Dżami al-tawarich: Uniwersalna historia z Tebrizu
Jak zespół pod kierunkiem Raszida al-Dina zebrał źródła o Mongołach, dokonał przekładów i stworzył ilustrowane dzieło dla dworu Ilchanidów.
Dżami al-tawarich (Jami al-Tawarikh), czyli „Zbiór kronik”, to monumentalne dzieło historyczne zamówione na początku XIV wieku przez dwór Ilchanidów w Persji. Kompilacją kierował wezyr Raszid al-Din, tworząc w Tebrizie niezwykle ambitną, wielotomową syntezę dziejów różnych ludów i dynastii Eurazji.
Okładka jest oryginalną rekonstrukcją historyczną wykonaną z pomocą AI, a nie fotografią konkretnego zabytku, warsztatu lub obiektu.
Materiał, konstrukcja i użycie
Praca nad manuskryptem w wyspecjalizowanym skryptorium Rab-i Raszidi miała charakter wysoce zespołowy. Raszid al-Din konsultował się z mongolskimi znawcami genealogii, uczonymi chińskimi, kashmiri buddyjskimi oraz chrześcijańskimi duchownymi, a skrybowie i malarze stworzyli unikalny język wizualny łączący tradycje chińskie, perskie, arabskie i bizantyjskie.
Jak rozpoznać poprawnie
Choć dzieło to imponuje rozmachem, nie należy go traktować jako nowoczesnej, obiektywnej historii powszechnej. Był to projekt imperialny, mający na celu legitymizację władzy Ilchanidów poprzez powiązanie ich z wielkimi rodami przeszłości, a przedstawienia rywalizujących dynastii były starannie kalibrowane pod kątem interesów politycznych patronów.
Źródła
- The Met: Folios from the Jami al-Tawarikh — commission, volumes, translations and image sources.
- University of Edinburgh: Jami al-Tawarikh — 1314 manuscript, production and provenance.
- UNESCO Memory of the World: Jami al-Tawarikh — global scope and surviving manuscripts.
