Ο Ιλχάμ Τοχτί είναι ένας διακεκριμένος Ουιγούρος οικονομολόγος, δημόσιος διανοούμενος και υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο οποίος εκτίει επί του παρόντος ισόβια κάθειρξη στην Κίνα. Υπήρξε καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Minzu (πρώην Κεντρικό Πανεπιστήμιο Εθνοτήτων) στο Πεκίνο, όπου επικεντρώθηκε στην έρευνα των σχέσεων Ουιγούρων-Χαν και υποστήριξε την εφαρμογή των νόμων περί περιφερειακής αυτονομίας στην Κίνα.
Ο Τοχτί απέρριπτε σταθερά τον αυτονομισμό και τη βία, προωθώντας αντ' αυτού τον ειρηνικό διάλογο, τη συμφιλίωση και την κατανόηση μεταξύ των Ουιγούρων και του κινεζικού πληθυσμού Χαν. Το 2006, ίδρυσε τον ιστότοπο "Uighur Online" (Uighurbiz.net), μια δίγλωσση πλατφόρμα που παρείχε ένα φόρουμ για συζητήσεις σχετικά με κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα που επηρεάζουν την κοινότητα των Ουιγούρων. Μέσω αυτής της πλατφόρμας, άσκησε κριτική στις κυβερνητικές πολιτικές στην Αυτόνομη Περιοχή Σιντζιάνγκ των Ουιγούρων, ιδιαίτερα όσον αφορά την απασχόληση, τα γλωσσικά δικαιώματα και τη διατήρηση του πολιτισμού.
Ο Τοχτί συνελήφθη στις 15 Ιανουαρίου 2014 και κρατήθηκε σε απομόνωση για αρκετούς μήνες. Τον Σεπτέμβριο του 2014, μετά από μια διήμερη δίκη που διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών, καταδικάστηκε για "αυτονομισμό" σε ισόβια κάθειρξη. Η κινεζική κυβέρνηση τον κατηγόρησε ότι χρησιμοποίησε την πλατφόρμα του για να προωθήσει τον εξτρεμισμό, έναν ισχυρισμό που οι διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι υποστηρικτές του έχουν απορρίψει ευρέως ως ψευδή, χαρακτηρίζοντας τη δίκη του ως μια πολιτικά υποκινούμενη δίωξη με στόχο τη φίμωση μιας μετριοπαθούς, ειρηνικής φωνής.
Παρά τη φυλάκισή του, ο Ιλχάμ Τοχτί έχει λάβει σημαντική διεθνή αναγνώριση για τις μη βίαιες προσπάθειές του να γεφυρώσει τα εθνοτικά χάσματα. Τιμήθηκε με το Βραβείο Ζαχάρωφ από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2019 για το "ακούραστο έργο του για την προώθηση του διαλόγου και της κατανόησης μεταξύ των Ουιγούρων και των άλλων Κινέζων". Έχει επίσης λάβει το βραβείο PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write (2014), το βραβείο Martin Ennals για υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (2016), το Διεθνές Βραβείο Ελευθερίας της Liberal International (2017) και το Βραβείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βαϊμάρης (2017). Έχει προταθεί πολλές φορές για το Νόμπελ Ειρήνης.
Η υπόθεσή του έχει καταστεί εμβληματική για την ευρύτερη καταστολή των Ουιγούρων διανοουμένων και των μετριοπαθών φωνών στην περιοχή Σιντζιάνγκ, προσελκύοντας τη συνεχή προσοχή κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών και υπέρμαχων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο.