Πώς τα ταξίδια του Ιμπν Μπατούτα έγιναν η Ρίχλα
Τα ταξίδια του Ιμπν Μπατούτα το 1325–1354, η σύνταξη της Ρίχλα το 1355–1356 και τα χειρόγραφα: ποιες διαδρομές τεκμηριώνονται και ποιες επισκέψεις αμφισβητούνται;
Τα ταξίδια και το βιβλίο με μια ματιά
| Ερώτημα | Τι υποστηρίζουν τα τεκμήρια |
|---|---|
| Από πού ξεκίνησε; | Από την Ταγγέρη του δυτικού Μαγκρέμπ, με αρχικό σκοπό να επισκεφθεί τη Μέκκα και τη Μεδίνα. |
| Πότε αναχώρησε; | Τη 2η ημέρα του Ρατζάμπ, το έτος 725 της Εγίρας· η συμβατική μετατροπή δίνει 14 Ιουνίου 1325. |
| Πότε τελείωσαν τα ταξίδια; | Στις αρχές του 1354. Η επιστροφή στο Μαρόκο το 1349 δεν ήταν η τελευταία διαδρομή. |
| Ποιος δημιούργησε τη σωζόμενη αφήγηση; | Ο Ιμπν Μπατούτα έδωσε την ταξιδιωτική αφήγηση και ο Ιμπν Τζουζάι διαμόρφωσε το γραπτό έργο υπό την αιγίδα του Άμπου Ινάν. |
| Είναι εξίσου βέβαιες όλες οι επισκέψεις; | Όχι. Κάθε τμήμα χρειάζεται έλεγχο χρονολογίας, γεωγραφίας, κειμενικών δανείων και άλλων μαρτυριών. |
| Τι σημαίνει η γνωστή συνολική απόσταση; | Περίπου 75.000 αγγλικά μίλια, δηλαδή περίπου 120.000 χιλιόμετρα: ανασύνθεση της διαδρομής, όχι μέτρηση του 14ου αιώνα. |
Η διάκριση ανάμεσα στο ταξίδι και στη σωζόμενη περιγραφή του εξηγεί μεγάλο μέρος της αξίας του βιβλίου. Ένας ταξιδιώτης μπορεί να θυμάται με ακρίβεια μια συνομιλία και να συγχέει μια ημερομηνία. Ένας επιμελητής μπορεί να διασώσει χρήσιμη τοπική πληροφορία ενσωματώνοντας παράλληλα παλαιότερη γραμματεία. Η βεβαιότητα επομένως αφορά συγκεκριμένους ισχυρισμούς και διαδρομές, όχι μία συνολική ετυμηγορία για όλο το έργο.
Από το προσκύνημα σε πολύ μεγαλύτερη διαδρομή
Η αρχή της Ρίχλα κατονομάζει την Ταγγέρη και δίνει την ημέρα αναχώρησης με το ισλαμικό ημερολόγιο. Είναι διαθέσιμη σε επιλογή από τη μετάφραση του H. A. R. Gibb του 1929, μέσω του Medieval Sourcebook του Fordham. Περιγράφει επίσης τον πόνο του αποχωρισμού από τους γονείς και την αρχική απουσία συνταξιδιωτών. Αυτό το προσωπικό ξεκίνημα δεν σημαίνει ότι όλη η συνέχεια ήταν μοναχική. Σύντομα ο Ιμπν Μπατούτα συνδέθηκε με άλλους ταξιδιώτες, εμπόρους και επίσημες συνοδείες.
Αρχικός στόχος ήταν το χατζ, όχι μια προγραμματισμένη περιήγηση σε ορισμένο αριθμό σημερινών χωρών. Ευκαιρίες, συμβουλές, κίνδυνοι, ασθένεια και ισχυροί προστάτες άλλαζαν επανειλημμένα την πορεία. Στο αιγυπτιακό τμήμα, μια σύγκρουση κατέστησε αδύνατη τη σχεδιαζόμενη διάπλευση της Ερυθράς Θάλασσας από το Aydhab. Η αφήγηση ακολουθεί τότε επιστροφή προς το Κάιρο και ταξίδι μέσω Συρίας προς το Χιτζάζ. Μια ευθεία Ταγγέρη–Μέκκα θα εξαφάνιζε αυτό το ουσιώδες παράδειγμα προσαρμογής της διαδρομής στις τοπικές συνθήκες.
