ορειχάλκινη μήτρα με ωοειδή βάση και μικρή, διακοσμητική σταθερή λαβή. Ο κατάλογος περιγράφει μια γραμμή ενωμένης γραφής και μια χρονολογία από κάτω. Το περίγραμμα της λαβής αποτελεί μέρος της πλάγιας όψης του αντικειμένου. Για σύγκριση με αποτύπωμα, εξετάστε την ωοειδή κάτω επιφάνεια και τη χάραξη. Σε φωτογραφία από ψηλά, η λαβή μπορεί να καταλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος της εικόνας από τη μικρή επιφάνεια με το σχέδιο.

Η οθωμανική σφραγίδα M.2002.1.561 του Μουσείου Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες, από τα τέλη του 19ου αιώνα, δείχνει άλλη κατασκευή. Η χρυσή υποδοχή συγκρατεί διαφανή κρύσταλλο χαλαζία που περιστρέφεται γύρω από άξονα. Έτσι μία από τις τρεις χαραγμένες επιφάνειες μπορεί να έρθει σε θέση σφράγισης. Το μουσείο αποδίδει το αντικείμενο στον σουλτάνο Abdülhamid II και περιγράφει διαφορετικές μορφές του ονόματός του σε γραφή nastaʿliq στις τρεις όψεις. Ερμηνεύει τον μικρό κρίκο στην κορυφή ως ένδειξη ότι η σφραγίδα πιθανώς φοριόταν σε αλυσίδα. Κάθε όψη μπορεί να αφήσει διαφορετικό αποτύπωμα με την ίδια υποδοχή και τον ίδιο κρίκο. Για τα σχήματα των γραμμάτων δείτε τον οδηγό των μορφών της αραβικής καλλιγραφίας.

Τι διατηρούν ο πηλός και το χαρτί

Ένα σφράγισμα σε πηλό έχει δικό του σχήμα και πάχος. Η μπροστινή όψη μπορεί να διατηρεί μέρος του σχεδίου. Η περιφέρεια και η πίσω όψη μπορούν να δώσουν πληροφορίες για το υλικό που δέχθηκε το αποτύπωμα. Ένα αποτύπωμα σε χαρτί βρίσκεται μέσα στη διάταξη μιας συγκεκριμένης σελίδας. Ένα αποτύπωμα στο περιθώριο εξετάζεται μαζί με τα γειτονικά σημειώματα, τις πρώτες ή τελευταίες γραμμές του κειμένου και τα άλλα σημάδια. Η μεγέθυνση αναδεικνύει το σχέδιο. Η πλήρης σελίδα δείχνει τη θέση του.

Το EAX.3463 του Ashmolean είναι αιγυπτιακό σφράγισμα από πηλό που δέχθηκε αποτύπωμα και ψήθηκε. Το μουσείο το χρονολογεί στον 8ο ή τον 9ο αιώνα. Έχει πλάτος περίπου 1,5 εκατοστό, σχεδόν κυκλικό ωοειδές περίγραμμα και κυρτή πίσω όψη. Ο κατάλογος περιγράφει κουφική γραφή γύρω από ένα κεντρικό άστρο και επισημαίνει ότι η ανάγνωση είναι αβέβαιη. Μπορούμε να περιγράψουμε το άστρο ακόμη και χωρίς ασφαλή ανάγνωση. Η καταχώριση αναφέρει το αποτύπωμα και το υλικό του, χωρίς να προσδιορίζει κάποιο σωζόμενο στοιχείο που παραμένει προσκολλημένο.

Το μελάνι στο χαρτί αφήνει διαφορετικό ίχνος. Μπορείτε να καταγράψετε ανοιχτές και σκούρες περιοχές και να σημειώσετε ποιες γραμμές είναι ευκρινείς, αχνές ή διακεκομμένες. Το χρώμα σε μια ψηφιακή εικόνα εξαρτάται από τον φωτισμό, την επιφάνεια και την κατάσταση του αποτυπώματος. Για να προσδιοριστεί η σύσταση του μελανιού χρειάζονται επιπλέον στοιχεία. Στον οδηγό για τα μελάνια των ισλαμικών χειρογράφων υπάρχουν παραδείγματα για τη διάκριση του ορατού χρώματος από το αναγνωρισμένο υλικό.

Σε ποιο γεγονός αναφέρεται η χρονολογία;

Το Ashmolean χρονολογεί την ορειχάλκινη μήτρα με σταθερή λαβή στο 1331 της Εγίρας, δηλαδή στα έτη 1912–1913, με βάση τη χάραξη στην κάτω επιφάνεια. Παρουσιάζει επίσης πληροφορίες από παλιά ετικέτα επάνω στο αντικείμενο, η οποία αναφέρει αγορά τον Ιούνιο του 1916. Η πρώτη χρονολογία προέρχεται από το σχέδιο της βάσης. Η δεύτερη αφορά τη μεταγενέστερη ιστορία του αντικειμένου. Η ετικέτα συνδέει επίσης τη σφραγίδα με μέλος της ακτοφυλακής κοντά στο Μπόντρουμ. Το μουσείο αποδίδει αυτή την πληροφορία στην ετικέτα.

