پىرى رېئىس ۋە كىتاب-ى بەھرېيە: ئىشلىتىلگەن دېڭىز خەرىتىسى
پىرى رېئىسنىڭ كىتاب-ى بەھرېيە ئەسىرى دېڭىزچىلار ئۈچۈن قانداق يول كۆرسەتكۈچ بولغانلىقى ۋە خەرىتىلەرنىڭ ئەھمىيىتى.
پىرى رېئىس ئوسمانلى دېڭىزچىسى بولۇپ، ئۇنىڭ كىتاب-ى بەھرېيە دېڭىز خەرىتىلىرى بىلەن يول كۆرسەتمىلىرىنى بىرلەشتۈرگەن. بۇ ئەسەر پەقەت خەرىتە ئەمەس، بەلكى ئەمەلىي سەپەر ئۈچۈن يېزىلغان.
مۇقاۋا سۈرىتى سۈنئىي ئەقىل ياردىمىدە ئىجاد قىلىنغان تارىخىي قايتا تەسۋىر بولۇپ، مەلۇم بىر يادىكارلىق، ئۇستا ياكى ئەسەرنىڭ فوتوسى ئەمەس.
ماتېرىيال، قۇرۇلۇش ۋە ئىشلىتىش
خەرىتىلەر دەريالار، باتۇقلار ۋە يەرلىك بەلگىلەرنى كۆرسىتىدۇ. يازما يول كۆرسەتمىلەر دېڭىز شامالى ۋە خەۋپ-خەتەرلەرنى چۈشەندۈرىدۇ. بۇ بىرلىكتە دېڭىزچىلارغا يول كۆرسىتىدۇ.
قانداق توغرا تونۇيمىز؟
كۆپىنچە كىشىلەر خاتا چۈشىنىدۇكى، بۇ خەرىتىلەر ھازىرقى زامان ئېنىقلىقىدا ئەمەس. پىرى رېئىس ئۆزىنىڭ تەجرىبىسى ۋە باشقا مەنبەلەرنى بىرلەشتۈرگەن. ئۇنىڭ مەقسىتى سەپەر ئۈچۈن ئەمەلىي ياردەم بېرىش.
مەنبەلەر
- Library of Congress: Piri Reis, Book on Navigation — digitized manuscript and catalog record.
- Library of Congress: The Oldest Map of America Drawn by Piri Reis — a historical report and reproduction of the 1513 fragment.
- Istanbul University Press: Celestial Navigation in Ottoman Maritime Sources — practical navigation context for Piri Reis.