Προσοχή χρειάζεται και το ημερολόγιο. Η αφήγηση εκφράζει την ηλικία σε σεληνιακά έτη, ενώ ο υπολογισμός με ηλιακά έτη δίνει διαφορετικό αριθμό. Παρόμοια προβλήματα επηρεάζουν μεταγενέστερες ημερομηνίες. Όταν οι εκδόσεις διαφωνούν για μία ημέρα, πρέπει να διατηρείται το αρχικό ισλαμικό δεδομένο και να δηλώνεται η μετατροπή που χρησιμοποιείται. Περισσότερα ψηφία δεν εγγυώνται πιο ακριβή ιστορική γνώση.
Ένα χρονολόγιο με διαφορετικούς βαθμούς βεβαιότητας
| Περίοδος | Κύρια φάση | Πώς διαβάζεται |
|---|---|---|
| 1325–1326 | Βόρεια Αφρική, Αίγυπτος, Συρία και πρώτο προσκύνημα στη Μέκκα | Η αναχώρηση χρονολογείται ρητά· το κείμενο περιλαμβάνει καθυστερήσεις και αλλαγή της αιγυπτιακής διαδρομής. |
| 1326–1327 | Ιράκ και δυτική Περσία, με Βαγδάτη και Ταμπρίζ, κατόπιν νέο προσκύνημα | Η αφήγηση περιγράφει μετακινήσεις με επίσημες συνοδείες και το προσκυνηματικό καραβάνι της Βαγδάτης. |
| Τέλη της δεκαετίας του 1320–αρχές της δεκαετίας του 1330 | Νέες παραμονές στη Μέκκα και ταξίδια γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα, την Αραβία και την Ανατολική Αφρική | Πρόκειται για ευρύτερη φάση· δεν έχει κάθε επιμέρους διαδρομή αδιαμφισβήτητη σύγχρονη χρονολόγηση. |
| Αρχές της δεκαετίας του 1330 | Ανατολία, Μαύρη Θάλασσα και δίκτυα της Χρυσής Ορδής πριν από την πορεία προς την Ινδία | Ορισμένες αναφερόμενες παρακάμψεις, ιδίως προς το Μπουλγκάρ, αμφισβητούνται. |
| 1333–1341/1342 | Μακρά παραμονή στο Σουλτανάτο του Δελχί | Η έρευνα τον τοποθετεί στην Ινδία από το 1333· το καταληκτικό έτος εξαρτάται από την ανασύνθεση. |
| Δεκαετία του 1340 | Ινδικός Ωκεανός, Μαλδίβες και Σρι Λάνκα, με αφηγήσεις που φτάνουν προς την Κίνα | Η ύπαρξη θαλάσσιων συνδέσεων και η τεκμηρίωση κάθε προσωπικής επίσκεψης είναι διαφορετικά ερωτήματα. |
| Νοέμβριος 1349–αρχές 1354 | Επιστροφή στο Μαρόκο, κατόπιν αλ-Ανταλούς και δυτικό Σουδάν, με Μάλι το 1352–1353 | Η επιστροφή στην πατρίδα δεν τερμάτισε τα ταξίδια· η μεταγενέστερη αφρικανική διαδρομή ανήκει στον πλήρη απολογισμό. |
Ο πίνακας συγκεντρώνει ταξίδια που η αφήγηση κατανέμει σε πολλές ιστορίες. Δεν επιτρέπει υπολογισμό ημερήσιας ταχύτητας ούτε ακριβή ημέρα άφιξης σε κάθε πόλη. Μακρά εγκατάσταση, δεύτερη επίσκεψη, διακοπή λόγω ασθένειας και επιμελητική οργάνωση μπορούν να κάνουν παραπλανητική μια απλή σειρά βελών. Το δυτικό Σουδάν εδώ είναι ιστορική περιοχή νότια της Σαχάρας, όχι το σημερινό κράτος Σουδάν.