Η καταχώριση της Ισλαμικής Αίθουσας του Βρετανικού Μουσείου περιγράφει το 1878,1220.10 ως σφραγίδα από καρνεόλη, διαστάσεων 2,60 επί 3,00 εκατοστά, που αποκτήθηκε το 1878. Η δημόσια καταχώριση δεν δίνει χρόνο κατασκευής. Αν τη συγκρίνετε με τη χρονολογημένη μήτρα του Ashmolean, γράψτε το πεδίο από το οποίο προέρχεται κάθε χρονολογία. «Αποκτήθηκε το 1878» και «φέρει χάραξη του 1331 της Εγίρας» είναι δύο χρήσιμα δεδομένα. Η χρονολογία ενός συγκεκριμένου αποτυπώματος παραμένει ανοιχτή.

Μια χρονολογία μπορεί να είναι μέρος του σχεδίου που πέρασε στο αποτύπωμα. Η ημερομηνία αντιγραφής του χειρογράφου μπορεί να προέρχεται από άλλο σημείο, όπως το καταληκτικό σημείωμα, τον κολοφώνα. Κρατήστε χωριστές τις δύο χρονολογίες στην περιγραφή της σελίδας. Όταν η πηγή δίνει αντιστοίχιση ημερολογίων, σημειώστε την δίπλα στην αρχική ημερομηνία. Οι λέξεις «πιθανότατα» και «περίπου» πρέπει να συνοδεύουν το γεγονός που προσδιορίζουν.

Πώς ένα αποτύπωμα φωτίζει την ιστορία ενός χειρογράφου

Η Evyn Kropf συγκρίνει στοιχεία από δύο περσικά χειρόγραφα σε μελέτη για τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν. Ο κολοφώνας του Isl. Ms. 350, που φυλάσσεται στο Μίσιγκαν, αναφέρει ότι το αντίγραφο ολοκληρώθηκε στο Δελχί γύρω στον Φεβρουάριο του 1744, το 1156 της Εγίρας, κατόπιν εντολής του Shīr Jang Bahādur. Άλλο χειρόγραφο, το Suppl. pers. 288 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας, φέρει αποτύπωμα στο εμπρός μέρος του πρώτου φύλλου δίπλα σε σημείωμα απογραφής. Η Kropf διαβάζει το όνομα Muʿizz al-Dawlah Shīr Jang Bahādur και το 1172 της Εγίρας, που αντιστοιχεί στο 1758–1759.

Οι συμβατές χρονολογίες και το ιστορικό πλαίσιο επιτρέπουν να συνδεθεί το πρόσωπο του γαλλικού αποτυπώματος με τον εντολέα που αναφέρει ο κολοφώνας του Μίσιγκαν. Η ταύτιση στηρίζεται σε δύο ξεχωριστά τεκμήρια. Στο Μίσιγκαν είναι ο κολοφώνας και στο γαλλικό χειρόγραφο το αποτύπωμα με το γειτονικό σημείωμα. Η μελέτη παρουσιάζει ως πιθανή και μια πληρέστερη ταύτιση του ιστορικού προσώπου. Ποια μήτρα άφησε το αποτύπωμα και πώς άλλαξαν χέρια τα χειρόγραφα είναι ζητήματα που απαιτούν άλλα στοιχεία.

Όταν αναφέρετε ένα αποτύπωμα, γράψτε μαζί τον κωδικό του χειρογράφου και τον αριθμό φύλλου. Μια περικομμένη εικόνα βοηθά να διαβαστούν τα γράμματα. Ο αριθμός φύλλου επιτρέπει σε άλλους αναγνώστες να βρουν ολόκληρη τη σελίδα. Τα συμφραζόμενα έχουν σημασία όταν παρόμοιο όνομα εμφανίζεται σε άλλον τόμο ή όταν μια δημοσίευση προτείνει διαφορετικές αναγνώσεις. Για άλλους τρόπους παρακολούθησης της ιστορίας ενός βιβλίου δείτε τον οδηγό προέλευσης των ισλαμικών χειρογράφων.

