Equatorium: Υπολογισμός πλανητικών θέσεων με ένα μηχανικό όργανο

Το equatorium είναι μια αναλογική υπολογιστική συσκευή σχεδιασμένη για τον προσδιορισμό των πλανητικών θέσεων μέσω της μηχανικής ενσάρκωσης των πτολεμαϊκών γεωμετρικών μοντέλων. Επέτρεπε στους χρήστες να βρίσκουν το γεωγραφικό μήκος των πλανητών χωρίς τις χρονοβόρες αριθμητικές πράξεις που απαιτούσαν οι παραδοσιακοί αστρονομικοί πίνακες κατά τον Μεσαίωνα.

Η εικόνα εξωφύλλου είναι πρωτότυπη ιστορική ανακατασκευή με βοήθεια ΤΝ και όχι φωτογραφία συγκεκριμένου μνημείου, εργαστηρίου ή αντικειμένου.

Υλικό, κατασκευή και χρήση

Χρησιμοποιώντας περιστρεφόμενους κανόνες, δίσκους και κλίμακες για την αναπαράσταση των φερόντων κύκλων (deferents) και των επικύκλων, το όργανο μετέφραζε τις αφηρημένες μαθηματικές σχέσεις σε φυσικό χειρισμό. Οι χρήστες εισήγαγαν γνωστές μεταβλητές, όπως την τρέχουσα ημερομηνία, και η μηχανική αλληλεπίδραση των εξαρτημάτων αποκάλυπτε το υπολογισμένο μήκος σε μια βαθμονομημένη κλίμακα.

Πώς αναγνωρίζεται σωστά

Αν και ο όρος «υπολογιστής» χρησιμοποιείται μερικές φορές για το equatorium, αυτή η αναλογία απαιτεί προσοχή, καθώς η συσκευή αυτοματοποιούσε μόνο συγκεκριμένους γεωμετρικούς μετασχηματισμούς της πτολεμαϊκής αστρονομίας. Ένα σημαντικό σωζόμενο χάλκινο όργανο στο Μουσείο Ιστορίας της Επιστήμης της Οξφόρδης αναδεικνύει τη λατινική παράδοση μηχανικής ακρίβειας, η οποία συμπλήρωνε, χωρίς να αντικαθιστά, τους αστρονομικούς πίνακες.

Πηγές

• Oxford Museum of the History of Science: Equatorium — surviving instrument record and components.
• Cambridge University Library: Equatorie of the Planetis — manuscript, reconstruction and planetary computation.
• The Met: Art of the Islamic World, Unit 4 — astronomical and mathematical context.