Καραβάνια, πλοία και άνθρωποι που έκαναν το ταξίδι δυνατό
Οι πρακτικές λεπτομέρειες συχνά λένε περισσότερα από ένα σύνολο χιλιομέτρων. Οι αιγυπτιακές διαδρομές περιγράφουν καταλύματα, ανεφοδιασμό και ελέγχους στα σύνορα. Οι βαγδατινές αναφέρουν έναν διοικητή που εξασφαλίζει μεταφορά και προμήθειες, καθώς και έναν επικεφαλής καραβανιού που φροντίζει τον Ιμπν Μπατούτα όταν αρρωσταίνει. Είναι αφηγήσεις μετακίνησης μέσα από σχέσεις και θεσμούς. Δεν αποδεικνύουν ότι η διέλευση πολιτικών συνόρων ήταν πάντοτε εύκολη.
Το προσκύνημα συνέδεε τον θρησκευτικό σκοπό με υλική οργάνωση: νερό, ζώα, τρόφιμα, προστασία, ώρες αναχώρησης και ηγεσία. Ο οδηγός για το μαχμάλ και το επίσημο καραβάνι του χατζ εξηγεί την τελετουργική εκπροσώπηση του ηγεμόνα μέσω ενός φορείου μεταφερόμενου σε καμήλα. Η ορατή θέση του στην πομπή δήλωνε εξουσία, ενώ διοικητές, φρουροί, οδηγοί και προσωπικό εξασφάλιζαν την καθημερινή λειτουργία. Το μαχμάλ δεν ήταν συνηθισμένο μέσο μεταφοράς επιβατών. Αυτό το πλαίσιο επίσης δεν τεκμηριώνει ότι συγκεκριμένο μαχμάλ συνόδευσε κάθε ταξίδι του Ιμπν Μπατούτα.
Η θάλασσα δημιουργούσε άλλες εξαρτήσεις. Η αναχώρηση ενός πλοίου, ο καιρός και η διαθέσιμη θέση μπορούσαν να καθορίσουν τον επόμενο προορισμό. Στην αφήγηση της Ερυθράς Θάλασσας, άγνωστα σκάφη και δύσκολες συνθήκες κάνουν αισθητό το άγχος του ταξιδιώτη. Αυτές οι παρατηρήσεις εξηγούν γιατί ένας σύγχρονος χάρτης πρέπει να διατηρεί επιστροφές, διακοπές και αλλαγές μεταφορικού μέσου. Το ταξίδι δεν ήταν αδιάκοπη πρόοδος προς την ανατολή.
Η μάθηση και η υπηρεσία στην αυλή ανήκαν στη διαδρομή
Ο Ιμπν Μπατούτα ταξίδευε ως μουσουλμάνος λόγιος, αναζητούσε μορφωμένους ανθρώπους και θρησκευτικές προσωπικότητες και εντασσόταν στην υπηρεσία αυλών. Αυτές οι ιδιότητες μπορούσαν να εξασφαλίσουν φιλοξενία και συστάσεις. Ταυτόχρονα τον τοποθετούσαν σε συγκεκριμένο κοινωνικό περιβάλλον. Ένας γνώστης του δικαίου που γινόταν δεκτός από προστάτες δεν έβλεπε μια πόλη όπως ένας αχθοφόρος, αγρότης, σκλαβωμένος άνθρωπος ή ντόπια γυναίκα.
Η Christine Chism, στο κεφάλαιο του The Cambridge Guide to Global Medieval Travel Writing, ερμηνεύει τις μεταβαλλόμενες ιδιότητές του ως τρόπο πρόσβασης σε διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα. Είναι σύγχρονη ανάγνωση του κειμένου, όχι μεσαιωνικό ταξιδιωτικό έγγραφο. Μας βοηθά να ρωτήσουμε ποια σχέση έκανε δυνατή μια συνάντηση και τι παρέμενε έξω από τον ορίζοντα του αφηγητή.