Τι δείχνουν το όνομα, η γραφή και το έμβλημα

Όταν ένας κατάλογος αναφέρει όνομα, ελέγξτε τι ακριβώς έχει προσδιοριστεί. Η ανάγνωση προσδιορίζει γράμματα σε μια μήτρα ή σε ένα αποτύπωμα. Η απόδοση ενός αντικειμένου ή ίχνους σε ιστορικό πρόσωπο απαιτεί πρόσθετα στοιχεία. Το ποιος κρατούσε ή χρησιμοποιούσε το εργαλείο σε συγκεκριμένο χρόνο είναι ξεχωριστό ερώτημα. Ο επιμελητής μπορεί να χρησιμοποιήσει το σχήμα των γραμμάτων για την ανάγνωση, τα συμφραζόμενα για την ερμηνεία και τα αρχεία απόκτησης ή χρήσης για την ιστορία του αντικειμένου.

Το Μητροπολιτικό αναφέρει το όνομα στο λάπις λάζουλι και διατηρεί τις επιφυλάξεις για χρόνο και τόπο κατασκευής. Στο αιγυπτιακό πήλινο σφράγισμα του Ashmolean αναγνωρίζονται ο τύπος γραφής και το σχέδιο, ενώ η ανάγνωση παραμένει αβέβαιη. Το παράδειγμα του Μίσιγκαν δίνει ιστορικό πλαίσιο σε ένα όνομα μέσα από σύγκριση χρονολογημένου αποτυπώματος με ξεχωριστή αναφορά στην παραγγελία. Μια σύντομη λεζάντα μπορεί να κρατήσει τον βαθμό βεβαιότητας κάθε περίπτωσης και να κατονομάσει ιδιοκτήτη μόνο όταν υπάρχουν σχετικά τεκμήρια.

Ένα σχέδιο μπορεί να έχει δική του ονομασία. Η οθωμανική τούγρα είναι το καλλιγραφικό έμβλημα ενός ηγεμόνα. Όταν ένας κατάλογος αναγνωρίζει μια τούγρα σε έγγραφο, έχει προσδιορίσει το είδος του σχεδίου. Το υλικό και η περιγραφή της τεχνικής βοηθούν να καταλάβουμε πώς βρέθηκε εκεί. Αντίστοιχα, η αναγνώριση της γραφής nastaʿliq αφορά τη μορφή των γραμμάτων. Η ανάγνωση προσδιορίζει τις λέξεις. Για έγγραφα που έχουν ως κεντρικό θέμα το ίδιο το έμβλημα, δείτε τον οδηγό για την οθωμανική τούγρα.

Πώς να συγκρίνετε δύο εικόνες καταλόγου

Κοιτάξτε ολόκληρο το αντικείμενο ή ολόκληρη τη σελίδα πριν μεγεθύνετε τα γράμματα. Σημειώστε το μουσείο ή τη βιβλιοθήκη, τον αριθμό αντικειμένου ή τον κωδικό χειρογράφου, το υλικό και τις διαστάσεις. Καταγράψτε αν η εικόνα δείχνει μήτρα, αποτύπωμα, μεταγενέστερο εκμαγείο ή φωτογραφία με αντιστροφή για ανάγνωση. Αν η μήτρα έχει πολλές όψεις, χρησιμοποιήστε τον αριθμό της εικόνας ή τη λεζάντα για να δείξετε ποια κοιτάζετε. Σημειώστε όποια περιστροφή ή αντιστροφή εφαρμόσατε.

Χρησιμοποιήστε χαρακτηριστικά που εντοπίζονται και στις δύο εικόνες. Ένα εξωτερικό πλαίσιο και ένα ασύμμετρο στολίδι βοηθούν να συμφωνήσει η φορά πριν συγκρίνετε σχήματα και διαστήματα γραμμάτων. Παρατηρήστε πού βρίσκονται τα γράμματα σε σχέση με το πλαίσιο, καθώς και τις επιμέρους γραμμές. Μια γωνία που λείπει μπορεί να οφείλεται στην κατάσταση του υλικού ή σε άνιση επαφή. Παρόμοια ονόματα μπορούν να εμφανίζονται σε διαφορετικά πλαίσια. Η οπτική ομοιότητα έχει περισσότερο βάρος όταν συμφωνούν επίσης οι διαστάσεις και τα αρχεία.

Γράψτε μια περιγραφή που μένει στα τεκμήρια. Για ένα αποσπασμένο αντικείμενο μπορεί να αρκεί ένας χαραγμένος λίθος με την ανάγνωση του καταλόγου και αδιευκρίνιστη αρχική στερέωση. Για ένα σημάδι σε χειρόγραφο μπορείτε να αναφέρετε το φύλλο, τη χρονολογία της βιβλιοθήκης και το σημείωμα στο περιθώριο. Ο οδηγός της Archives and Records Association εξηγεί γιατί η περιγραφή του αποτυπώματος καταγράφεται μαζί με την εικόνα ολόκληρου του εγγράφου όταν αυτό σώζεται. Έτσι μπορούν άλλοι αναγνώστες να ελέγξουν την ερμηνεία.

Μουσειακές και αρχειακές πηγές