Ο οδηγός για την ιτζάζα, την άδεια διδασκαλίας και τη μετάδοση γνώσης διευκρινίζει μια ακόμη διάκριση. Η άδεια ενός δασκάλου μπορούσε να αφορά συγκεκριμένο κείμενο ή δραστηριότητα. Δεν σήμαινε αυτομάτως ενιαίο πανεπιστημιακό πτυχίο. Το πλαίσιο εξηγεί τη σημασία των κατονομαζόμενων δασκάλων και των δικτύων μάθησης χωρίς να υποθέτει ότι κάθε συνάντηση με λόγιο στη Ρίχλα παρήγαγε σωζόμενη άδεια.
Η παρατεταμένη παραμονή στο Δελχί δείχνει ιδιαίτερα καθαρά τη διαφορά ανάμεσα σε επίσκεψη και εργασία. Η Claudia Maria Tresso τοποθετεί τον Ιμπν Μπατούτα στην Ινδία επί Μουχάμαντ ιμπν Τουγκλάκ, από το 1333 μέχρι περίπου το 1341–1342. Χρόνια μέσα σε πολιτικό περιβάλλον μπορούν να αποφέρουν λεπτομερή γνώση. Η εγγύτητα στην αυλή όμως επηρεάζει επίσης όσα γνωρίζει, φοβάται και επιλέγει να αφηγηθεί κάποιος.
Η Βαγδάτη και το Μάλι δείχνουν τα όρια του βλέμματος
Στη βαγδατινή αφήγηση συνυπάρχουν καταστροφή και συνεχιζόμενη αστική δραστηριότητα. Το κείμενο περιγράφει πληγμένους θεσμούς μαζί με γέφυρες, αγορές και λουτρά. Αναφέρει ακόμη δώρα και προετοιμασίες αναχώρησης. Δεν πρέπει να συμπτυχθεί ούτε σε ευημερούσα πόλη άθικτη από την κατάκτηση ούτε σε άδειο ερείπιο χωρίς μεταγενέστερη ζωή. Μια πόλη μπορεί να χάσει την πολιτική κεντρικότητά της διατηρώντας κατοίκους, θεσμούς και δίκτυα ταξιδιών.
Ο οδηγός για την ίδρυση της Βαγδάτης και την επέκταση πέρα από την Κυκλική Πόλη προσφέρει σχετικό ιστορικό πλαίσιο. Ο κυκλικός πυρήνας δεν ήταν ολόκληρη η μητρόπολη. Η μετακίνηση της αυλής στη Σαμάρα και η μεταγενέστερη επιστροφή δείχνουν επίσης ότι πολιτικές μεταβολές και συνέχεια της πόλης έχουν διαφορετικούς ρυθμούς. Αυτό το υπόβαθρο δεν αντικαθιστά τα τεκμήρια για όσα είδε ο Ιμπν Μπατούτα τον 14ο αιώνα. Ούτε ένας πληθυσμιακός υπολογισμός άλλης εποχής μπορεί να μεταφερθεί χωρίς εξήγηση στη δική του επίσκεψη.
Η διαδρομή στο Μάλι προσφέρει άλλες παρατηρήσεις: εξόρυξη και ανταλλαγή αλατιού, οδηγούς, τρόφιμα, φιλοξενία και την αυλή του Μάνσα Σουλεϊμάν. Οι συγκρίσεις του ταξιδιώτη φανερώνουν περιέργεια αλλά και απογοήτευση. Η παρουσία του είναι πολύτιμη μαρτυρία, όμως οι δικές του προσδοκίες επηρεάζουν τις κρίσεις για δώρα, συμπεριφορές και συνήθειες γυναικών. Περιγραφή εθίμου, ηθική αξιολόγηση και εκτίμηση εμπορικής ανταλλαγής δεν είναι το ίδιο είδος πληροφορίας.
Ο οδηγός πηγών για το προσκύνημα του Μάνσα Μούσα εξετάζει το βασιλικό χατζ του 1324–1325. Ο Ιμπν Μπατούτα επισκέφθηκε το Μάλι δεκαετίες αργότερα, το 1352–1353 και μετά τον θάνατο του Μούσα. Δεν υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της διανομής χρυσού στο Κάιρο. Οι πληροφορίες για την παλαιότερη πομπή και οι παρατηρήσεις για τη μεταγενέστερη αυλή πρέπει να αξιολογούνται ξεχωριστά.
Η υλική ιστορία βοηθά επίσης να ορίσουμε το εύρος μιας σύγκρισης. Η καταχώριση του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης για ένα όργανο hoddu των Φούλμπε συζητά αναφορές του αλ-Ουμάρι και του Ιμπν Μπατούτα σε συγγενικά λαούτα στα μέσα του 14ου αιώνα. Το μουσειακό αντικείμενο και η ερμηνεία του φωτίζουν μια μουσική παράδοση. Δεν τεκμηριώνουν ολόκληρη τη διαδρομή, και το εκτιθέμενο όργανο δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως προσωπικό αντικείμενο του ταξιδιώτη.
Πώς οι αναμνήσεις έγιναν η Ρίχλα
Μετά τα ταξίδια, ο σουλτάνος Άμπου Ινάν ανέθεσε τη σύνταξη της αφήγησης και ο Ιμπν Τζουζάι εργάστηκε στη γραπτή μορφή της. Η Tresso διακρίνει την ολοκλήρωση τον Δεκέμβριο του 1355 από τελική εργασία που καταγράφεται τον Φεβρουάριο του 1356. Είναι χρονολογίες παραγωγής του βιβλίου, όχι επιπλέον χρόνια ταξιδιών. Η ακριβής κατανομή της εργασίας ανάμεσα σε αφηγητή και επιμελητή παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί.
Ο πλήρης τίτλος αποδίδεται συνήθως περίπου ως Δώρο σε όσους στοχάζονται τα θαύματα των πόλεων και τα αξιοθαύμαστα των ταξιδιών. Ο συντομότερος όρος Ρίχλα σημαίνει ταξίδι ή ταξιδιωτική αφήγηση. Το βιβλίο εντάσσεται σε λογοτεχνική πρακτική όπου περιγραφή, μάθηση, θρησκευτικές επισκέψεις, θαυμαστά περιστατικά και αναμνήσεις συναντήσεων μπορούσαν να συνθέσουν μία αφήγηση. Η προσδοκία ενός σύγχρονου τετραδίου επιτόπιας έρευνας θα έκρυβε αυτή τη μορφή γραφής.
Δεν μπορούμε να ανασυνθέσουμε πλήρες σύνολο αρχικών ταξιδιωτικών σημειώσεων από το σωζόμενο έργο. Αυτό δεν δικαιολογεί τον ισχυρισμό ότι ο Ιμπν Μπατούτα δεν χρησιμοποιούσε ποτέ σημειώσεις. Η υπερασπίσιμη διάκριση είναι ανάμεσα σε άγνωστο αρχείο εργασίας και στη μεταγενέστερη γραπτή αφήγηση που σώζεται μέσα από χειρόγραφα και εκδόσεις. Μνήμη, προφορική διήγηση, επιμελητική επιλογή και αντιγραφή δημιουργούν διαφορετικά ερωτήματα για τη μετάδοση του κειμένου.
Χειρόγραφα και εκδόσεις είναι διαφορετικά στρώματα τεκμηρίωσης
Οι Charles Defrémery και Beniamino Raffaello Sanguinetti εξέδωσαν την αραβογαλλική έκδοση από το 1853 έως το 1858. Ο κατάλογος της Bibliothèque nationale de France καταγράφει φωτομηχανική ανατύπωσή της το 1968. Πρέπει επομένως να δηλώνονται χωριστά το έτος της ανατύπωσης και τα έτη της αρχικής έκδοσης. Κανένα από αυτά δεν χρονολογεί την αναχώρηση του ταξιδιώτη ή την πρώτη σύνταξη του έργου.
Η Tresso συζητά πέντε χειρόγραφα που αποκτήθηκαν στην Αλγερία και χρησιμοποιήθηκαν για την έκδοση του 19ου αιώνα. Ο τόπος απόκτησης δεν αποδεικνύει ότι βρίσκονται και τα πέντε στην Αλγερία σήμερα. Περιγράφει το BnF Arabe 2291 ως χειρόγραφο με υπογραφή αποδιδόμενη στον Ιμπν Τζουζάι και χρονολογία Φεβρουαρίου 1356. Πρόκειται για πληροφορία από την έρευνα, όχι για συμπέρασμα προσωπικής εξέτασης του πρωτότυπου χειρογράφου.
Άλλοι χειρόγραφοι μάρτυρες είναι μεταγενέστερα αντίγραφα. Ένας μάρτυρας συνδεόμενος με τον επιμελητή και ένα μεταγενέστερο πλήρες αντίγραφο εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Ο πρώτος είναι σημαντικός για την ιστορία του κειμένου· το δεύτερο μπορεί να διασώζει αποσπάσματα ή γραφές που λείπουν από παλαιότερο ελλιπές χειρόγραφο. Η ηλικία ενός τεκμηρίου δεν το μετατρέπει σε απάντηση για κάθε φιλολογικό ερώτημα.
Η Library of Congress περιγράφει αραβική έντυπη έκδοση του 1904, ψηφιοποιημένη από υλικό της Bibliotheca Alexandrina. Ο κατάλογός της βοηθά στην ταυτοποίηση αυτής της έκδοσης. Το ψηφιοποιημένο έντυπο δεν είναι το αρχικό χειρόγραφο· οι εκατοντάδες αραβικές σελίδες του δεν αντιπαραβλήθηκαν συστηματικά για το παρόν άρθρο. Όταν συγκρίνουμε εκδόσεις, καταγράφουμε γλώσσα, μεταφραστή, επιλογή αποσπασμάτων, αρίθμηση σελίδων και επιμελητικές σημειώσεις. Μόνο τότε μπορούμε να εξετάσουμε αν μια διαφορά αφορά τη μεσαιωνική αφήγηση.
Δανεισμένες περιγραφές και αμφισβητούμενες επισκέψεις
Ο Amikam Elad υποστηρίζει στη μελέτη του ότι σημαντικά τμήματα της περιγραφής της Παλαιστίνης προέρχονται από παλαιότερη ταξιδιωτική γραφή του αλ-Αμπντάρι. Πρόκειται για συγκεκριμένη σχέση μεταξύ κειμένων. Μια δανεισμένη περιγραφή δεν μπορεί πάντοτε να θεωρείται δεύτερη ανεξάρτητη μαρτυρία αυτόπτη για κτίριο ή πρακτική. Από μόνη της όμως δεν αποδεικνύει ότι όλες οι διαδρομές ή οι παρατηρήσεις της Ρίχλα είναι επινοημένες.
Το Μπουλγκάρ προσφέρει διαφορετικό έλεγχο. Το άρθρο του Stephen Janicsek του 1929 συγκρίνει την αναφερόμενη παράκαμψη με απόσταση, διάρκεια, διελεύσεις ποταμών και απουσία αναμενόμενων λεπτομερειών. Το επιχείρημα αμφισβητεί τη συγκεκριμένη επίσκεψη. Το Μπουλγκάρ εδώ βρίσκεται στον Βόλγα και δεν είναι η σημερινή Βουλγαρία. Η χρονολογία ελέγχεται με συνδυασμό τεκμηρίων· ένα απλώς ασυνήθιστο τοπωνύμιο θα ήταν πολύ ασθενέστερη αντίρρηση.
Διαφωνίες έχουν προκαλέσει και τα κινεζικά αποσπάσματα. Οι ορατές σημειώσεις του Elad τεκμηριώνουν διαφορετικές ερευνητικές θέσεις, όχι οριστική κοινή απάντηση. Ένας προσεκτικός απολογισμός οφείλει να χαρακτηρίζει αμφισβητούμενη την αναφερόμενη ανατολική έκταση και να ξεχωρίζει τα θαλάσσια δίκτυα από την απόδειξη κάθε προσωπικής επίσκεψης. Ούτε ένας κατηγορηματικός σύγχρονος χάρτης ούτε μια ασυνέπεια αντικαθιστούν την εξέταση κάθε περίπτωσης.
| Τύπος τεκμηρίου | Τι μπορεί να υποστηρίξει | Τι δεν αποδεικνύει μόνος του |
|---|---|---|
| Χρονολογημένη αναχώρηση στην αφήγηση | Τι δηλώνει ρητά το κείμενο για το ξεκίνημα | Ανεξάρτητη επιβεβαίωση όλων των επόμενων ημερομηνιών |
| Δανεισμένη περιγραφή | Λογοτεχνική σχέση μεταξύ κειμένων | Πλήρη απουσία προσωπικού ταξιδιού |
| Εφικτή θαλάσσια ή καραβανική διαδρομή | Πώς θα μπορούσε να γίνει ένα ταξίδι | Ότι ο συγκεκριμένος ταξιδιώτης ακολούθησε κάθε προτεινόμενο σκέλος |
| Υπογραφή ή κολοφώνας χειρογράφου | Πληροφορία για συγκεκριμένο κειμενικό μάρτυρα | Ταξιδιωτικό ημερολόγιο όλων των προηγούμενων δεκαετιών |
Αποστάσεις και αριθμοί σημερινών χωρών εξαρτώνται από την ανασύνθεση
Η εκτίμηση περίπου 75.000 αγγλικών μιλίων εμφανίζεται σε σύγχρονες επιστημονικές συνόψεις, όπως η περίληψη του κεφαλαίου της Christine Chism. Αντιστοιχεί περίπου σε 120.000 χιλιόμετρα και εκφράζει την εξαιρετική κλίμακα των ανασυντεθειμένων ταξιδιών. Δεν έχει την ακρίβεια μετρημένης πορείας. Διαφορετική επιλογή αμφισβητούμενης παράκαμψης, ταυτοποίηση μεσαιωνικού τόπου ή υπολογισμός επαναλαμβανόμενων διαδρομών μπορούν να αλλάξουν το σύνολο.
Η καταμέτρηση χωρών προσθέτει ένα πρόβλημα. Αυλές, πόλεις, περιοχές και διάδρομοι μετακίνησης του 14ου αιώνα δεν συμπίπτουν με τα σημερινά σύνορα. Ένα πολιτικό ή εμπορικό δίκτυο μπορεί σήμερα να εκτείνεται σε πολλά κράτη. Ένας ελκυστικός ισχυρισμός όπως «επισκέφθηκε σαράντα χώρες» χρειάζεται συγκεκριμένο χάρτη, μέθοδο μέτρησης και χειρισμό των αμφισβητούμενων στάσεων. Χωρίς αυτά δεν συγκρίνεται αξιόπιστα με άλλο σύνολο.
Ένας τεκμηριωμένος χάρτης διακρίνει στο υπόμνημα βέβαια χρονολογικά σημεία, ευρείς ανασυντεθειμένους διαδρόμους και αμφισβητούμενες προεκτάσεις. Διατηρεί επαναλαμβανόμενες επισκέψεις και εξηγεί αν ακολουθεί τη σειρά του κειμένου ή αναθεωρημένη ιστορική χρονολογία. Για παράθεμα στην τάξη χρειάζονται έκδοση και σελίδα. Πρέπει να φαίνεται αν η περικοπή καταγράφει παρατήρηση ή πληροφορία από άλλον και να διακρίνεται η κρίση του αφηγητή από το συμπέρασμα του ιστορικού.
Πηγές
Οι σύνδεσμοι έχουν διαφορετικές λειτουργίες. Η μεταφρασμένη πρωτογενής αφήγηση παρέχει αναφερόμενες εμπειρίες, η έρευνα ελέγχει συγκεκριμένα αποσπάσματα και οι βιβλιοθηκονομικές ή μουσειακές εγγραφές προσδιορίζουν συγκεκριμένες εκδόσεις και αντικείμενα. Τα τρία ερευνητικά άρθρα του Cambridge και το κεφάλαιο βιβλίου του Cambridge μοιράζονται τον ίδιο εκδότη. Δεν αποτελούν τέσσερις ανεξάρτητους θεσμούς.
- Ιμπν Μπατούτα, Travels in Asia and Africa, 1325–1354, μετάφραση και επιμέλεια H. A. R. Gibb του 1929, μέσω του Medieval Sourcebook του Fordham: επιλογή από την πρωτογενή αφήγηση για την αναχώρηση, την αλλαγή της αιγυπτιακής διαδρομής, τη βοήθεια στο καραβάνι της Βαγδάτης και τις παρατηρήσεις στο Μάλι. Παραμένει επιμελημένη μετάφραση, όχι άμεση απομαγνητοφώνηση του ταξιδιώτη.
- Claudia Maria Tresso, «India's epidemics in the Riḥla of Ibn Baṭṭūṭa: plague, cholera or lexical muddle?»: εισαγωγή και συζήτηση χειρογράφων για την περίοδο στην Ινδία, τη σύνταξη της αφήγησης και το Arabe 2291. Κύριο θέμα της μελέτης είναι η ορολογία επιδημιών, όχι η επαλήθευση κάθε διαδρομής.
- Amikam Elad, «The description of the travels of Ibn Baṭṭūṭa in Palestine: is it original?»: το δημόσιο απόσπασμα επιχειρηματολογεί για δάνεια από τον αλ-Αμπντάρι και οι ορατές σημειώσεις παρουσιάζουν διαφορετικές κρίσεις για αμφισβητούμενες επισκέψεις. Δεν διαβάστηκε ολόκληρο το άρθρο που απαιτεί συνδρομή.
- Stephen Janicsek, «Ibn Battuta's Journey to Bulghar: Is it a Fabrication?» του 1929, ψηφιακό αντίγραφο της βιβλιοθήκης της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών: τα επιχειρήματα απόστασης, χρόνου και γεωγραφίας εξηγούν την αμφισβήτηση της συγκεκριμένης παράκαμψης. Το συμπέρασμα δεν επεκτείνεται σε όλο το βιβλίο.
- Christine Chism, «Ibn Battuta», στο The Cambridge Guide to Global Medieval Travel Writing: η διαθέσιμη περίληψη παρέχει την ανασύνθεση περίπου 75.000 μιλίων και ερμηνεία των μεταβαλλόμενων ιδιοτήτων του ταξιδιώτη. Δεν διαβάστηκε ολόκληρο το κεφάλαιο.
- Bibliothèque nationale de France, καταχώριση του Voyages d'Ibn Battûta: ταυτοποιεί την ανατύπωση του 1968 και τη σχέση της με την αραβογαλλική έκδοση του 1853–1858. Η βιβλιογραφική εγγραφή δεν επαληθεύει μόνη της μεσαιωνική επίσκεψη.
- Library of Congress, Ibn Battuta's Rihla: ο επίσημος κατάλογος ταυτοποιεί το αραβικό έντυπο του 1904 και την προέλευση του υλικού από τη Bibliotheca Alexandrina. Χρησιμοποιείται για την έκδοση, όχι ως προσωπική εξέταση χειρογράφου ή πλήρης αντιπαραβολή του αραβικού κειμένου.
- The Metropolitan Museum of Art, «Hoddu (Xalam)»: η ερμηνεία του αντικειμένου συζητά μεσαιωνικές αναφορές σε λαούτα. Χρησιμεύει για τα όρια της σύγκρισης υλικής κουλτούρας, όχι ως απόδειξη κάθε ταξιδιού.
- University of Chicago Press, David Waines, The Odyssey of Ibn Battuta: η εκδοτική παρουσίαση και τα περιεχόμενα εισάγουν σύγχρονη μελέτη ταξιδιών, φιλοξενίας και της οπτικής του αφηγητή. Είναι πρόταση περαιτέρω ανάγνωσης· δεν διαβάστηκε ολόκληρο το βιβλίο για το παρόν άρθρο.
